Ocena brak

POZNANIE NAUKOWE - OKREŚLENIE NAUKI

Autor /KiLLbiLL Dodano /06.07.2011

W miarę rozwoju i zróŜnicowania się nauki, jak i rozwoju rozwaŜań o naukach (czyli metanauk) - dziś mówi się o okresie rewolucji naukowo-technicznej - trudniejszą rzeczą staje się uzgodnienie poglądów na istotę nauki w ogóle. Oto krótkie przedstawienie dyskusji na ten temat: „Co jest wspólną cechą nauki? śe jej twierdzenia są prawdziwe, powiadali jedni; Ŝe są uważane za prawdziwe, mówili inni; a jeszcze inni, Że są inter-subiektywne i sprawdzalne; Że powszechnie uznawane;  Że nowe;  Że wolne od ocen;  Że usystematyzowane;  Że zaspokajające potrzeby umysłowe; a jeszcze inni znajdowali w twierdzeniach nauki tę tylko własność wspólną, Że dają zadowolenie umysłowe".

Niemniej jednak moŜna stwierdzić,  że dominuje pewna ogólna koncepcja poznania naukowego, którą moŜna nazwać racjonalną koncepcją nauki , oraz moŜna zaproponować ogólną charakterystykę tego poznania. Nie będziemy tu szli za tymi, którzy jedną z nauk (np. matematykę lub fizykę) traktują jako naukę-wzorzec i zawęŜają pojęcie naukowości. Nauka czynnościowo (funkcjonalnie) wzięta to zespół czynności poznawczych, zmierzających - w sposób uporządkowany, metodyczny - do osiągnięcia wiedzy o czymś. „Metodyczny" znaczy tu: systematyczny, planowy, według określonej metody. M e t o d a t o l ° sposób systematycznie stosowalny, czyli dobór i układ czynności przyporządkowany określonemu celowi, nadający się do powtarzania (do wielokrotnego stosowania), 2° zespół reguł wyznaczający sposób postępowania (działania) w danej sprawie. Ten sposób uzyskiwania wiedzy - dostosowany do przedmiotu i celu nauki - jest tym, co przede wszystkim wyróŜnia poznanie naukowe od innego typu wiedzy i róŜnicuje poszczególne nauki.

Nauka jako wytwór to uporządkowany zbiór zdań (niekiedy tylko pytań) zawierających wiedzę interesującą (tzn. zaspokajającą ogólnoludzkie potrzeby poznawcze) oraz intersubiektywnie sensowną (komunikatywną) i intersubiektywnie sprawdzalną (kontrolowalną), czyli taką, iŜ kaŜdy normalny, dorosły człowiek, który w wyniku przejścia przez określony trening i zdobycia odpowiednich sprawności stał się w danej dziedzinie nauki kompetentny, jest w stanie ją zrozumieć i po zrozumieniu wykonać odpowiednie czynności wykazujące wartość (prawdziwość) lub brak wartości (fałszywość) tej wiedzy. Nauka jako wytwór jest rezultatem (wynikiem) pewnego etapu rozwoju nauki jako czynności. Nauka pojęta socjologicznie to dział kultury, określona działalność społeczna wraz z uprawiającymi ją i korzystającymi z niej (dysponującymi nią) osobami, instytucjami itd.

Każdą naukę można scharakteryzować przez podanie jej przedmiotu, aspektu, celu oraz metody. Przedmiot to to, czym się nauka zajmuje, co bada. Aspekt to punkt widzenia, z jakiego nauka rozważa swój przedmiot (a także odpowiadająca mu strona przedmiotu). Metoda w szerszym sensie to nie tylko stawianie pewnych pytań oraz sposób ich rozstrzygania (szukania na nie odpowiedzi), lecz także sam wybór przedmiotu, aspektu i celu badań. Wiedza, która nie ma określonego przedmiotu, aspektu, celu i metody, jeszcze się nie ukonstytuowała jako odrębna nauka lub nie osiągnęła niezbędnej samoświadomości swego charakteru.

Podobne prace

Do góry