Ocena brak

POZNANIE FILOZOFICZNE - PROBLEMATYKA FILOZOFICZNA

Autor /KiLLbiLL Dodano /06.07.2011

Wbrew niektórym, wyodrębnienie się z filozofii logiki (której zresztą Arystoteles do filozofii nie zaliczał), psycholo-gii czy innych dyscyplin szczegółowych nie pozbawiło filozofii swoistych za-gadnień, nie pozbawiło jej odrębnego zespołu problemów. Jakie to problemy? Nauki szczegółowe badają rozmaite przedmioty (dokładniej: klasy lub rodzaje przedmiotów) w ich budowie, przejawach, badają warunki ich występowania i związki (m.in. przyczynowe), w jakie są one uwikłane z innymi przedmiotami. Pozostają pytania dotyczące istnienia i istoty badanych przedmiotów: co to znaczy, Ŝe przedmioty „istnieją"? w jaki sposób istnieją? czy istnieją lub mogą istnieć przedmioty innych kategorii niŜ te, które nas otaczają i dane nam są w doświadczeniu? czy ogół przedmiotów istniejących jest czymś racjonalnym, posiada jakiś sens lub cel? czy i w jakim sensie moŜna mówić o istocie (o tym, co istotne dla) przedmiotów? czy zachodzą jakieś konieczności w obrębie tego, co istnieje? co jest ostateczną racją, przyczyną istnienia przedmiotów? itd.

Nauki szczegółowe stosują pewne metody poznawcze, korzystają z rozmaitych źródeł poznania. W metodach uwikłane są załoŜenia dotyczące przedmiotu lub skuteczności badań; w naszym poznaniu zdarzają się błędy i pomyłki. Powstają pytania: dlaczego zachodzą błędy poznawcze? jak moŜna się przed nimi uchronić? co jest ostateczną podstawą uznania sądów (twierdzeń) naukowych? co to jest „prawdziwość poznania" i kiedy zachodzi? czy moŜemy w sposób niedogmatyczny, uzasadniony ugruntować naszą wiedzę? itp. Nauki szczegółowe badają swój przedmiot i opisują. Opisują teŜ, Ŝe wydajemy oceny i normy, Ŝe kierujemy się pewnym poczuciem wartości lub wydajemy sądy o wartości czegoś. Niektóre nauki szczegółowe badają teŜ, co faktycznie warunkuje wydawanie ocen i przestrzeganie (lub nie) norm u poszczególnych ludzi i w grupach społecznych. Pozostają pytania: jaki jest stosunek między opisem a oceną i normą? jaki jest stosunek wartości do bytu, tego, co wartościowe, do tego, co istnieje? czy to, co istnieje, jest w jakimś sensie wartościowe? co jest ostateczną racją wartości czegoś i wartościowania? czy istnieją kryteria wartości? jakie są rodzaje wartości i czy tworzą jakąś hierarchię?

Nauki szczegółowe badają człowieka. Badają z najrozmaitszych stron jego ciało, jego psychikę, jego zachowanie się i działalność, pochodzenie i dzieje, wytwory i wypowiedzi, jego zaleŜność od otoczenia i związki z innymi ludźmi, jego choroby i jego przyszłość. Pozostają pytania: jaka jest pozycja człowieka wśród innych bytów? czy stanowi on istotnie nową kategorię bytu? czy i jaki sens lub cel ma jego  Ŝycie i działalność, jego moralność, sztuka, nauka i religia? jaki jest ostateczny kres jego podstawowych tendencji, jego poszukiwania szczęścia, dąŜenia do posiadania pewnych dóbr? co jest ostateczną racją (przyczyną) jego istnienia? Podejmowanie tego rodzaju pytań jest powszechne i przez wielu uwaŜane za coś charakterystycznego dla człowieka. JeŜeli uznamy, Ŝe wyznaczają one istotnie odrębną dziedzinę (lub dziedziny) wiedzy i dadzą się traktować w sposób naukowy, jesteśmy na dobrej drodze do uznania klasycznej koncepcji filozofii. Ze względu na podejmowanie tego rodzaju pytań niektórzy nazywają czło-wieka „zwierzęciem metafizycznym".

Podobne prace

Do góry