Ocena brak

POZNANIE - DEFINICJE

Autor /Ed123 Dodano /08.07.2011

Zarówno przy uzyskiwaniu wiedzy o przedmiotach w bez-pośrednim z nimi kontakcie, w ich analizie niejako w obliczu poznawanych przedmiotów, jak i ostatecznym formułowaniu i porządkowaniu wiedzy doniosłą rolę odgrywają definicje, określenia, dotyczące bądź poznawanych przedmiotów, bądź pojęć i terminów, którymi się posługujemy w poznawaniu. Niekiedy definicje mają na celu uściślenie naszych narzędzi poznawczych, uniknięcie lub usunięcie nieporozumień między dyskutantami (między podmiotami poznającymi), niekiedy chodzi w nich o jednoznaczną charakterystykę jakiegoś przedmiotu, a nawet o ujęcie istoty czy umoŜliwienie zaklasyfikowania przedmiotu, umieszczenie go w pewnym schemacie. Definicje bywają umowami językowymi, propozycją zastąpienia jednego zwrotu innym (np. krótszym lub bardziej operatywnym), opatrzenia czegoś jakąś nazwą itp.; definicje bywają teŜ twierdzeniami o przedmiotach lub twierdzeniami o znaczeniu czy sposobie uŜycia jakiegoś wyraŜenia w danym języku. Oczywiście umowy nie są ani prawdziwe, ani fałszywe, mogą być jedynie celowe lub nie, dogodne lub niedogodne.

Takie definicje nazywamy projektującymi (znaczenie czegoś w danym języku). Pozostałe - definicje realne i definicje sprawozdawcze (będące sprawozdaniem z zastanego stanu w języku) - mogą być prawdziwe lub fałszywe. Definicje, które projektują znaczenie pewnego wyraŜenia w powiązaniu z dotychczasowym sposobem jego uŜycia w języku, nazywamy definicjami regulującymi (znaczenie czegoś w języku). Definicja zbudowana jest z członu definiowanego (łac.  definiendum),  spójnika definicyjnego („jest to", „to tyle, co" itp.) i członu definiującego (łac.  definiens).

W definiendum moŜe wystąpić bądź tylko wyraŜenie definiowane (definicja wyraźna), bądź wyraŜenie złoŜone, którego częścią właściwą jest wyraŜenie definiowane (definicja kontekstowa). W definiensie nie moŜe wystąpić wyraŜenie definiowane (byłby to błąd idem per idem  lub „błędne koło" w definiowaniu). Podstawowym warunkiem poprawności definicji jest jej adekwatność: zakresy obu jej członów powinny się pokrywać. Definicje typu „kwadrat jest to prostokąt równoboczny" lub „człowiek jest to zwierzę rozumne", a więc podające w definiensie rodzaj najbliŜszy (łac. genus proximum) i róŜnicę gatunkową (łac. differentia specifica) przedmiotu definiowanego, nazywają się definicjami klasycznymi. Definicja normalna to definicja ustalająca równość zakresów, toŜsamość sensów (synonimiczność) lub równowaŜność (pod względem wartości logicznej) członów definicji i dzięki temu pozwalająca wyeliminować w kaŜdym kontekście definiendum.

Przykładem definicji nienormalnej jest definicja aksjomatyczna (określająca znaczenie danego terminu lub zwrotu przez układ twierdzeń, w których on występuje). Na ogół stawia się dla definicji postulat istnienia i jedyności (jej przedmiotu). Zachodzi znaczne zróŜnicowanie zarówno co do typów definicji, co do stosowanej terminologii, jak i co do poglądów na temat roli (róŜnych typów) definicji. (Oprócz powyŜszych występują takie określenia: definicja analityczna, syntetyczna, indukcyjna, rekurencyjna, cząstkowa, redukcyjna, operacyjna, ostensywna, dejktyczna, przez postulaty, przez abstrakcję, w uwikłaniu itd.).

Podobne prace

Do góry