Ocena brak

Powolne reagowanie systemu osadniczego na dynamikę systemu produkcji

Autor /piegus Dodano /06.05.2014

Dynamiczne zmiany systemu produkcji polegające na przejściu od produkcji masowej do jej elastycznej organizacji (postfordyzm) nie wywołały współmiernych zmian w rozmieszczeniu ludności i w systemie osadniczym. Próbę  niewspółmierności podjął Fielding (1994). Swoje rozumowanie rozpoczął od wyróżnienia trzech typów obszarów, odmiennych pod względem wcześniejszego rozwoju, stanu obecnego i czynników stabilizujących. Są to: tradycyjne okręgi przemysłowe, obszary rolnicze z siecią małych i średnich miast, wielkie aglomeracje miejskie. Stare okręgi przemysłowe korzystają, przez mechanizm redystrybucji dochodu narodowego, z transferu zasobów na sfinansowanie celów publicznych i opiekuńczych funkcji państwa. Transfer ten umożliwia podtrzymywanie dochodów gospodarstw domowych, miejsc pracy i usług społecznych na poziomic, który inaczej uległby obniżeniu. Spowalnia przez to odpływ ludności i działa stabilizująco na jej rozmieszczenie w szerszym systemie osadniczym.

W większości regionów, w których ukształtowały się nowe przestrzenie przemysłowe, zmiany te nie wzbudziły silniejszych procesów urbanizacji. Nowe fabryki i urzędy zwykle powstawały w małych i średnich miastach na obszarach rolniczych. Częściowym wyjaśnieniem tego faktu są społeczne i lokalne uwarunkowania rozwoju nowych okręgów przemysłowych. Pomyślny rozwój produkcji i usług był tam możliwy dzięki mentalności, postawom i szczególnym kwalifikacjom lokalnych społeczności. Wyniki badań empirycznych uwypuklają endogeniczny charakter rozwoju nowych okręgów przemysłowych. Od początku lat 70. XX wieku zmiany w rozmieszczeniu produkcji w coraz mniejszym stopniu zależą od inwestowania w gospodarkę surowcową i w wielkie projekty techniczne, a w coraz większym stopniu od inwestowania w lokalny kapitał ludzki. Jest to kolejny czynnik stabilizujący rozmieszczenie ludności.

W końcu lat 60. i w latach 70. w największych aglomeracjach miejskich następował spadek liczby ludności. W następnych latach został on jednak znacznie spowolniony, a w niektórych przypadkach odwrócony. Przyczynił się do tego rozwój funkcji usługowych, zwłaszcza finansowych, związanych z przekształcaniem się tych miast w miasta międzynarodowe i globalne. Zrównoważyło to redukcję funkcji przemysłowych, pozwalając na tworzenie nowych miejsc pracy i nowych źródeł utrzymania ludności. Tak więc na wszystkich trzech typach obszarów działają czynniki utrwalające istniejącą strukturę przestrzenną, kompensujące ubytki lub rozwijające nowe przestrzenie w sposób umiarkowany, bez radykalnych zmian strukturalnych. Tłumaczy to, dlaczego dynamika produkcji związana z przejściem od produkcji masowej do jej elastycznej organizacji nie spowodowała znaczniejszych zmian w rozmieszczeniu ludności i w strukturze systemu osadniczego.

 

Podobne prace

Do góry