Ocena brak

Powikłania leczenia insuliną

Autor /carbonara Dodano /28.11.2013

Hipoglikemia poinsulinowa. Zmniejszenie stężenia glukozy we krwi poniżej wartości zapewniających prawidłowe funkcjonowanie mózgu jest najczęściej występującym powikłaniem związanym z isulinoterapią. Przyczyną hipoglike-mii najczęściej bywa pominięcie posiłku o określonej porze, a następnie omyłkowe wstrzyknięcie zbyt dużej dawki insuliny lub nieprzewidziany nadmierny wysiłek fizyczny. Przyczyną może być również zażywanie niektórych leków, np. blokerów receptorów beta-adrenergicznych. Kliniczny przebieg cukrzycy

- tzw. cukrzyca chwiejna lub zaawansowane uszkodzenie autonomicznego układu nerwowego - również sprzyja występowaniu hipoglikemii.

W pewnej grupie chorych stosujących intensywną insulinoterapię hipoglikemia poinsulinowa może w znaczącym stopniu utrudniać leczenie cukrzycy. Gwałtowne i niedające się przewidzieć spadki wartości glikemii mogą powodować nieoczekiwaną utratę świadomości o różnych porach dnia. Często dzieje się tak bez poprzedzających zwykle taki incydent powszechnie znanych objawów prodromalnych. Brak tych objawów stanowi właśnie o tym, że zjawisko to jest poważnym problemem klinicznym.

Innym ważnym zagadnieniem, wymagającym starannej oceny i okresowej kontroli podczas leczenia cukrzycy typu 1, jest nocna hipoglikemia (stężenie glukozy we krwi spadające poniżej 3 mmol/1). Jest to ważny problem 

zważywszy, że nocna hipoglikemia przeważnie przebiega bezobjawowo, a jej konsekwencją może być encefalopatia. Stosunkowo często epizody nocnej hipoglikemii są na tyle słabe, że prowokowane przez nie reakcje aktywacji układu autonomicznego mogą nie obudzić pacjenta. Powtarzające się incydenty nocnej hipoglikemii przyczyniają się do powstania nawet znacznej adaptacji do małych stężeń glukozy we krwi. Adaptacja ta doprowadza z kolei do występowania epizodów nieświadomej hipoglikemii z utratą przytomności włącznie. Wydzielane w nadmiarze w odpowiedzi na małe stężenia glukozy we krwi hormony kontrregulujące powodują znaczną hiperglikemię, która następnie nieodpowiednio korygowana dodatkowymi wstrzyknięciami insuliny może doprowadzić do rozchwiania cukrzycy.

„Zjawisko brzasku” lub „down phenomenon”. Zjawisko to oznacza zwiększenie zapotrzebowania na insulinę w grupie chorych na cukrzycę typu 1, występujące we wczesnych godzinach rannych - między godziną 4 a 6. Rozpoznanie „zjawiska brzasku” stawia się po wykluczeniu jako przyczyny porannej hiperglikemii niedostatecznej dawki insuliny podanej poprzedniego wieczoru. Drugą przyczyną, którą również należy wykluczyć, może być nocna hipoglikemia i następująca po niej znaczna hiperglikemia, będąca wynikiem nadmiernego wyrzutu hormonów działających przeciwstawnie do insuliny (aminy katecholowe, glukagon i hormon wzrostu).

Wydaje się, że w patogenezie „zjawiska brzasku” główną rolę odgrywa zwiększone wydzielanie hormonu wzrostu i w wyniku tego nadmierne wytwarzanie glukozy przez wątrobę oraz zwiększenie stężenia wolnych kwasów tłuszczowych we krwi.

„Reakcja z odbicia” - „zjawisko Somogyi”. Po incydencie znaczącej hipoglikemii, będącej następstwem podania zbyt dużej dawki insuliny, następuje kilkugodzinny okres utrzymującej się hiperglikemii. Zjawisko to zostało po raz pierwszy opisane wkrótce po szerokim wprowadzeniu insuliny do leczenia cukrzycy. Hiperglikemia w tym przypadku jest spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonów kontrregulujących w reakcji na pojawiające się małe wartości glukozy we krwi. Znajomość tego zjawiska jest ważna, ponieważ pozwala uniknąć błędu polegającego na automatycznym zwiększaniu dawek insuliny w reakcji na obserwowaną hiperglikemię. Zjawisko Somogyi nie występuje u osób bez cukrzycy z jednoczesną niedoczynnością przysadki mózgowej oraz może ulec nasileniu u osób otrzymujących leki blokujące receptory beta układu adrenergicznego. Istnieją jednak opinie, że za hiperglikemię pojawiającą się po hipoglikemii u chorych na cukrzycę typu 1 odpowiedzialne nie są wydzielane w nadmiarze hormony kontrregulacyjne, tylko przejściowe zwiększenie zapotrzebowania na insulinę (słabsze działanie insuliny). Zjawisko to nie występuje mianowicie ani u osób zdrowych, ani u chorych na cukrzycę typu 2.

 

Do góry