Ocena brak

Powikłania cukrzycy dotyczące narządu wzroku

Autor /carbonara Dodano /28.11.2013

Cukrzyca jest najczęściej występującą przyczyną inwalidztwa z powodu uszkodzenia narządu wzroku wśród osób w wieku aktywności zawodowej. Dopiero u ludzi starych główną przyczyną znacznych zaburzeń widzenia jest jaskra i starcze zwyrodnienie siatkówki.

W przebiegu cukrzycy dochodzi do uszkodzenia siatkówki, tęczówki, wtórnej jaskry oraz do zaćmy. Bezpośrednią przyczyną powikłań jest mikroan-giopatia cukrzycowa. Powikłania cukrzycy w narządzie wzroku pojawiają się skrycie i z tego powodu konieczna jest regularna kontrola okulistyczna co najmniej raz w roku. Umożliwia to włączenie odpowiedniego leczenia (laseroterapia) na tyle wcześnie, aby odsunąć w czasie wystąpienie zaburzeń widzenia uniemożliwiających aktywny udział w życiu zawodowym i społecznym. Leczenie prowadzone przez okulistę jest jednak nie w pełni skuteczne pomimo znacznego postępu chirurgii ciała szklistego. W tej sytuacji najważniejsze jest zapobieganie powikłaniom, polegające na dążeniu do uzyskania i utrzymania normoglikemii.

Przyczyną powikłań cukrzycy w narządzie wzroku są zmiany morfologiczne w postaci pogrubienia błony podstawnej w drobnych naczyniach krwionośnych (microangiopathia diabetica). Towarzyszy temu utrata komórek ściennych (pericytów), co w konsekwencji prowadzi do powstawania mikrotęt-niaków. Towarzyszy temu rozplem komórek śródbłonkowych z wtórnym zamknięciem światła naczynek. Tego typu zmiany w drobnych naczyniach opisano również w spojówce oka, kłębuszkach nerkowych, nerwach oraz w mięśniach i w skórze.

Powikłania naczyniowe w siatkówce oka można podzielić na:

•    wczesne zmiany naczyniowe (retinopathia simplex),

•    zmiany rozrostowe z nowotworzeniem naczyń (retinopathia prolifera-tiva),

•    obrzęk plamki żółtej (maculopathia diabetica).

Cechą charakterystyczną retinopatii prostej są mikrotętniaki, które można wykryć w badaniu dna oka. Mikrotętniaki pojawiają się u prawie wszystkich chorych na cukrzycę ponad 10 lat. Są stygmatami cukrzycy i od chwili wystąpienia wymagają okresowej kontroli okulistycznej. Rozpoznanie retinopatii prostej powinno stanowić sygnał alarmowy i skłonić do rewizji dotychczasowego przebiegu leczenia cukrzycy. Każdy pacjent z rozpoznaną retinopa-tią prostą powinien być skierowany na konsultację do lekarza diabetologa.

W dalszym etapie rozwoju retinopatii cukrzycowej może dochodzić najpierw do drobnych wybroczyn z mikrotętniaków, a następnie nawet do rozległych krwawień. Towarzyszą temu inne zmiany morfologiczne spowodowane gromadzeniem się w siatkówce różnych substancji lipidowych i białkowych, opisywanych jako „wysięki twarde” i „ogniska waty”. Wszystkie te zmiany - poza mikrotętniakami - nie są charakterystyczne wyłącznie dla cukrzycy i występują również w innych chorobach.

Retinopatia proliferacyjna jest niezależnym od mikrotętniaków groźnym, bo prowadzącym w krótkim czasie do ślepoty, powikłaniem cukrzycy. Powikłanie to polega na pozbawionym kontroli nowotworzeniu naczyń krwionośnych, wrastających do ciała szklistego i będących bezpośrednią przyczyną rozległych wylewów krwi. Ulegające organizacji wylewy krwawe przerosłe komórkami tkanki łącznej powodują odwarstwienie siatkówki i bardzo znaczne zaburzenia widzenia do ślepoty włącznie.

Szczególnym rodzajem powikłania cukrzycy w narządzie wzroku jest obrzęk plamki żółtej. Na skutek obrzęku centralny punkt siatkówki ulega uniesieniu w wyniku czego ostrość wzroku ulega znacznemu pogorszeniu. 396

Obrzękowi plamki mogą towarzyszyć dalej idące zmiany organiczne i prowadzić do trwałego upośledzenia widzenia. Powikłanie to często występuje niezależnie od zmian naczyniowych o innej lokalizacji i jest trudne do leczenia.

Innym powikłaniem cukrzycy w narządzie wzroku - nie dotyczącym siatkówki, a mimo to mogącym przyczyniać się do utraty zdolności widzenia

- jest nowotworzenie naczyń w tęczówce (rubeosis iridiś). Rozrastające się naczynia tęczówki przechodząc na otaczające tkanki prowadzą do zablokowania kąta tęczówkowo-rogówkowego i powstania nie poddającej się leczeniu jaskry wtórnej.

Zaćma występuje u chorych na cukrzycę znacznie częściej niż w ogólnej populacji oraz ujawnia się u ludzi w młodszym wieku. Trudno jednak uznać zaćmę za typowe powikłanie cukrzycy.

 

Do góry