Ocena brak

Powierzchnie kręgosłupa

Autor /gabriela Dodano /30.12.2011

Część środkowa powierzchni przedniej kręgosłupa jest utworzona przez trzony kręgów. Szerokość ich powiększa się od drugiego kręgu szyjnego do pierwszego piersiowego, po czym występuje nieraz wyraźnie widoczne zwężenie aż do czwartego lub piątego trzonu kręgu piersiowego, skąd dopiero ponownie wzrasta aż do kości krzyżowej. Na kości krzyżowej.następuje duże zmniejszenie szerokości, która na ostatnim kręgu guzicznym osiąga zaledwie ok. 1 cm. Zmniejszenie szerokości paru górnych kręgów piersiowych jest powodowane przypuszczalnie zwiększeniem się ich wymiaru strzałkowego. Od trzeciego kręgu piersiowego począwszy zaznacza się zwykle wyraźnie widoczne spłaszczenie, które w górnej części kręgosłupa leży na powierzchni bocznej trzonów po stronie lewej, a ku dołowi stopniowo przechodzi na ich powierzchnię przednią. Spłaszozenie to jest wywołane przez główne naczynie tętnicze ciała, aortę, stąd też nazwane wyciskiem a ort o wy m (impressio aortica*).

Odległość między bocznymi końcami wyrostków poprzecznych jest duża na kręgu szczytowym (ok. 7 cm), znacznie mniejsza na kręgu obrotowym, po czym zwiększa się aż do pierwszego kręgu piersiowego. Od pierwszego do dwunastego kręgu piersiowego odległość ta zmniejsza się, ponieważ wyrostki poprzeczne stopniowo coraz bardziej kierują się ku tyłowi, na kręgach lędźwiowych zaś znacznie wzrasta (ok. 10 cm).

Na powierzchni tylnej kręgosłupa wyrostki kolczyste tworzą w linii pośrodkowej grzebień, na ogół wyraźnie wyczuwalny przez skórę, a nawet widoczny u osób ze słabo rozwiniętą podściółką tłuszczową. Jedynie wyrostki kolczyste trzeciego, czwfartego i piątego kręgu szyjnego nie są wyczuwalne, ponieważ są one bardzo krótkie i przykryte więzadłem karkowym. Po obu stronach wyrostków kolczystych biegnie rowek utworzony przez łuki w obrębie kręgów szyjnych i-lędźwiowych, a przez łuki i wyrostki poprzeczne wr obrębie kręgów piersiowych. Oba te rowki, płytkie wzdłuż odcinka szyjnego i lędźwiowego kręgosłupa, głębokie i szerokie wzdłuż odcinka piersiowego kręgosłupa, mieszczą głębokie warstwy mięśni grzbietu. Czasami wyrostek kolczysty może odchylać się od płaszczyzny pośrodkowej; u człowieka żywego możemy omyłkowo przyjąć to odchylenie za objaw złamania wyrostka lub przemieszczenia kręgu.

Przestrzenie między łukami kręgów są zamknięte, jak opisano wyżej, więzadłami żółtymi. Największa przestrzeń znajduje się między kością potyliczną a kręgiem szczytowym, druga z kolei pod względem wielkości — między nim a kręgiem obrotowym, trzecia — między piątym kręgiem lędźwiowym a kością krzyżową. Na ogół szpary te są niewielkie na odcinkach kręgosłupa szyjnym i górnym piersiowym, wyraźnie wzrastają zaś ku dołowi. Większe przestrzenie między łukami kręgów, z łatwością dostępne dla igły chirurga, wyzyskujemy podczas nakłuć podpotylicznych, czy też lędźwiowych (punctio suboccipitalis et lumbalis).

Powierzchnie boczne kręgosłupa odgraniczone są od powierzchni tylnej wyrostkami stawowymi w okolicy szyjnej i lędźwiowej oraz wyrostkami poprzecznymi w okolicy piersiowej. Z przodu znajdują się ściany boczne trzonówr kręgów. Do tyłu od nich, utworzone przez przeciwległe wcięcia kręgowe, leżą owalne otwory międzykręgo-we. Są one najmniejsze w górnej części kręgosłupa, zwiększają się stopniowo ku dołowi aż do ostatniego kręgu lędźwiowego, po czym znowu zmniejszają się w obrębie kości krzyżowej. Przez otwory między kręgowe przechodzą nerwy rdzeniowe i naczynia. Pierwszy otwrór znajduje się między kością potyliczną i kręgiem szczytowym, wskutek czego odcinek szyjny kręgosłupa liczy osiem otworów zamiast siedmiu. Piąty otwór mię-dzykręgowy krzyżowy leży zwykle między piątym kręgiem krzyżowym a pierwszym kręgiem guzicznym.

Wyrostki poprzeczne położone są w okolicy szyjnej i lędźwiowej do przodu od wyrostków stawowych, w odcinku piersiowym zaś — do tyłu od nich.

Wyrostki kolczyste widziane z boku wyraźnie wykazują różnice długości i kierunku przebiegu. W okolicy szyjnej (z wyjątkiem drugiego i siódmego kręgu) są one krótkie i położone prawie poziomo, wydłużając się i pochylając nieco od góry ku dołowi. W górnej części piersiowej zarówno ich długość, jak i pochylenie bardzo wzrastają mniej więcej do ósmego kręgu i wyrostki kolczyste charakterystycznie dachówkowato zachodzą jeden na drugi. W dolnej części piersiowej wyrostki te stają się stopniowo coraz krótsze, coraz mniej pochylone, tak że w części lędźwiowej są stosunkowo krótkie i ustawione poziomo. Obliczając kręgi przez wymacywanie wyrostków kolczystych należy brać pod uwagę, że ich wierzchołki, szczególnie kręgów piersiowych, leżą przeważnie znacznie niżej niż odpowiednie trzony. Różnice te dochodzą do wysokości dwóch kręgów (np. wierzchołek wyrostka kolczystego ósmego kręgu piersiowego sięga do poziomu dziesiątego kręgu). Patrząc z boku stwierdzamy poza tym, że kręgosłup nie jest prostym słupem, lecz ma podwójnie esowatą krzywiznę, o czym* będzie mowa niżej.

Kanał kręgowy dostosowuje się do krzywizn kręgosłupa. Światło kanału jest największe w części szyjnej i lędźwiowej, tam więc gdzie wielkie nerwy kończyn odchodzą lub dochodzą do rdzenia i gdzie ruchomość kręgosłupa jest największa; ma ono tutaj kształt trójkątny. W części piersiowej jest na przekroju okrągłe lub sercowate i znacznie węższe. Kanał krzyżowy ma kształt sierpowaty, wklęsłością skierowany do przodu i zwężając się silnie ku dołowi kończy się ślepo na pierwszym kręgu guzicznym. Obszerne światło kanału kręgowego jest oczywiście czynnikiem bardzo istotnym w ochronie rdzenia. Dzięki temu pomimo bardzo znacznej ruchomości kręgosłupa nie następują zmiażdżenia ani ucisk rdzenia. Z tego też powodu mimo częstych wyrośli kostnych na kręgach tak rzadko stwierdzamy objawy porażenia. Czasami zrastanie się łuków kręgów jest niezupełne, w wyniku czego powstaje szczelina podłużna, przez którą wystają opony rdzenia (opona twarda i pajęczynówka), a nawet zwykle i sam rdzeń. Tę wadę rozwojową nazywamy rozszczepieniem kręgosłupa lub tarnią dwudzielną (spina bifida). Zdarza się ona najczęściej w okolicy krzyżowej i lędźwiowej, może jednak również występować w okolicy piersiowej i szyjnej lub ciągnąć się wzdłuż całego kręgosłupa.

Podobne prace

Do góry