Ocena brak

Postępowanie w Sprawach o Wykroczenia

Autor /Gracjan Dodano /24.11.2011

Postępowanie w sprawach o wykroczenia jest obecnie prowadzone przez kolegia do spraw wykroczeń. Konstytucja przewiduje, że w ciągu najbliższych lat kolegia ulegną likwidacji, a ich kompetencje przejmą sądy.

W omawianym postępowaniu podlegają osądzeniu wykroczenia, czyli drobne czyny karne, zagrożone karą aresztu do 3 miesięcy, karą ograniczenia wolności do 3 miesięcy, karą grzywny do 5000 zł lub karą nagany.

Postępowanie w sprawach o wykroczenia różni się od procesu karnego szeregiem uproszczeń. W postępowaniu sądowym z uwagi na wysokość grożących kar konieczna jest wielka precyzja, zarówno w czynnościach mających na celu ustalenie stanu faktycznego, jak i w ocenie prawnej. Tak wielka precyzja w postępowaniu w sprawach o wykroczenia nie jest konieczna, bowiem społeczna szkodliwość wykroczeń jest mniejsza i kary są niższe.

Organami pierwszej instancji są kolegia na szczeblach gminnych i równorzędnych. Odwołanie wnosi się do sądu rejonowego. W sprawach o niektóre wykroczenia działają też kolegia przy okręgowych urzędach górniczych, a w charakterze organu drugiej instancji kolegium przy wyższym urzędzie górniczym. Orzekają one w sprawach o wykroczenia związane z charakterem działalności tych organów.

Właściwym do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji jest to kolegium, na terenie działania, którego sprawca dopuścił się wykroczenia.

Kolegium składa się z przewodniczącego, jego zastępców i członków

W postępowaniu przed kolegium do spraw wykroczeń wymierzane są następujące kary:

  • Areszt od 1 tygodnia do 3 miesięcy
  • Ograniczenie wolności od 1 miesiąca do 3 miesięcy
  • Grzywna od 10 do 5000 zł. 
  • Nagana

Grzywnę można orzec obok kary aresztu, jeżeli sprawca dopuścił się wykroczenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Orzekając grzywnę w większej wysokości kolegium ustala także zastępczą karę aresztu, na wypadek nieuiszczenia grzywny przez skazanego (1 dzień aresztu jest równoważny 5 – 150 zł grzywny)

Obok wymienionych kar zasadniczych kolegium może także wymierzyć następujące kary dodatkowe:

  •  Zakaz prowadzenia określonej działalności lub wykonywania czynności związanych z wymaganym zezwoleniem
  • Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych (na okres do 3 lat) 
  • Przepadek rzeczy 
  • Podanie orzeczenia do publicznej wiadomości

Wszczęcie postępowania w sprawach w wykroczenia następuje na podstawie wniosku o ukaranie. Wniosek taki może złożyć oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony, instytucja państwowa lub społeczna oraz osoba fizyczna. Oskarżycielem publicznym w sprawach o wykroczenia jest w zasadzie policja. Osoba fizyczna może złożyć wniosek o ukaranie bezpośrednio do kolegium, a w niektórych sprawach tylko za pośrednictwem organów ścigania.

Przewodniczący kolegium wyznacza komplet orzekający i termin rozprawy oraz wzywa na nią obwinionego i niezbędnych świadków, a w razie potrzeby zarządza również przeprowadzenie innych dowodów.

Na rozprawie może występować oskarżyciel publiczny (funkcjonariusz policji, a także przedstawiciel Państwowej Inspekcji Handlowej, strażnik parku narodowego i in.) Obwiniony może korzystać z pomocy obrońcy. Obrońcą może być adwokat lub inna osoba godna zaufania i dopuszczona przez przewodniczącego, a w szczególności przedstawiciel związku zawodowego albo innej organizacji, do której należy obwiniony.

Rozprawa odbywa się ustnie i jest jawna. Nieobecność obwinionego, który został prawidłowo zawiadomiony, nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Rozprawa jest w takim przypadku prowadzona zaocznie. Kolegium może jednak odroczyć rozprawę i zarządzić przymusowe doprowadzenie obwinionego, jeśli jego obecność okaże się potrzebna. Celem rozprawy jest wszechstronne wyświetlenie sprawy, a w szczególności wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego.

Po zamknięciu rozprawy i naradzie kolegium wydaje orzeczenie. Orzeczenie ogłasza się ustnie, a na żądanie strony doręcza także na piśmie. Doręczenie orzeczenia z urzędu następuje zawsze po rozprawie zaocznej.

Od wydanego orzeczenia każdej ze stron przysługuje odwołanie.

Odwołanie może wnieść obwiniony, oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony oraz instytucja państwowa lub społeczna, która złożyła wniosek o ukaranie. Odwołanie wnosi się do sądu rejonowego w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia lub doręczenia przeczenia na piśmie, za pośrednictwem kolegium, które wydało zaskarżone orzeczenie.

Skład orzekający sądu utrzymuje w mocy zaskarżone orzeczenie lub je uchyla. W razie uchylenia orzeczenia spawa zostaje przekazane do ponownego rozpoznania kolegium, bądź też sąd sam wydaje nowe rozstrzygnięcie, zmieniając zaskarżone orzeczenie w całości lub w części. W postępowaniu odwoławczym nie można orzec kary aresztu ani kary ograniczenia wolności. Orzeczenie o ukaraniu wydane przez kolegium zastępuje w sądzie akt oskarżenia. Wyrok sądu w takiej sprawie jest prawomocny i z wyjątkiem niewielkiej grupy spraw nie podlega zaskarżeniu w drodze rewizji.

W razie szerzenia się na danym terenie określonych wykroczeń wojewoda może wprowadzić w sprawach o takie wykroczenia postępowanie przyspieszone. W postępowaniu przyspieszonym obwiniony schwytany na gorącym uczynku lub bezpośrednio potem zostaje doprowadzony do kolegium, które niezwłocznie przystępuje do rozpoznania sprawy. Wniosek o ukaranie funkcjonariusz policji zgłasza ustnie do protokołu. Kolegium wydaje orzeczenie, które może być zaskarżone w terminie 3 dni od ogłoszenia. Ukaranego aresztem osadza się w zakładzie karnym bezpośrednio po rozprawie. Grzywna powinna być uiszczona w ciągu 3 dni, chyba ze skład orzekający zarządzi zapłacenie grzywny natychmiast.

Poza omówionym wyżej trybem postępowania w sprawach o wykroczenia, przepisy przewidują także dwie uproszczone odmiany tego postępowania:

  •  postępowanie nakazowe polega na tym, że wymierzenie kary następuje bez rozprawy (a więc bez wysłuchania obwinionego, przeprowadzenia dowodów). Podstawą tego postępowania może być tylko wniosek o ukaranie sporządzony przez instytucję państwową lub społeczną i poparty załączonymi dowodami. Postępowanie nakazowe może być stosowane w sprawach, w których nie zachodzi potrzeba wymierzenia kary innej niż grzywna od 5 do 625 zł. Od nakazu karnego przysługuje odwołanie.
  • postępowanie mandatowe jest jeszcze bardziej uproszczone prowadzą je funkcjonariusze policji i funkcjonariusze niektórych organów np. strażnicy parków narodowych, służba sanitarna, weterynaryjna. Mogą oni wymierzyć w drodze mandatu grzywnę w wysokości od 5 – 500 zł.

Ukaranie w trybie postępowania mandatowego może nastąpić, jeżeli:

  1. Sprawca został schwytany na gorącym uczynku lub bezpośrednio potem

  2. Funkcjonariusz pod nieobecność sprawcy stwierdzi naocznie popełnienie wykroczenia, a nie zachodzi wątpliwość, co do osoby sprawcy.

Funkcjonariusz nakładający grzywnę w drodze mandatu karnego obowiązany jest pouczyć sprawcę o prawie odmowy przyjęcia mandatu.

Podobne prace

Do góry