Ocena brak

Postawa polskiego społeczeństwa wobec polityki zaborców

Autor /Wirgiliusz Dodano /26.10.2011

Polityka ugody z zaborcami.

Młodzi konserwatyści krakowscy - "Stańczycy" - (Walerian Kalinka, Józef Szujski - historycy, Stanisław Tarnowski - historyk literatury, Stanisław Koźmian - publicysta) potępiali oni koncepcję zbrojnej walki o niepodległość i powstanie styczniowe. Twierdzili, że czynny opór i powstania narodowe są przyczyną największych klęsk narodowych ostatnich dekad. Wzywali do współpracy z zaborcą, by tą drogą uzyskać jak największą autonomię. Do ugody powinni zdaniem "Stańczyków" dążyć Polacy z wszystkich trzech zaborów, stąd koncepcję tę nazywano trójlojalizmem. W Poznańskiem jak i w zaborze rosyjskim plan ugody nie miał szans powodzenia.

Walka z germanizacją.

Polityka zniemczenia Wielkopolski, Pomorza Gdańskiego, Mazur, Warmii i Górnego Śląska, spotkał się z natychmiastowym przeciwdziałaniem ludności polskiej. W Poznańskim i na Pomorzu Gdańskim polska świadomość narodowa była silna: rozwijało się życie oświatowe i kulturalne, kwitła publicystyka

Natomiast na Mazurach, Warmii i G. Śląsku, proces germanizacji był bardziej zaawansowany. Mimo tych różnic walka z germanizacją miała wszędzie ten sam cel - wychowanie młodego pokolenia w duchu narodowym:

a) zakładano Towarzystwa Czytelni Ludowych i Towarzystwa Ludowe,

b) rozwijano sieć bibliotek polskich,

c) prowadzono odczyty i pogadanki o historii Polski,

d) istotną role w podtrzymywaniu języka polskiego odegrał Kościół,

e) polska prasa - "Górnoślązak", "Gazeta Grudziądzka", "Gazeta Ludowa",

f) działalność naukowa i literacka,

g) działalność patriotyczną prowadziły różnego rodzaju organizacje i stowarzyszenia - zawodowe, kulturalne, sportowe,

h) dzieci polskie przeciwstawiały się usuwaniu języka polskiego ze szkół, domagały się religii po polsku - 1901 Września - ukarano tam dzieci chłostą za odmowę nauki religii po niemiecku, a protestujących rodziców skazano na więzienie,

Walka z rusyfikacją.

Sytuacja Polaków w tym zaborze była gorsza, gdyż brak swobód obywatelskich uniemożliwiał działalność organizacyjną. Kultywowanie polskości musiało więc przybrać formy konspiracyjne:

a) praca organiczna - organizm narodowy należy najpierw wzmocnić poprzez działalność oświatową i gospodarczą, gdyż dopiero silny naród, mający odpowiednie zaplecze gospodarcze i finansowe będzie w stanie podjąć walkę z zaborcą,

b) publicyści przekonywali, że walka zbrojna przynosi jedynie skutki niekorzystne,

c) rozwój szkolnictwa zawodowego - pojawiły się liczne czasopisma fachowe,

d) pierwszoplanowy cel zwolenników pracy organicznej - likwidacja analfabetyzmu (40 %) i krzewienie idei narodowej,

e) tajne nauczanie na wsi,

f) wydawano w dużych nakładach elementarze i podręczniki,

g) prasa legalna i podziemna - ważny nośnik idei narodowej,

Polskie szkoły wyższe istniały tylko w Galicji:

a) Uniwersytety w Krakowie

b) Uniwersytety we Lwowie ]- łączniki między poszczególnymi ziemiami polskimi,

c) Szkoła Rolnicza w Dublanach - kształciły studentów z wszystkich trzech zaborów,

d) Wyższa Szkoła Politechniczna we Lwowie - wykładały w języku polskim,

Podobne prace

Do góry