Ocena brak

Posag – rodzaje ustanowienia i sposoby

Autor /Klaudiusz Dodano /18.11.2011

Posag (dos) – majątek wniesiony mężowi ze strony kobiety w związku z zawarciem małżeństwa. Posag służył przede wszystkim do tego, aby ulżyć mężowi w ponoszeniu onera matrimonii. Miał zabezpieczać trwałość małżeństwa.

W zależności od źródła jego pochodzenia wyróżniamy:

  • dos profecticia – ustanawiał go przede wszystkim zwierzchnik agnacyjny kobiety, jej ojciec czy dziadek ojczysty.

  • dos adventicia – pochodzący z innego źródła. Mógł pochodzić od kogokolwiek (nawet od żony).

Przedmiotem posagu mogło być wszystko co przedstawiało wartość majątkową.

Posag można było ustanowić przed, przy zawarciu małżeństwa a nawet w czasie jego trwania. Istniało kilka sposobów jego ustanowienia:

  • dotis datio – realne przysporzenie wartości majątkowych, był to najbezpieczniejszy sposób ustanawiania posagu

  • dotis dictio – jednostronne, ustne przyrzeczenie ustanowienia posagu, dostępne tylko dla niektórych osób

  • dotis promissio – była to czynność dwustronna, przyrzeczenie złożone i przyjęte w formie ogólnej stypulacji

  • pollicitatio dotis – nieformalne przyrzeczenie posagu w prawie poklasycznym.

Mąż stając się właścicielem rzeczy posagowych mógł nimi swobodnie dysponować. Początkowo mąż nie był zobowiązany do zwrotu posagu. Po śmierci męża żona dziedziczyła posag w kręgu sui heredes.

W najdawniejszym okresie w wypadku rozwiązania małżeństwa przez rozwód lub przedwczesną śmierć żony, zwrot posagu był jedynie moralnym obowiązkiem męża. Od początku III w. p.n.e. zaczęto zobowiązywać męża do zwrotu posagu w drodze stypulacji (actio ex stipulatu). Pod koniec republiki, w wypadku braku stypulacji, pretor zaczął udzielać przeciw mężowi skargi zwanej actio rei uxoriae. Było to powództwo dobrej wiary. Mąż pozwany tą skargą miał prawo retencji, tj. prawo zatrzymania pewnych części majątku. Nie był on zobowiązany do natychmiastowego zwrotu posagu. Rzeczy zamienne mógł zwrócić w 3 rocznych ratach, inne przedmioty musiał zwrócić natychmiast.

Do góry