Ocena brak

Porównaj dwie wybrane koncepcje pamięci operacyjnej

Autor /Konstancjusz Dodano /23.02.2012

 

Pamięć operacyjna (robocza)- jest zdolnością do przechowywania i manipulacji informacjami podczas krótkiego czasu. Ta zdolność podkreśla złożone rozumowanie i jest ogólnie uważana za cechę indywidualną. Zdolność do zachowywania i manipulacji informacjami pamięci operacyjnej zależy od kory przedczołowej i tkwi u podstaw kilku poznawczych umiejętności, takich jak: myślenie logiczne i rozwiązywanie problemów.

Co więcej, pojemność pamięci operacyjnej była uważana za trwałą cechę indywidualną, bardzo zbliżoną do czynnika g, ogólnego czynnika inteligencji wnioskującym o stopniu generalizacji zdolności poznawczej.

Funkcje:

  • utrzymywanie aktywnych informacji sensorycznych i wydobytych z pamięci trwałej

  • umożliwienie przekształcania informacji

  • kierowanie przebiegiem procesów przetwarzania informacji (rozdzielanie zasobów poznawczych)

Model pamięci operacyjnej Baddeleya

Według Baddeleya (1994 a) pamięć operacyjna jest obszarem wzajemnego oddziaływania pamięci i różnych aspektów poznania, stanowi interface pomiędzy pamięcią a procesami poznawczymi. Pamięć operacyjna pozwala przechowywać różne rodzaje informacji w krótkim czasie, bierze udział w przeprowadzaniu operacji poznawczych, ma złożone związki z systemem pamięci długotrwałej.

Model Baddeleya i Hitcha (1974) wyróżnia centralny system wykonawczy oraz dwa podporządkowane mu systemy służebne (autorzy nazywają je systemami niewolniczymi):

pętlę artykulacyjną (określaną też jako pętla fonologiczna) i

notes wizualno-przestrzenny

System centralny może zajmować się bardziej wymagającymi zadaniami poznawczymi dzięki temu, że odciążają go systemy podporządkowane, magazynujące informacje i wykonujące na nich różne operacje. Centralny system wykonawczy pełni funkcje nadrzędne i kontrolne w stosunku do pozostałych systemów: kieruje uwagą i zasobami poznawczymi, nadzoruje pracę pozostałych systemów, podejmuje decyzje, wykonuje operacje umysłowe na małej liczbie jednostek.

Pętla artykulacyjna lub fonologiczna manipuluje informacją opartą na mowie. Jej funkcją jest utrzymywanie informacji akustycznej i bezgłośne powtarzanie. Informacje są w niej przechowywane do 2 sekund.

Notes wizualno-przestrzenny manipuluje wyobrażeniami wzrokowymi i przestrzennymi. Jego funkcja polega na utrzymywaniu informacji wizualnych.

Jeśli systemy służebne nie są bardzo obciążone, to mogą pracować, nie zakłócając działania centralnego systemu wykonawczego. Tak na przykład, kiedy trzeba było powtarzać tylko dwie cyfry, rozumowanie werbalne przebiegało bez zakłóceń w normalnym tempie. Spowolnienie tempa wystąpiło dopiero przy dużym obciążeniu pętli artykulacyjnej, gdy trzeba było powtarzać 6 cyfr.

Zdaniem autorów obciążony system czerpie z zasobów centralnego systemu wykonawczego, którego praca staje się z tego powodu wolniejsza albo mniej dokładna. i przestrzennych oraz przeprowadzaniu na nich operacji. 

Model aktywacyjny Cowana.

Model ten jest alternatywą dla wielomodalnościowego modelu Baddeleya. Koncepcja Cowana jest koncepcją jednorodną, tzn., że wyjaśnia funkcjonowanie pamięci operacyjnej bez odwoływania się do odrębnych podsystemów krótkotrwałego przechowywania informacji.

Cowan postuluje też brak ostrego rozgraniczenia między pamięcią trwałą a roboczą (operacyjną). Model Cowana opiera się na alternatywnych próbach wyjaśnienia wyników eksperymentów Baddeleya. Cowan twierdzi, że pamięć operacyjna to uaktywniona część pamięci długotrwałej. To, co ogranicza pamięć operacyjną to nie statyczna właściwość magazynu a dynamika procesu aktywacji informacji.

Mechanizm uwagowy odpowiedzialny za ten proces pozwala na jednoczesną aktywację niewielkiej liczby elementów. Aktywacja umożliwia ich świadome przetwarzanie. Kiedy uwaga jest przenoszona na inne obiekty powoduje ich pobudzenie i w rezultacie zmniejsza lub kończy dostęp do informacji aktywnych jeszcze przed chwilą. Jeżeli więc dwa zadania angażują podobne kody reprezentacji to interferencja jest silniejsza niż gdy aktywowane są różne kody.

Zdaniem Cowana świadczy to nie o odrębności buforów pamięciowych a o interferencji, w wyniku której zanika część informacji w pamięci operacyjnej. Pamięć robocza jest wg. Cowana rozumiana procesualnie, a więc jako proces poznawczy, który odpowiada za udostępnienie niezbędnych do danej operacji danych. Pamięć operacyjna jest więc aktywną w danym momencie częścią pamięci długotrwałej.

Aktywacja śladu pamięciowego wg. Cowana.

Najbardziej aktywna informacja znajduje się w ognisku uwagi. Ognisko uwagi ma niewielką pojemność (około 4 jednostek pamięci).

Aktywacja informacji w ognisku oznacza jej udostępnienie świadomości. W krótkim czasie aktywacja informacji spada i bez jej ponownego wzbudzenia przestaje być dostępna świadomości, ale może mieć wpływ na procesy bieżącego przetwarzania informacji. Taki pośredni stan aktywacji Cowan utożsamia z pamięcią krótkotrwałą. Informacje niewzbudzone z pamięci długotrwałej nie mogą być wykorzystane przez centralny system wykonawczy.

Za kierowanie uwagi zgodnie z naszą wolą odpowiedzialny jest właśnie centralny system wykonawczy, który może ją kierować na zewnątrz (kiedy aktywacji podlega reprezentacja bodźca z pola percepcyjnego) albo do wewnątrz, kiedy aktywowane są bodźce pochodzące z pamięci długotrwałej. W obydwu przypadkach aktywacja angażuje ten sam mechanizm uwagowy.

W modelu Cowana istnieją trzy możliwości aktywowania informacji w pamięci roboczej. Najpierw jednak informacja jest kodowana w pamięci długotrwałej.

  1. wolicjonalne skierowanie uwagi

  2. bodźce, które uległy habituacji, ale są niezbędne do wykonania zadania

  3. bodźce całkiem nieznane, które mają tak wysoki poziom aktywacji, że nie wymagają wolicjonalnych procesów, aby zostać objętymi ogniskiem uwagi

Dowody empiryczne potwierdzające model Cowana:

Korzystając z zadania polegającego na przeszukiwaniu pamięci operacyjnej Cowan wykazał, że czas reakcji na sygnały znajdujące się w kilku ostatnich pozycjach zestawu jest wyraźnie krótszy niż czas reakcji na sygnały pojawiające się wcześniej.

Poprawność przeszukiwania jest dla nich również wyższa. Okazało się także, że w przypadku zestawu czterech elementów nie występuje zjawisko interferencji proaktywnej. Wcześniej nabyte bodźce nie mają wpływu na nabywanie następnych. Efekt ten jest niezależny od podobieństwa fonologicznego bodźców. Dostępność informacji w ognisku uwagi jest na tyle wysoka, że nie potrzeba żadnych procesów do jej wydobycia. Stan ten jest jednak krótkotrwały.

Wprowadzenie dodatkowego zadania między ekspozycja ciągu elementów a bodźcem docelowym niemal całkowicie eliminuje efekt pełnej dostępności. McErlee uważa, że uprzywilejowanie bodźców w ognisku uwagi dotyczy tylko ostatnio eksponowanego i najbardziej pobudzonego elementu. Zdaniem Oberauera i Kliegla na to ograniczenie wpływają dwa czynniki: reprezentacje podobnych obiektów kodowanych w pamięci roboczej, posiadających wspólne cechy częściowo się przenikają.

Po drugie występuje zjawisko rywalizacji między reprezentacjami tych obiektów, w momencie podejmowania decyzji o zgodności albo jej braku między bodźcem docelowym a zawartością pamięci operacyjnej. Te dwa czynniki wiążą się z różnymi fazami procesu pamięciowego: pierwsze z kodowaniem a drugie z wydobywaniem informacji z pamięci operacyjnej.

W teoriach pamięci operacyjnej podkreśla się funkcja tej pamięci jest nie tylko przechowywanie informacji ale także ich aktywne przetwarzanie związane z nadzorowaniem i koordynacją procesów poznawczych.

Jedna z teorii pamięci operacyjnej, aktywacyjny model Cowana, zakłada, że pamięć operacyjna to uaktywniona, dzięki, mechanizmom uwagi część pamięci długotrwałej. Natomiast wielokomponentowy model Baddaleya zakłada, że pamięć operacyjna składa się centralnego systemu zarządzającego oraz z dwóch podsystemów: pętli fonologicznej i szkicownika wzrokowo-przestrzennego. Pętla fonologiczna dotyczy informacji werbalnych, szkicownik wzrokowo-przestrzenny informacji obrazowych.

Podobnie niekiedy wyodrębnia się dwa kody przetwarzania informacji: kod werbalny i obrazowy. Współdziałanie tych dwóch kodów w przypadku uczenia się znacznie zwiększa jego efekty. Tak więc myślenie nie odbywa się tylko za pomocą słów, można myśleć także za pomocą obrazów.

Podobne prace

Do góry