Ocena brak

Porażenia i niedowłady spastyczne

Autor /grubaska Dodano /18.12.2012

Stwierdza się je u 0,5—2% ludności. Ortopedzi zajmują się tymi chorymi, u których: 1) poziom rozwoju umysłowego rokuje współpracę z zespołem leczącym i usamodzielnienie się, 2) stan neurologiczny rokuje poprawę sprawności po odpowiednim leczeniu zachowawczym (leczenie usprawniające połączone z farmakologicznym) i w razie potrzeby połączonym z leczeniem operacyjnym.

Niedowłady spastyczne zdarzają się w każdym wieku i można je podzielić na powstające w okresie: 1) przedporodowym, 2) okołoporodowym, 3) dziecięcym, 4) u dorosłych.

W okresie płodowym porażenia mają związek z wadami wrodzonymi uwarunkowanymi genetycznie, na tle chorób i zatrucia matki (grypa, różyczka, alkoholizm, zatrucia metaboliczne związkami chemicznymi, ekologicznymi i far- makologicznymi, konflikt serologiczny i in.), a więc odgrywają tu rolę czynniki uszkadzające zarodek i organogenezę, w tym i mózg.

W okresie okołoporodowym najczęstszą przyczyną niedowładów spastycz-nych jest mechaniczne uszkodzenie i niedotlenienie mózgowia w czasie porodu (kleszcze, zamartwica, wylewy krwi śródczaszkowe).

W okresie dziecięcym do uszkodzenia mózgu najczęściej prowadzą zapalenia mózgu lub opon mózgowych na tle wirusowym (grypa, ospa, odra) i bakteryj nym (dwoinka zapalenia opon, błonica, gruźlica), rzadziej zmiany zwyrodnieniowe.

U dorosłych powody niedowładów spastycznych są różne: choroby zwyrodnieniowe i zapalne (zapalenie wirusowe, kleszczowe mózgu i rdzenia), uszkodzenia urazowe, ucisk przez krwiak, ropień, nowotwór tkanki okołokręgowej, wylew lub skrzep krwi na tle miażdżycy i nadciśnienia i inne.

Obraz niedowładów spastycznych jest różnorodny i zależy od tego, jakie komórki i drogi nerwowe są uszkodzone, oraz od rozległości tych uszkodzeń.

Uszkodzenie komórek piramidowych w zakręcie przedśrodkowym (gyrus precentralis) i dróg piramidowych w obrębie mózgu i rdzenia powoduje różny stopień niedowładu spastycznego: od wzmożonego reagowania i napięcia mięśni, przez przykurcz czynnościowy, strukturalny, do bezwładu spastycznego (całkowite przerwanie czynnościowego połączenia mięśnia z korą mózgu). W tej grupie niedowładów obok wzmożonego napięcia mięśni i zaburzenia koordynacji (skurcz opóźniony, wydłużony, niezorganizowany, gdyż jednocześnie pracować mogą zginacze, prostowniki, a także mięśnie oddalone) ruchy bywają zakłócone na skutek wzmożonej pobudliwości mięśni, nasilającej się na drodze odruchu wychodzącego z zakończeń włókien gamma wrzecionek mięśniowych. „Czyste" postacie niedowładów pochodzenia piramidowego spo tyka się przy uszkodzeniach rdzenia, niedowładach połowiczych i w tych grupach, w których nie doszło do uszkodzeń ośrodków podkorowych.

Uszkodzenie ośrodków podkorowych, a głównie ciała prążkowanego (coipus striatum), gałki bladej (globus pallidus), istoty siatkowatej (substantia reticu-laris), jądra czerwiennego (nucleus rubcr) i innych, wpływa na napięcie mięśni, precyzję ruchów, przy czym pojawiają się ruchy mimowolne, drżenia, stany hiperkinetyczne, sztywność (stany hipertoniczne), które mogą się nasilać w czasie niepokoju. Okresowo można nie spostrzegać nieprawidłowości w narządzie ruchu. Patologiczne ustawienia mogą pojawiać się i zmieniać na przeciwne pod wpływem emocji i wysiłku. Nadmiernie nasilone, nie skoordynowane ruchy mogą uniemożliwiać poruszanie się lub wykonywanie zamierzonych czynności.

Uszkodzenie ośrodków móżdżku i okolicy wodociągu wywołuje zaburzenia równowagi, regulacji napięcia mięśniowego w czasie ruchów, składające się na obraz ataksji mózgowej.

W szeregu chorób i uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego, zwłaszcza w stanach pozapalnych lub w postępujących niedowładach na tle zwyrodnieniowym, współistnieją objawy zajęcia kilku układów, zarówno piramidowego, pozapiramidowego, jak i objawy ataksji.

Domenę działania leczniczego ortopedii stanowią głównie uszkodzenia układu piramidowego oraz te zespoły mieszane, w których objawy uszkodzenia układu pozapiramidowego i objawy ataksji są do tego stopnia słabo wyrażone, że nie stanowią przeszkody w usprawnianiu ani w leczeniu operacyjnym i rokują poprawę po leczeniu ortopedyczno-rehabilitacyjnym.

W celach praktycznych, leczniczych, wyodrębniamy na podstawie objawów klinicznych i emg cztery stopnie niedowładów spastycznych: 1) wzmożone odruchy ścięgnowe, skórne, okostnowe, odruch Babińskiego, bez patologicznych ustawień i przykurczów; 2) nieprawidłowe ustawienie w czasie ruchu i pobudzenia, poruszanie się upośledzone, nieduże zaburzenia koordynacji; 3) przykurcze, jednak ruchy czynne są zachowane, w obrazie emg zaznacza się również aktywność antagonistów w czasie pracy, sprawność ruchów jest wyraźnie upośledzona; 4) brak czynnych, zamierzonych ruchów w określonych odcinkach kończyn (np. ręki), wyraźne przykurcze nasilające się w czasie próby ruchu i w czasie stanów emocjonalnych, a w obrazie emg widoczna stała aktywność elektryczna zginaczy i prostowników w czasie próby ruchów bez objawów wskazujących na zależne od woli kierowanie pracą mięśni.

W zespołach chorobowych wrodzonych, a również po procesach zapalnych i w następstwie niedotlenienia mózgu czy w rozleglejszych uszkodzeniach mózgu, obok objawów zajęcia układu piramidowego często współistnieją objawy uszkodzenia w różnym stopniu pozostałych układów. W związku z tym upośledzony może być w różnym stopniu rozwój umysłowy, mogą współistnieć zaburzenia mowy (mowa bełkotliwa) i zwiększona labilność psychiczna, spotyka się jednak dzieci o nie zaburzonej inteligencji.

Do typowych objawów chorobowych należy wzmożone napięcie i przykurcz czynnościowy lub strukturalny mięśni zginaczy kończyn górnych i dolnych.

Kończyna górna: ramię ustawia się w lekkim odwiedzeniu i skręceniu do wewnątrz, łokieć w zgięciu, przedramię w nawróceniu, nadgarstek w zgięciu, kciuk w dłoni, palce w zgięciu. Prostowniki palców i nadgarstka mogą wykazywać niekiedy niedowład wiotki.

Kończyna dolna: staw biodrowy ustawia się w zgięciu, przywiedzeniu i skręceniu do wewnątrz, kolano w zgięciu, stopa w ustawieniu końskim z komponentem płasko-koślawym lub szpotawym. Zwykle bardziej nasilony jest niedowład w odcinkach obwodowych, jednak nie jest to reguła.

Podobne prace

Do góry