Ocena brak

PORADNICTWO PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNE

Autor /Cyryl Dodano /07.09.2011

Z dniem 1 stycznia 2005 r. weszła w życie Ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 49, poz. 463), na mocy której dotychczasowy system sprawozdawczości statystycznej zaczęto stopniowo zastępować systemem administracyjnych baz danych oświatowych. Założeniem Systemu Informacji Oświatowej ma być uzyskiwanie danych niezbędnych do prowadzenia polityki edukacyjnej państwa, podnoszenie jakości i upowszechnianie edukacji, a także usprawnianie finansowania zadań oświatowych (Art. 1 Ustawy).

Dotychczas w sektorze oświatowym były prowadzone cykliczne, ale nie powiązane ze sobą badania oraz oddzielnie gromadzone dane. Podstawową słabość dotychczasowego sposobu zbierania informacji stanowił brak wymiany danych między gromadzącymi je podmiotami. Utrudniało to zarządzanie i organizację pracy sektora edukacyjnego. Powstanie jednolitego, wielopoziomowego systemu miało na celu:

  • usprawnić proces gromadzenia i przetwarzania danych,

  • ułatwić budowę wskaźników oświatowych,

  • zoptymalizować dokonywanie analiz i przygotowywanie raportów,

  • wspierać zarządzanie oświatą,

  • kreować jednolitą politykę edukacyjną, zarówno na szczeblu lokalnym, jak i globalnym,

  • umożliwić płynną dystrybucję informacji między wszystkimi elementami objętymi SIO, a tym samym uzyskiwanie aktualnych i rzetelnych danych.

SIO został stworzony w celu zgromadzenia w jednej, spójnej bazie, informacji z zakresu sprawozdawczości statystycznej, rozproszonych dotychczas pomiędzy Głównym Urzędem Statystycznym, Ministerstwem Edukacji i Nauki, Jednostkami Samorządu Terytorialnego, a także instytucjami innych resortów. Swoim zakresem obejmuje trzy moduły:

  1. zaszyfrowaną ewidencję szkół i innych placówek oświatowych – dane na temat zajmowanego terenu, posiadanych pomieszczeń, wyposażenia oraz kosztów prowadzenia jednostki,

  2. zaszyfrowaną ewidencję nauczycieli (w tym: wynagrodzenia, kwalifikacje, zajęcia lekcyjne) oraz pracowników niepedagogicznych,

  3. zbiorcze dane o uczniach, absolwentach i spełnianiu obowiązku nauki.

Szczegółowy zakres zbieranych danych, w tym dotyczących poradnictwa psychologiczno-pedagogicznego, określa Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz. U. z 2004 r Nr 277, poz. 2746).

Informacje są gromadzone w formie elektronicznej i przekazywane w formie dokumentu elektronicznego przez teletransmisję danych lub na nośnikach elektronicznych.

Przedstawiony poniżej materiał jest pierwszym opracowaniem powstałym na podstawie danych uzyskanych w oparciu o nowo wprowadzony System Informacji Oświatowej przekazanych Centrum Metodycznemu Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej przez Centrum Obliczeniowe Ministerstwa Edukacji i Nauki. Opóźnienie w przygotowaniu raportu zaistniało na skutek dużych trudności powstałych podczas zbierania i przetwarzania informacji z poszczególnych placówek w systemie SIO. Ostateczna wersja danych, na podstawie której opracowano niniejszy raport, pochodzi z dnia 16 lutego 2006 roku. Uzyskane informacje są nieporównywalne z danymi przedstawionymi w poprzednich raportach ze względu na inną metodę ich zbierania i przetwarzania. Dopiero w kolejnym raporcie będzie możliwe dokonanie analiz porównawczych.

Cykliczny raport o stanie poradnictwa za rok szkolny 2004/2005 sporządzono w Pracowni Rozwoju Poradnictwa w ramach realizacji statutowego zadania Centrum Metodycznego Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej polegającego na gromadzeniu, analizowaniu, opracowywaniu i monitorowaniu informacji dotyczących działalności publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych na terenie kraju. Jest on, jak wspomniano wyżej, podsumowaniem danych liczbowych uzyskanych w systemie SIO oraz sprawozdań opisowych z pracy poradni nadesłanych przez wizytatorów ds. poradnictwa z 16 województw. Podobnie, jak w latach ubiegłych, zawiera informacje dotyczące:

  • sieci poradnictwa

  • stanu zatrudnienia kadry,

  • działalności diagnostycznej poradni,

  • form pomocy udzielanej dzieciom, młodzieży, nauczycielom, rodzicom i wychowawcom,

  • trudności i osiągnięć w realizacji zadań statutowych poradni.

Opracowany materiał zostanie przekazany do MEiN oraz zamieszczony na stronach www Pracowni Rozwoju Poradnictwa. Może stanowić źródło informacji dla wielu instytucji i organizacji również pozaresortowych. Szczegółowe dane ilustrujące sytuację poradnictwa w poszczególnych województwach gromadzone są i przechowywane w Pracowni Rozwoju Poradnictwa Centrum Metodycznego Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej. Stanowią unikatowe materiały w skali kraju

Dane liczbowe zebrane w oparciu o nowo wprowadzony System Informacji Oświatowej, uzyskane z Centrum Obliczeniowego MEiN, jak już zasygnalizowano wcześniej, są nieporównywalne z danymi zawartymi w sprawozdaniach z pracy poradni przedstawianymi na drukach EN-5. W związku z tym ograniczono się tylko do zaprezentowania najistotniejszych ogólnych informacji dotyczących funkcjonowania publicznego poradnictwa w roku szkolnym 2004/2005.

Z podsumowania uzyskanego materiału liczbowego wynika, że:

  • Poradnie objęły udokumentowaną pomocą 1 218 282 dzieci i młodzieży, co stanowi 13,23 % całej populacji, która w analizowanym okresie sprawozdawczym (wg danych demograficznych na 30 czerwca 2005 r.) wynosiła w Polsce 9 210 605 1 (o 312 207 mniej niż w ub. roku).

  • Dokonali następującej liczby diagnoz:

    • psychologicznych - 476 963,

    • pedagogicznych - 424 395,

    • logopedycznych - 165 264.

  • Zespoły orzekające wydały ogółem 78 937 orzeczeń.

Najwięcej wydano orzeczeń o potrzebie:

  • indywidualnego nauczania30 626,

  • kształcenia specjalnego uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim 16 914.

  • Specjaliści poradni wydali ogółem 504 909 opinii.

Najczęściej były to opinie w sprawie:

  • dostosowania wymagań edukacyjnych wynikających z programu nauczania do indywidualnych potrzeb edukacyjnych ucznia133 969,

  • objęcia dziecka pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole lub placówce – 85 153,

  • dostosowania warunków i formy sprawdzianu przeprowadzonego w ostatnim roku nauki w szkole podstawowej do indywidualnych potrzeb ucznia – 43 268,

  • dostosowania warunków i formy egzaminu gimnazjalnego do indywidualnych potrzeb ucznia – 42 797,

  • dostosowania warunków i formy egzaminu maturalnego lub egzaminu dojrzałości do indywidualnych potrzeb ucznia – 32 016.

Ogółem wydano 118 081 opinii w sprawie dostosowania warunkówi na sprawdzianach i egzaminach, co w znacznym stopniu wpłynęło na obciążenie pracowników poradnictwa.

  • Pracownicy poradni prowadzili dla młodych klientów różne rodzaje zajęć w ramach form pomocy bezpośredniej.

Najliczniejsza grupa dzieci i młodzieży uczęszczała na:

  • zajęcia aktywizujące do wyboru kierunku kształcenia i zawodu 251 550,

  • terapię logopedyczną 98 351,

  • zajęcia korekcyjno-kompensacyjne 35 555,

  • socjoterapię 15 802.

Powyższa tendencja utrzymuje się od kilku lat i te cztery rodzaje zajęć zajmują pozycję dominującą.

  • Należy także podkreslić, że poradnie objęty łącznie 143 779 osób badaniami przesiewowymi, w tym:

  • Programem „Słyszę” - 88 439,

  • Programem „Widzę” - 55 340.

Dodatkowo obciążyło to specjalistów poradnictwa diagnostyką.

  • Udzieliły również pomocy i wsparcia 364 400 osobom dorosłym, a mianowicie nauczycielom, wychowawcom, rodzicom i innym klientom, a specjaliści m.in.:

  • wygłosili 23 105 prelekcji i wykładów,

  • wzięli udział w 5 757 radach pedagogicznych,

  • objęli terapią 9 543 rodziny.

Pracownicy poradnictwa, mimo wielu problemów i trudności, starali jak najlepiej wywiązywać się z zadań wynikających z uregulowań prawnych i potrzeb środowiska. Podejmowali wiele cennych inicjatyw, inspirowali środowiska lokalne do tworzenia i wdrażania systemowej pomocy psychologiczno-pedagogicznej osobom potrzebującym, współpracowali z organami prowadzącymi, placówkami oświatowymi i pozaoświatowymi. Aktywnie uczestniczyli w opracowywaniu i realizacji programów profilaktyczno-wychowawczych i terapeutycznych. Nawiązywali również współpracę z zagranicznymi partnerami, co umożliwiało wymianę doświadczeń na forum międzynarodowym (udział w zagranicznych konferencjach), szersze spojrzenie na sprawy poradnictwa oraz podnosiło prestiż placówek. Duże znaczenie miało również kreowanie wizerunku poradni na stronach internetowych, w opracowanych materiałach informacyjnych i metodycznych, w środkach masowego przekazu, w programach radiowych i telewizyjnych.

Sukcesem, osiągniętym przez pracowników poradnictwa, jest zmiana myślenia społecznego na temat korzystania z usług tego typu placówek. Klienci poradni przestali być postrzegani jako osoby napiętnowane upośledzeniem czy patologiami społecznymi, a dostrzeżono w nich pełnowartościowych, często bardzo uzdolnionych ludzi, korzystających z porad dla optymalizacji swoich działań edukacyjnych i zawodowych.

Wydaje się, że do priorytetowych zadań poradni, obok udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym z różnego rodzaju zaburzeniami, powinno również w szczególności należeć:

  • doradztwo zawodowe, co ma ścisły związek z coraz większymi trudnościami na rynku pracy,

  • stymulowanie wczesnego rozwoju dziecka (jak najwcześniejsze diagnozowanie oraz korygowanie wad rozwojowych i deficytów),

  • praca z dziećmi wybitnie zdolnymi,

  • profilaktyka społeczna uzależnień,

  • wspomaganie wychowawczej funkcji rodziny, w tym pomoc dzieciom krzywdzonym w rodzinie.

Zwykle realizacja powyższych zadań była utrudniona z powodu konieczności podejmowania działań związanych przede wszystkim z opiniowaniem i orzekaniem, czyli formami tzw. pomocy pośredniej. Przy braku możliwości zatrudnienia dodatkowej liczby specjalistów pomoc bezpośrednia, czyli różne formy np. terapii, mimo często wysokich kwalifikacji kadry, była realizowana w mniejszym zakresie. Te niekorzystne tendencje wynikały z czynników zewnętrznych, niezależnych od woli i chęci pracowników.

Należy pamiętać, że poradnie psychologiczno-pedagogiczne są placówkami działającymi na rzecz środowiska lokalnego zgodnie z jego zapotrzebowaniem. Dlatego rzeczą niezwykle ważną jest aby umiały zawsze adekwatnie reagować na aktualne problemy i aktywnie włączać się do udzielania pomocy.

Do góry