Ocena brak

Polska myśl socjalistyczna, reprezentujące ją partie i główni działacze do 1939r.

Autor /Wladek Dodano /03.06.2011

Ważna dla socjalizmu było rozwinięcie idei socjalistycznej przez pokolenie myślicieli społecznych polistopadowych, m.in. Edwarda Dembowskiego, Henryka Kamieńskiego, Ludwika Królikowskiego,. Łączyli oni wyzwolenie narodowe z wyzwoleniem społecznym. Przewidywali powstanie społeczeństwa egalitarnego, które będzie równe wobec prawa, bezklasowe. Egalitaryzm przejawiać się miał w równości prawa.. Uważali, że zło i cierpienia indywidualne są zawsze pochodną zła i cierpienia panującego w społeczeństwie. Byli nasyceni pierwiastkami religijnymi.

Partią socjalistyczną była PPS- Polska Partia Socjalistyczna (1892)

Socjalizm był bardzo zróżnicowany: presocjalizm, socjalizm polistopadowy, socjalizm patriotyczny, socjalizm marksistowski, socjalizm bezpaństwowy, anarchizm, rewolucyjny syndykalizm, socjalizm chrześcijański, socjalizm etyczny, socjalizm humanistyczny. socjaliści zawsze akcentowali podstawowe zasady ideologii socjalistycznej: teorie walki klasowej, konieczność zdobycie władzy państwowej i ideę międzynarodowej solidarności.

Za twórcę nowoczesnego kierunku polskiej myśli politycznej uznaje się Bolesława Limanowskiego. Był to historyk i socjolog zesłany na Syberie, związany z socjalizmem patriotycznym, po powrocie osiadł we Lwowie i od początku lat 70’ upowszechniał ideę socjalistyczną wśród miejscowych warstw pracujących. Nawiązywał szeroko do nauki pozytywistycznej. Socjalizm uważał, jako najpełniejszy wyraz kultury ludowej. Rozpatrywał on także zjawisko socjalizmu z perspektywy dziejów ludzkości. Zajmował się socjalizmem w sposób teoretyczny. Uważał, że przyniesie on wielki rozwój i należy go popierać Opozycją do PPS była także Socjaldemokracja Królestwa - Róża Luksemburg. Uważała ona, że ziemie polskie już tak się złączyły z zaborcami, że nie należy ich rozdzielać. Niepodległość uważała za zbyteczną. Uważała, że proleteriat polski powinien wspólnie z robotnikami rosyjskimi dążyć do demokratyzacji w Rosji.

Stanowisko programowe Socjaldemokratów podzieliła grupa socjalistów, która w 1906r. Dokonała rozłamu w PPS i utworzyła PPS-Lewicę. Podczas I wojny światowej PPS-Lewica i SDKPiL głosiły hasło: „woja wojnie” i wypowiedziały się przeciwko odbudowie państwa polskiego. Po wojnie utworzyli Komunistyczną Partię Robotniczą Polski.

Większość socjalistów polskich kontynuowała jednak koncepcję programową B.Limanowskiego.

Socjaliści uważali przede wszystkim, że należy zdobyć najpierw państwo polskie, bo brak własnej państwowości hamuje rozwój sił wytwórczych, utrudnia rozwój kultury narodowej oraz zaciemnia świadomość i walkę klasową, więc tamuje rewolucje socjalną.Wielu socjalistów nawiązywało do Polski przed rozbiorowej, ale w formie federalizmu. Uważali, że takie państwo odpowiadałoby także Ukraińcom, Białorusinom i Litwini Socjaliści galicyjscy głosili jeszcze inna koncepcję federacyjną. Chcieli przeobrażenia monarchii autro-węgierskiej wpaństwo federacyjne (Austria-Węgry-Polska).

Do góry