Ocena brak

POLSKA - działania wojenne 1944-45

Autor /ala125 Dodano /28.02.2011

W nocy z 3 na 4 stycznia 1944 r. od­działy radzieckiej 13 armii 1 Frontu Ukraińskiego (dowódca gen. Niko­łaj Watutin) przekroczyły granicę Polski w rejonie miasta Sarny na Wołyniu i parły w stronę Łucka i Równego. W tym okresie między Kowlem i Włodzimierzem rozwinęta działalność bojową 27 Dywizja Wołyńska Armii Krajowej (dowód­ca mj r Jan Wojciech Kiwerski „Oli­wa"). Przez 3 tygodnie, wykonując plan „Burza", walczyła wspólnie z żołnierzami radzieckimi, ale w bo­jach nad rzeką Turią oddziały Armii Czerwonej opuściły ją i poniosła du­że straty; zdołała się wycofać do la­sów szackich, skąd większość żoł­nierzy przedarła się do lasów par­czewskich, a część przeszła linię frontu. Latem 1944 r. na północ od Polesia wojska radzieckie po zdobyciu Miń­ska rozwinęły natarcie na Wilno. Atak na miasto rozpoczęły w nocy z 6 na 7 lipca zgrupowania Armii Krajowej z okręgów wileńskiego i nowogródzkiego pod dowództwem ppłk. Aleksandra Kryżanowskiego („Wilk*').

Dopiero następnego dnia, gdy oddziałom AK udało się nawią­zać kontakt z wojskami radzieckimi, Polacy uzyskali wsparcie artylerii i czołgów; Wilno zdobyto 13 lipca. 17 lipca ppłk Krzyżanowski, zapro­szony do dowódcy 3 Frontu Biało­ruskiego gen. Iwana Czerniachow-skiego, został aresztowany, a jego oddziały okrążone i rozbrojone; po­nad 6 tys. żołnierzy wywieziono do obozu pod Miednikami, a później do Kaługi. W Galicji 15 lipca prawoskrzydło-we zgrupowanie uderzeniowe 1 Frontu Ukraińskiego (3 armia gwardii, 13 armia oraz 1 armia pan­cerna gwardii) działające na kierun­ku Rawy Ruskiej przełamało obronę niemiecką, 18 lipca sforsowało Bug i ruszyło na Jarosław oraz Sando­mierz. Południowe zgrupowanie uderzeniowe (60 i 38 armie), a za ni­mi 3 armia pancerna gwardii i 4 ar­mia pancerna, rozwinęły natarcie w kierunku Lwowa i Przemyśla. Gdy wojska radzieckie zbliżyły się do Lwowa, w nocy z 22 na 23 lipca 1944 r. do działań przystąpiły dwa pułki 5 dywizji piechoty i 14 pułk ułanów Armii Krajowej, które wspólnie z oddziałami 1 Frontu Ukraińskiego walczyły o wyzwole­nie miasta.

Niezwłocznie jednak ko­mendant Obszaru Lwów AK płk Władysław Filipkowski („Janka") wraz z kilkoma oficerami został are­sztowany, a oddziały rozwiązane. 18 lipca z rejonu Kowla uderzyło le­we skrzydło 1 Frontu Białoruskiego: armie 70, 47, 8 gwardii, 69, za nimi 2 pancerna i 1 armia WP (od końca lipca). Sforsowało ono Bug i, mając ułatwioną sytuację dzięki masowe­mu wystąpieniu lubelskich oddzia­łów AK, pod koniec lipca wyszło nad środkową Wisłę. Jednocześnie czołowe związki 1 Frontu Białoru­skiego podeszły od południowego wschodu i wschodu pod Warszawę, ale tam, po wybuchu powstania, za­trzymały się zgodnie z rozkazem Stalina. Dopiero we wrześniu 1 Front Białoruski przeprowadził ograniczoną operację w rejonie Pra­gi, w której wyniku zajęto tę dziel­nicę. Z zajętego przedmieścia 1 ar­mia WP podjęła nieudaną próbę udzielenia pomocy powstańcom. W tym czasie Niemcy odtworzyli front na linii Wisły oraz Narwi, cho­ciaż nie udało im się zlikwidować przyczółków radzieckich.

Stabiliza­cja frontu postawiła w krytycznej sytuacji siły AK działające na zaple­czu niemieckim (głównie korpus kielecki); musiały zostać rozwiąza­ne, ale oddziały partyzanckie działa­ły nadal na Podkarpaciu. Po kilkumiesięcznym okresie zasto­ju na linii Biebrzy-Narwi-Wisły-Wi-słoki rozpoczęła się nowa ofensywa radziecka. 12 stycznia z przyczółka sando­mierskiego wojska 1 Frontu Ukraiń­skiego rozpoczęły natarcie na Czę­stochowę i Wrocław. 14-15 stycznia ruszyła ofensywa 1 Frontu Białoru­skiego: siły główne uderzyły z przy­czółka warecko-magnuszewskiego, a uderzenie pomocnicze wykonano z rejony Jabłonny. Do 16 stycznia wojska radzieckie oskrzydliły zgru­powanie niemieckie w rejonie War­szawy.

Tego dnia związki 1 armii WP podjęły działania zaczepne i w nocy główne siły przeprawiły się na zachodni brzeg Wisły między Górą Kalwarią oraz Magnuszewem. O świcie 6 dywizja piechoty, wyru­szając z Pragi, sforsowała Wisłę i przy współdziałaniu 2 dywizji pie­choty oczyściła od ariergard niemieckich miny miasta. W tym czasie główne siły 1 Frontu Białoru­skiego po całkowitym rozbiciu 9 ar­mii niemieckiej przeszły do pościgu w kierunku zachodnim; 19 stycznia opanowały Łódź, 23 stycznia okrą­żyły Poznań, później przełamały Międzyrzecki Rejon Umocniony, wyszły nad Odrę po obu stronach Kostrzyna i zdobyły przyczółki. Nieco później prawe skrzydło Fron­tu (w tym 1 armia WP) przełamało Wał Pomorski i wyszło na linię gar­bu pojezierza, frontem na północ.

Na południu wojska 1 Frontu Ukra­ińskiego 17 stycznia zajęły Często­chowę, 19 stycznia Kraków, 21 stycznia doszły do rejonu Wro­cławia i rozpoczęły forsowanie Odry, oczyściły też Górny Śląsk. W walkach na lewym brzegu Wisły wzięły sporadyczny udział oddziały Armii Krajowej, Armii Ludowej i Batalionów Chłopskich. W północnej części Polski 13 i 14 stycznia wojska 2 Frontu Białoru­skiego przełamały obronę niemiec­kiej 2 armii nad Narwią, zajęły Na­sielsk i Pułtusk, a następnie rozwi­nęły natarcie na Elbląg (wzięty 10 lutego), aby odciąć wojskom nie­mieckim broniącym się w Prusach Wschodnich możliwość odwrotu na zachód. W toku dalszych działań do końca kwietnia wojska radzieckie kolejno likwidowały odcięte zgru­powania niemieckie.

Tymczasem na Pomorzu wojska ra­dzieckie i polskie przełamały front niemiecki. 18 marca Polacy zajęli Kołobrzeg. 30 marca armie 49, 65, 70 oraz 2 armia uderzeniowa opano­wały Gdańsk; resztki 2 armii nie­mieckiej zepchnięto na Półwysep Helski i Żuławy. Na Dolnym Śląsku w lutym 1 Front Ukraiński pobił Niemców na lewym brzegu Odry i okrążył Wrocław, a w marcu lewe skrzydło tego Fron­tu opanowało zachodnią część Ślą­ska Opolskiego. W ten sposób na przełomie marca i kwietnia front ustalił się na linii Odry, Nysy Łu­życkiej, podnóża Sudetów.

6 majaskapitulował Wrocław, 9 maja pod­dały się wojska niemieckie na Helu i Żuławach.

Podobne prace

Do góry