Ocena brak

POLSKA AKADEMIA LITERATURY (PAL)

Autor /kasia17 Dodano /15.03.2012

POLSKA AKADEMIA LITERATURY (PAL), instytucja działająca 1933-39 jako oficjalna reprezentacja pol. piśmiennictwa artystycznego. Do jej statutowych zadań należało: inicjowanie poczynań zmierzających do podniesienia poziomu literatury pol. i opieki nad literatami, współdziałanie z rządem w jego przedsięwzięciach na polu literatury i sztuki, wypowiadanie opinii na życzenie władz państw, w sprawach dot. języka, literatury i kultury, przyznawanie nagród lit., wyróżnień i stypendiów, podejmowanie wydawnictw służących rozwojowi literatury polskiej. PAL liczyła 15 członków dożywotnich: siedmiu mianował minister Wyznań Rei. i Oświecenia Publ., pozostali pochodzili z ich wyboru. Czł. Akademii byli: W. Sieroszewski (prezes), L. Staff (wiceprezes), J. Kaden-Bandrowski (sekretarz generalny), W. Berent, P. Choynowski, K. Irzykowski, J. Kleiner, B. Leśmian, Z. Nałkowska, Z. Przesmycki, K. H. Rostworowski (ustąpił 1937), W. Rzymowski (ustąpił 1937), J. Szaniawski, T. Zieliński, T. Boy-Żeleński, F. Goetel, K. Wierzyński, K. Makuszyński, J. Lorentowicz; czł. honorowym został K. Przerwa Tetmajer. Akademicy otrzymywali wysokie uposażenie rządowe, sama PAL nie miała jednak odrębnego budżetu ani własnych środków finansowych. Powstaniu i działalności Akademii towarzyszyły liczne spory ideowo-literackie. Gł. rzecznikiem powołania PAL był S. Żeromski, który swój Projekt Akademii Literatury Polskiej (1918) przedstawił 1920 „wszechdzielnicowemu" zjazdowi pisarzy w Warszawie. Nowy projekt, wysunięty 1926 przez —» Straż Piśmiennictwa Pol., przyjęty został 1929 (gł. dzięki zabiegom J. Kadena-Bandrowskiego) przez zjazd literatów w Poznaniu. Akademia cieszyła się oficjalnym wsparciem władz państw, (jej protektorami i czł. honorowymi byli m. in. I. Mościcki i J. Piłsudski), zwalczały ją natomiast środowiska opozycyjne wobec sanacji, zwł. lewicowe (np. A. Strug odrzucił proponowane mu członkostwo). W 1934 ustanowione zostały doroczne odznaczenia PAL (Wawrzyn Akademicki - złoty i srebrny), przyznawane przez ministra WRiOP na wniosek Akademii, oraz Nagroda PAL dla Młodych, nadawana pisarzom, którzy nie ukończyli 30 roku życia. Akademia patronowała zbiór, edycji pism Prusa i Orzeszkowej, wydała też 21. Rocznika PAL (1937 i 1939). Po wojnie idea jej wznowienia dyskutowana była na łamach tyg. „Odrodzenie" (ankieta Czy wskrzesić PAL 1947, nr 10 i 16).

B. WINKLOWA PAL., w: O współczesnej kulturze literackiej (zbiór.), t. 2, Wr. 1973.

Podobne prace

Do góry