Ocena brak

Polityka wewnętrzna sanacji w latach 1926 - 1935. (Piłsudski u władzy w latach 1926 - 35)

Autor /Lewin Dodano /02.05.2012

 

W dniach 12-15 V 1926 J. Piłsudski dokonał, przy poparciu wojska i lewicy parlamentarnej (PPS, PSL-„Wyzwolenie”) udanego zamachu stanu. Wydarzenie to rozpoczęło rządy Piłsudczyków (od 1935 bez Piłsudskiego).

Przejęcie władzy przez Marszałka zapoczątkowało przebudowę ustroju państwa zmierzającą do ugruntowania systemu autorytarnego. Jesienią 1926 Piłsudski przystąpił do budowy prawicowego zaplecza politycznego, poprzez tzw. galwanizację konserwatystów (zjazd w Nieświeżu). Celem tego manewru było pozbawienie endecji jej klienteli (elektoratu).

2 VIII 1926 uchwalona została nowela sierpniowa wzmacniająca pozycję władzy wykonawczej kosztem parlamentu.. Wokół myśli polit. i osoby Piłsudskiego skupiła się grupa polityków, zmierzająca do ograniczenia roli parlamentu w systemie organów władzy i partii w systemie politycznym państwa.

Aby umocnić swoją pozycję przed wyborami 1928, sanacja w 1927 powołała BBWR (Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem). W wyborach 1928 BBWR zdobył 27,6 % głosów , co jednak nie pozwalało na samodzielne rządzenie.

Gdy opozycja, w celu zahamowania poczynań rządu, skonsolidowała się w tzw. Centrolew (6 największych stronnictw centrum i lewicy), Piłsudski objął urząd premiera, prezydent rozwiązał parlament, co umożliwiło osadzenie 19 głównych przywódców opozycji (pozbawionych immunitetu poselskiego) w twierdzy brzeskiej.

Kolejne wybory (tzw. brzeskie - 1930) odbyły się w atmosferze terroru, co uniemożliwiło normalne głosowanie. Również uchwalenie (26 I 1935) konstytucji kwietniowej (podpisana 23 IV 1935) odbyło się z naruszeniem regulaminu sejmowego.

W ten sposób klasyczny system wielopartyjny, przekształcił się faktycznie w układ partii dominującej (w systemie demokratycznym), a nawet w system autorytarny.

Lata 1926-35 były zatem okresem odchodzenia od demokracji. W tym czasie dyktatury opanowały wiele krajów europejskich. Należy stwierdzić, że na ich tle, dyktatura w Polsce była łagodna, „demokratyczna”. Bardzo do niej pasuje słownikowa definicja pojęcia „władza autorytarna”. „Jest to władza opierająca się na autorytecie osoby ją sprawującej, a nie na przymusie”.

Polski autorytaryzm po 1926, charakteryzował się tym, że wszelkie decyzje podejmowano za zgodą Piłsudskiego, ale on sam nie zajmował najwyższych stanowisk w państwie (2 krotnie był premierem i od 1926 stale zajmował stanowisko ministra spraw wojskowych i szefa GISZ).

Podobne prace

Do góry