Ocena brak

Polityka pieniężna

Autor /Juzek Dodano /09.06.2011

To segment polityki gospodarczej. Odgrywa wielką rolę w gospodarce rynkowej. W gospodarce centralno-planowanej pierwotne znaczenie mają strumienie rzeczowe, dopiero później pieniądz(najpierw trzeba było mieć przydział). W gospodarce rynkowej pierwotny jest strumień pieniądza, gdzie są pieniądze jest popyt, pojawia się podaż.

Politykę pieniężną prowadzi Bank Centralny(NBP). Jest bankiem z podstawowym zadaniem= dbanie o dobry pieniądz, czyli mający ustabilizowaną siłą nabywczą, nie traci wartości, ma przeciwdziałać inflacji, a jeśli jest to ma bank ją hamować. Dobry pieniądz to pieniądz wymienialny, o ustabilizowanych relacjach między jego ceną ,a cenami innych walut, o ustabilizowanym kursie walutowym.

Skutki dla usytuowania Banku Centralnego wśród innych podmiotów prowadzących politykę gospodarcząmusi posiadać wysoką autonomię, ma być niezależny jeśli ma sprostać podstawowej funkcji(dobry pieniądz) od innych pomiotów. Bank Centralny musi być niezależny nawet od parlamentu, bo ten ma tendencje do psucia pieniądza.

Autonomia jest zabezpieczona:

  • Parlament nie może zatwierdzić żadnych decyzji kierowanych do Banku Centralnego.

  • Założenia polityki pieniężnej przez NBP są przedstawiane jedynie do wiadomości parlamentu(a nie zatwierdzenia).

  • Władze Banku Centralnego charakteryzują się dużą niezależnością, bo Prezesa parlament powołuje na 6 lat i właściwie nie może go odwołać. Prezes nie musi zabiegać więc o bieżącą akceptację swojej polityki.

Od roku istnieje Rada Polityki Pieniężnej. W minionych okresach tylko Prezes podejmował decyzje, teraz przez radę, której przewodniczy Prezes. Jej członkowie też są na 6 lat powoływani. Utworzono tą radę ze względu na złożoność polityki pieniężnej.

Polityka pieniężna jest kształtowana przez Bank Centralny, który kształtuje podaż i oddziałuje na popyt pieniądza.

Zadania Banku Centralnego:

  • emisja pieniądza;

  • ustala poziom obowiązkowych rezerw pieniądza, które muszą tworzyć wszystkie banki komercyjne. Są one odprowadzane do Banku Centralnego. Rezerwy określają wielkość pieniądza, którym dysponują banki komercyjne. Te obowiązkowe rezerwy są nieoprocentowane, są ważnym instrumentem.;

  • sprzedaje i kupuje papiery wartościowe. Sprzedając ściąga z rynku kapitałowego określoną część pieniądza, kupując zwiększa podaż pieniądza na rynku kapitałowym. Jest tu uczestnikiem tego rynku;

  • kształtuje stopę procentową ,a wraz z tym idą zmiany w stopie% jaką ustalają banki komercyjne. Stopa % to cena pieniądza( kredyt - inwestycje);

  • nadzór bankowy nad wszystkimi bankami, Bank Centralny ma uprawnienia do ingerowania w działalność, bo ważne by banki cieszyły się dużym społecznym zaufaniem, bo to jeden z warunków dobrego pieniądza;

Nowa sytuacja jest obecnie, ponieważ powstał Europejski Bank Centralny i Europejska Unia Walutowa i Euro. Europejski Bank Centralny- jego rola to to, że jest najwyższą władzą monetarną na obszarze Europejskiej Unii Walutowej., jest emitentem wspólnego pieniądza dla tej grupy krajów, wspólnie z Narodowymi Bankami centralnymi tworzy kościec infrastruktury federalnej dla całego obszaru. Wspólna polityka pieniężna powoduje zaciśnienie więzi gospodarczych między krajami tego obszaru. Pojawienie się Euro i Europejskiej Unii Walutowej ma wzmocnić rolę tych państw, Euro ma być silną walutą, konkurencyjną dla dolara. W tej chwili w Euro są tylko rozliczenia międzybankowe, ale będzie dochodziło do zastąpienia walut narodowych. Prezesi Narodowych Banków Centralnych wejdą w skład Rady Banku europejskiego i prowadzą wspólną politykę pieniężną. Na razie jeszcze są niejasności, bo w różnych krajach są różne sytuacje.

Keysizm i monetaryzm. Teraz jest neokeysizm. W praktyce nie ma czystych tych szkół, praktyka bierze z teorii to co w konkretnych warunkach jest najbardziej przydatne. Różnice:

  • monetaryzm kładzie akcent na restrykcyjną politykę pieniężną. Neokeysizm też nie ucieka od niej, ale nie traktuje tego tak ostro, jest tu bardziej elastyczna, nieobca jest mu też polityka taniego pieniądza, w zależności od celów;

  • monetaryzm kładzie akcent na stabilność zasad polityki pieniężnej, że pod jej wpływem ukształtuje się stabilny pieniądz. . keysizm twirdzi, że trzeba je zmienić , gdy warunki, cele tego wymagają;

  • rola stopy procentowej. Monetaryzm- rola stop% powinna być parametrem wynikowym, powinna ją kształtować podaż-popyt pieniądza, a Bank Centralny nie powinien wpływać na nią. Keysizm- stopa% to parametr sprawczy, aktywny instrument kształtujący podaż, oddziałujący na popyt. Jest to polityka bardziej aktywna;

  • monetaryzm – problematykę równowagi pieniężnej zapewni sama polityka pieniężna. Keysizm- kładą akcent na powiązania polityki pieniężnej z polityką fiskalną , budżetową, sama nie jest w stanie;

Polityka pieniężna może być restrykcyjna: obniżanie stopy wzrostu ilości pieniądza, podwyższanie jego ceny. Skuteczna polityka dla obniżania inflacji. Ma jednak wiele ujemnych stron, to nie polityka prorozwojowa, dochodzi do obniżenia tempa wzrostu PKB, powoduje spadek inwestycji(wysoka cena kredytu, trudności z jego uzyskaniem, bo podaż pieniądza mała), spadek popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego, bo pieniądz drogi. Siła tej restrykcyjności musi być dobrana bardzo uważnie.

U nas jeszcze jeden skutek: zatory płatnicze, zaczęło brakować pieniądza, odbiorca nie płacił dostawcy i dalej, nasiliły się bankructwa, nieściągalne kredyty.

Polityka ekspansywna – taniego pieniądza, jego zwiększonej podaży, niskiej stopy%. Bank Centralny obniża poziom rezerw obowiązkowych, skupuje państwowe papiery wartościowe, a więc wpływ dodatkowego pieniądza. Wywiera skutki: sprzyja rozwojowi, wzrastają inwestycje, kredyty tanieją, powstają miejsca pracy, bo wzrasta popyt na dobra konsumpcyjne i inwestycyjne. Ujemny skutek: WZROST INFLACJI. Gdy inflacja już istnieje , nie można jej stosować.

Polityka pieniężna musi być wyważona.

Skuteczność posługiwania się stopą %. Jest zróżnicowana cenowa elastyczność na pieniądz. Różne podmioty gospodarcze różnie reagują na poziom stopy%. Na wzrost stopy% silniej reaguje popyt na pieniądz małych, średnich przedsiębiorstw, gospodarstw domowych. Popyt na pieniądz dużych przedsiębiorstw jest mniej elastyczny. Różne są tego przyczynyduże przedsiębiorstwa często dysponują możliwością stosowania praktyk monopolistycznychduża cena jest przerzucana na cenę, którą nabywca musi zaakceptować, może więc skutki przerzucić na odbiorcę.

Po drugie duże przedsiębiorstwa mogą korzystać z kredytów z banków zagranicznych, które żądają nizszego oprocentowania, pojawia się ucieczka tych kredytobiorców. W wyniku tego oddziaływanie wzrostu stopy% jest nieskuteczne, nie wywołuje zmniejszenia inwestycji. Rośnie poziom zadłużenia dla zagranicy, co też pogarsza bilans handlowy.

Ta zróżnicowana elastyczność popytu na pieniądz wynika z stąd, że są różne rodzaje działalności wymagających zasilania przy pomocy kredytu, ma tu znaczenie cykl produkcyjny, np. w handlu pieniądz szybko dokonuje obiegu, a są i długie , np. w budownictwie, rolnictwie, gdzie jest długi cykl produkcyjny. Dla elastyczności cenowej to oznacza, że jest bardzo wysoka, gdzie cykl jest długi, jest bolesna w skutkach, bo pieniądz jest zamrożony, a odsetki trzeba płacić.

Do pkt. 1 mogą korzystać z kredytu, bo zysk >stopa%. Dla reszty trzeba dać preferencyjną stopę%(rolników, małych i średnich przedsiębiorstw), bo nie mogą korzystać z kredytu. Jednak kredyty preferencyjne mają też ujemne skutki- ktoś musi zapłacić za tą różnicę, czyli budżet państwa, a to znaczy podatnik. Inny to: jeśli stopa% jest jednolita to odcina nieefektywne zastosowanie kredytu, kieruje tylko tam gdzie zysk jest większy od stopy%, sprzyja optymalizacji wykorzystania środków finansowych.

Zmiany stopy% mają istotne znaczenie dla poziomu kursu walutowego. Gdy rosną to zachęta dla kapitału zagranicznego do lokowania w tym kraju, szczególnie, gdy chodzi o inwestycje portfelowe(kupowanie państwowych papierów wartościowych), rośnie podaż walut obcych, powoduje obniżenie kursu walutowego, bo to wzrost popytu na pieniądz krajowy, a więc jego cena rośnie. Mamy tu do czynienia z aprecjacją pieniądza krajowego. Zarazem jednak wzrost stopy% może spowodować zmniejszenie efektywności eksportowej, a zatem zmniejszenie inwestycji, co prowadzi do deprecjacji pieniądza krajowego, zmniejszenie dopływu walut obcych związanych z eksportem.

Oddziaływanie przy pomocy stopy % może być zniekształcone lub osłabione przez politykę podatkową. Np. stopa% rośnie, ale jednocześnie tworzy się ulgi podatkowe na inwestycje.

Wpływ stopy% na inflacje. Wyższa cena pieniądza hamuje inflację. Z drugiej strony wyższa stopa% oznacza wyższe koszty, a to wzrost cen, co jest właśnie inflacją. Hamuje i pobudza zarazem..

Wzrost oprocentowania wpływa na wzrost kosztów obsługi zadłużenia (bo większe wydatki budżetu). Powoduje to wzrost zadłużenia, a to wymaga zwiększenia wydatków na jego pokrycie.

Zmiana stopy% powoduje też zmiany w nastawieniu kredytobiorców, gdy rośnie rodzi pesymistyczne nastawienie, a obniżenie daje optymizm.

Stopa% to bardzo ważny instrument.

Polityka kursu walutowego – część składowa polityki pieniężnej, prowadzona przez Bank Centralny. Celem jest stabilizacja kursu walutowego i aprecjacja/deprecjacja krajowego pieniądza. Na kurs walutowy Bank oddziałuje poprzez stopę%. Również wpływa poprzez regulowanie podaży i popytu na waluty obce, w ten sposób, że skupuje lub sprzedaje waluty obce. Jeśli Bank Centralny uzna, że pieniądz krajowy jest nadwartościowy, co jest niekorzystne dla eksportu, wtedy może skupować waluty obce i tym samym zmniejszać ich podaż na rynku krajowym.

Podobne prace

Do góry