Ocena brak

Polityka Józefa Piłsudskiego (przed i) w czasie I wojny światowej

Autor /Pantaleon Dodano /01.05.2012

 

Józef Klemens Piłsudski, pseud. Wiktor, Mieczysław (1867-1935), działacz niepodległościowy, polityk, mąż stanu, marszałek. Pochodził z niezamożnej rodziny ziemiańskiej, o starych tradycjach niepodległościowych. Mawiał, że „po ojcu odziedziczył zdolności, a po matce charakter”.

Wysłany w 1886 na studia medyczne do Charkowa prowadził wśród studentów działalność rewolucyjną i niepodległościową. Aresztowany za udział w przygotowaniu zamachu na Cara Aleksandra III, został zesłany na Syberię, gdzie przebywał w l. 1888-92.

Po powrocie z zesłania wstąpił do organizującej się PPS i został członkiem Centralnego Komitetu Robotniczego (CKR) oraz redaktorem naczelnym „Robotnika”. Ponownie aresztowany, po odkryciu redakcji pisma, pozorował chorobę umysłową tak udanie, że został umieszczony w petersburskim szpitalu - skąd zbiegł w 1901.

W czasie wojny japońsko-rosyjskiej (1904-5) udał się do Japonii z propozycją wywołania, w zamian za pomoc finansową, powstania w Królestwie Polskim. Jego starania utrudniał Dmowski, także obecny w Japonii. Ubocznym efektem tego wyjazdu był „siwy strzelca strój” - stosowany w Legionach mundur, wzorowany na japońskim.

W latach 1905-8 kierował Organizacją Bojową PPS, która przeprowadziła wiele udanych akcji przeciwko agendom władzy rosyjskiej, w tym kierowaną osobiście przez Piłsudskiego na pociąg relacji Petersburg-Warszawa, z którego pod Bezdanami przejęto 200 tys. rubli.

Po rozłamie w PPS objął przywództwo PPS-Frakcji Rewolucyjnej. Ze względu na trudności w prowadzeniu działalności konspiracyjnej przeniósł się do Galicji. W PPS reprezentował kierunek niepodległościowy. Wykazywał nieufność w stosunku do rewolucjonistów rosyjskich i nie widział możliwości współpracy z nimi.

W 1906 zaproponował Austriakom (za zgodę na utworzenie organizacji polskich o charakterze antyrosyjskim) działania o charakterze sabotażowo -dywersyjnym i szpiegowskim w zaborze rosyjskim. Oferta ta nie wzbudziła wówczas zainteresowania.

W 1908 wykorzystując kryzys międzynarodowy, wywołany aneksją przez Austro-Węgry Bośni i Hercegowiny, utworzył Związek Walki Czynnej (ZWC z K. Sosnkowskim), a w 1910 powołał na bazie Związku organizacje o charakterze paramilitarnym: Związek Strzelecki we Lwowie z Sikorskim i Towarzystwo Strzeleckie w Krakowie, którym kierował osobiście.

Rysujące się perspektywy wojny europejskiej nakazywały nowe spojrzenie na sprawę polską i to w skali globalnej. W tej kwestii reprezentował kierunek proaustriacki i liczył na odbudowę państwa polskiego przy pomocy Austro-Węgier. Jego celem minimum było powiększenie autonomicznej Galicji o Królestwo Polskie, a następnie wydobycie tych ziem spod panowania austriackiego.

Zdecydowanie uważał, że odzyskanie niepodległości jest możliwe tylko przeciw Rosji i gotów był za wolną Polskę zapłacić każdą cenę, nawet cesjami terytorialnymi na rzecz Austro-Węgier i ich potężnego sojusznika - Niemiec. Sądził jednak, że nie będzie to konieczne dzięki zmianie sojuszników. Piłsudski uznał, że w pierwszym okresie wojna doprowadzi do klęski Rosji, a później przegranej państw centralnych na froncie zachodnim.

W 1912 powołał do życia Polski Skarb Wojskowy. W tym samym roku został komendantem wojskowym Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych.

Po wybuchu I wojny światowej ogłosił mobilizację oddziałów strzeleckich. Utworzona w Krakowie kompania kadrowa 6 VIII 1914 przekroczyła granicę z Królestwem, jednak próba wywołania powstania, nie poparta przez mieszkańców zaboru rosyjskiego, nie powiodła się.

W wyniku akcji dyplomatycznej oraz działań Naczelnego Komitetu Narodowego (NKN) władze austriackie wyraziły zgodę na utworzenie Legionów Polskich (chociaż wcześniej domagały się włączenia strzelców do armii austriackiej). Piłsudski objął dowództwo 1 Pułku Legionów, przemianowanego później na I Brygadę Legionów, która brała udział w szeregu bitew na froncie galicyjskim.

W X 1914 polecił utworzenie na ziemiach zaboru rosyjskiego Polskiej Organizacji Wojskowej (POW).

We IX 1916, wobec braku zainteresowania państw centralnych sprawami Polski, podał się do dymisji. Po ogłoszeniu aktu 5 XI 1916 mianowany został szefem departamentu wojskowego (Komisji Wojskowej) przy Tymczasowej Radzie Stanu.

W wyniku nie zrealizowania przez rządy państw centralnych postanowień aktu 5 XI i uznania nieuchronności klęski państw centralnych, sprowokował tzw. kryzys przysięgowy, za co został w VII 1917 aresztowany i osadzony przez Niemców w więzieniu magdeburskim.

Do Warszawy powrócił 10 XI 1918 uznany przez ogół za „męża opatrznościowego” i rozpoczął tworzenie struktur niepodległego państwa.. 11 XI 1918 Rada Regencyjna przekazała mu władzę wojskową, a 14 XI pełnię władz. 22 XI rząd Moraczewskiego powołał go na urząd Tymczasowego Naczelnika Państwa.

Podobne prace

Do góry