Ocena brak

Polityka handlowa

Autor /alexis Dodano /25.03.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie pdf Polityka handlowa

Transkrypt

09-11-20

Wykład 6
Polityka handlowa, część 1
Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze, CE UW
dr Leszek Wincenciak

Wykład 6
Dlaczego kraje w praktyce nie stosują polityki
wolnego handlu?
Instrumenty polityki handlowej i ich analiza
Cło w kraju małym i duŜym
Ograniczenie ilościowe w handlu międzynarodowym
Subwencja eksportowa
Inne instrumenty polityki handlowej

1

09-11-20

Skutki handlu w świetle teorii wymiany
międzynarodowej
Lepsze wykorzystanie dostępnych czynników produkcji:
przy tych samych zasobach i technologii moŜna
wyprodukować (i skonsumować) więcej
WyŜszy poziom uŜyteczności dla konsumentów
ALE:
Efekty redystrybucyjne wewnątrz gospodarek: jedni
zyskują, inni tracą
Koszty dostosowawcze
Choć przejście od autarkii do wolnego handlu podniesie
dobrobyt, samo dostosowanie moŜe być kosztowne (trzeba
zamknąć fabrykę ołówków, a otworzyć fabrykę procesorów)
WiąŜe się to przede wszystkim z faktem, iŜ w praktyce czynniki
produkcji nie są w pełni mobilne (gdyŜ nie są homogeniczne)

Czy gdzieś istnieje
naprawdę wolny handel?
Większość krajów stosuje regulacje w handlu
międzynarodowym: wpływa na wielkość i strukturę
swojego handlu zagranicznego
Ogół takich regulacji nazywamy polityką handlową
danego kraju
Polityka handlowa = oddziaływanie na eksport
i import
Polityka wolnego handlu
Polityka protekcjonizmu
Gdzieś pomiędzy…

2

09-11-20

Dlaczego kraje stosują aktywną politykę
handlową?
Motyw produkcyjny:
rząd chce chronić krajowy sektor wytwarzający dobra,
w których kraj nie ma przewagi komparatywnej
(i zatrudnienie w nim) przed konkurencją z zewnątrz
rząd chce promować sektor mający przewagę
komparatywną (promować eksport)
z powodów bezpieczeństwa
z powodów społecznych

Motyw konsumpcyjny: rząd chce ograniczyć
konsumpcję jakiegoś dobra (np. z powodów
zdrowotnych)

Dlaczego kraje stosują aktywną politykę
handlową?
Motyw fiskalny: niektóre instrumenty polityki
handlowej (np. cła) generują przychód fiskalny; dziś
mało znaczący, historycznie mający większe
znaczenie
Dla zrównowaŜenia bilansu płatniczego: np. cła
importowe mogą zmniejszyć import i przyczynić się
do zmniejszenia deficytu handlowego
Z powodów politycznych: embargo Rosji w handlu
z Polską

3

09-11-20

Instrumenty polityki handlowej
Cła
Ograniczenia ilościowe (kwoty importowe,
dobrowolne ograniczenia eksportowe)
Subwencje eksportowe
Minimalne wymogi eksportowe
Bariery techniczne i sanitarne
dziś odgrywają
coraz większą rolę wobec postępującej liberalizacji
w zakresie ceł i tradycyjnych instrumentów

Cło: podstawowy instrument polityki
handlowej
Cło – podatek pośredni nakładany w momencie
przekraczania przez towar granicy celnej
Najstarszy instrument celny
Wysokość tego podatku jest określona w taryfach
celnych

4

09-11-20

Taryfa celna (np. UE – 894 strony…)

Rodzaje ceł
Z punktu widzenia ruchu towarów:
Cła tranzytowe – kiedyś często pobierane (myto), dziś bardzo
rzadko; większość rządów uznaje, Ŝe sam tranzyt przynosi
korzyści gospodarce i nie pobiera się dodatkowych opłat
Cła eksportowe – stosowane rzadko, jeśli to w krajach
(szczególnie rozwijających się), gdzie duŜa część gospodarki
oparta jest na eksporcie jakiegoś jednego dobra (mogą
zastępować podatki)
Cła importowe – najczęściej spotykane

Z punktu widzenia formy:
Cła ad valorem - jako procent wartości jednostkowej towaru,
np. 5% od wartości importu cukru
Cła specyficzne - określona kwota za import jednostki, np. 100
zł za tonę cementu
Cła kombinowane = ad valorem + specyficzne

5

09-11-20

Skutki stosowania ceł: jak je badać?
Równowaga cząstkowarównowaga ogólna
Doskonała konkurencja – niedoskonała konkurencja
Mały kraj – duŜy kraj
Dziś będziemy zajmować się wyłącznie przypadkiem
konkurencji doskonałej z perspektywy jednego rynku
(równowaga cząstkowa)

Skutki stosowania cła w kraju małym
ZałóŜmy, Ŝe w małym kraju obserwujemy doskonale
konkurencyjny rynek pewnego dobra (nie patrzymy
na konsekwencje cła dla innych rynków)
Kraj ten nie ma przewagi komparatywnej w produkcji
tego dobra (cena autarkiczna (PA) jest wyŜsza niŜ
światowa cena dobra, Pw)
Doskonała konkurencja
dobro jest homogeniczne;
identyczne dobro produkowane jest za granicą
ZałóŜmy, Ŝe nie ma kosztów transportu, a wyjściowo
takŜe Ŝadnych innych barier dla handlu

6

09-11-20

Skutki stosowania cła w kraju małym
P

S

PA

Pw
D
q1

q2

q

Wyjściowo
(w wolnym handlu):
Ceną obowiązującą
w tym kraju jest
cena PW (nikt nie
kupiłby tego dobra
po cenie PA, skoro
identyczne dobro
moŜna kupić po
PW)
Przy cenie PW,
wielkość popytu
wynosi q2, zaś
krajowi producenci
są skłonni
dostarczyć q1
Import wynosi q1q2

Skutki stosowania cła w kraju małym
S

PA
Pw + t
Pw
D
q1

q3

q4

q2

q

Po wprowadzenia cła
specyficznego
w wysokości t:
Ceną obowiązującą
w tym kraju jest cena
PW + t (nikt nie kupiłby
tego dobra po cenie
PA, skoro identyczne
dobro moŜna kupić po
PW + t < PA)
Przy cenie PW + t,
wielkość popytu
spada do q4, zaś
krajowi producenci są
skłonni dostarczyć q3
Import spada i wynosi
teraz q3q4

7

09-11-20

NadwyŜka konsumenta- przypomnienie

NadwyŜka producenta - przypomnienie

8

09-11-20

Dobrobytowe skutki cła
P

S

PA
Pw + t
Pw

A

B

C

D

D
q1

q3

q4

q2

q

Zmiana nadwyŜki
konsumenta:
– (A + B + C + D)
Zmiana nadwyŜki
producenta:
+A
Przychód fiskalny państwa
(zakładamy, Ŝe trafia do
kieszeni producentów lub
konsumentów):
+C
EFEKT NETTO:
– (B + D) < 0
Wprowadzenie cła przez kraj
mały obniŜa dobrobyt
społeczny

Efekt dobrobytowy cła
Efekt reprezentowany przez pole B związany jest ze
wzrostem produkcji krajowej na skutek
wprowadzenia cła i nazywany jest ujemnym efektem
produkcyjnym
Dlaczego ujemnym? Bo cło powoduje, iŜ zwiększa się
produkcja dobra, w którym nie mamy przewagi
komparatywnej
nieefektywna alokacja zasobów

Efekt reprezentowany przez pole D związany jest ze
spadkiem konsumpcji krajowej na skutek
wprowadzenia cła i nazywany jest ujemnym efektem
konsumpcyjnym
Dlaczego ujemnym? Bo spada konsumpcja

9

09-11-20

Czemu zatem cła są stosowane?
Dobrobyt ogólnospołeczny spada
Ale są dwie grupy, które na wprowadzeniu cła zyskały:
rząd
producenci

Producenci zwykle są małą, dobrze zorganizowaną
i sprawnie lobbującą grupą
Konsumentów zwykle jest wielu, a jednostkowa strata
jest mała (np. kilkanaście złotych rocznie) – nie
przeciwstawiają się skutecznie takiej polityce
Z drugiej strony część konsumentów jest takŜe
zainteresowana istnieniem tego systemu (dzięki ochronie
celnej ich miejsca pracy są bezpieczne)

Cło w kraju duŜym
W opisanym wyŜej rozumowaniu zakładaliśmy, iŜ
mamy do czynienia z krajem małym
Kraj mały: ma tak mały udział w światowym rynku
danego dobra, iŜ zmiany popytu lub podaŜy w tym
kraju nie wpływają na światową cenę danego dobra
Kraj duŜy: ma na tyle duŜy udział w światowym
rynku danego dobra, iŜ jeśli np. zmniejszy swoje
zakupy danego dobra lub zwiększy jego podaŜ
w sposób istotny wpłynie to na ogólnoświatową cenę
tego dobra
Wzrost podaŜy – obniŜy cenę światową
Wzrost popytu – podniesie cenę światową

10

09-11-20

Cło w kraju duŜym
Wprowadzając cło, kraj zmniejsza import, a zatem
zmniejsza swoje zakupy danego dobra na rynku
światowym
Jeśli jest to kraj duŜy, światowy rynek odczuje tę
zmianę w postaci spadku światowego popytu
Spadek popytu przekłada się na spadek ceny
Czyli wprowadzenie cła przez kraj duŜy obniŜa
światową cenę danego dobra

Cło w kraju duŜym
P

Wprowadzenie cła
przez kraj duŜy
powoduje, iŜ cena
światowa spada (do
P’W)
Cena krajowa =
cena światowa
(nowa!) plus cło
Zmiany konsumpcji,
produkcji i importu
są podobne, jak
w wypadku kraju
małego:

S

P’w +t
Pw
P’w
D
q1

q3

q4

q2

q

Konsumpcja spada
Produkcja rośnie
Import spada

11

09-11-20

Cło w kraju duŜym
P

S

P’w +t
Pw

A

C

B

D

E

P’w

D
q1

q3

q4

q2

q

Zmiana nadwyŜki
konsumenta:
– (A + B + C + D)
Zmiana nadwyŜki
producenta:
+A
Przychód fiskalny
państwa (zakładamy, Ŝe
trafia do kieszeni
producentów lub
konsumentów):
+ (C + E)
EFEKT NETTO:
– (B + D) + E
Zmiana dobrobytu
społecznego na skutek
wprowadzenia cła przez
kraj duŜy nie jest
jednoznaczna

Efekty dobrobytowe cła w kraju duŜym
Pole B: strata dobrobytowa – ujemny efekt produkcyjny
Pole D: strata dobrobytowa – ujemny efekt konsumpcyjny
Pole E: efekt poprawy terms of tradedodatki efekt
dobrobytowy związany z tym, Ŝe kraj duŜy wprowadzając
cło obniŜa cenę, którą płaci za dany towar zagranicznym
jego producentom
Terms of trade:
Jest to relacja światowej ceny dobra eksportowanego do światowej
ceny dobra importowanego
Im wyŜsze terms of trade, tym bardziej korzystnie dla kraju: droŜej
sprzedaje, a taniej kupuje
Cło w kraju duŜym obniŜa światową cenę dobra importowanego,
czyli poprawia terms of trade

12

09-11-20

Optymalna taryfa celna w kraju małym
i duŜym
Co to znaczy optymalna taryfa celna?
To poziom cła, który maksymalizuje dobrobyt kraju
W kraju małym optymalna taryfa celna wynosi zero
W kraju duŜym, optymalna taryfa celna, to taka, dla której
wyraŜenie [E – (B + D)] jest największe
Cło, które maksymalizuje dobrobyt społeczny nie musi
być zerowa, zatem moŜe się okazać, Ŝe dla kraju jako
całości, opłacalne jest wprowadzanie ceł (kraj mały vs
kraj duŜy)

Inne metody ograniczania importu: kwota
importowa (ograniczenie ilościowe)
P
S

Pd
Pw

kwota

q1

q3

Nadwyżka
popytu
nad podażą

q4

D
q2

q

Rząd ustala kwotę równą q3q4
(czyli tyle, ile wyniósł import
po wprowadzeniu cła)
Ograniczenie wielkości
importu powoduje, iŜ przy
cenie PW mamy do czynienia
z nadwyŜką D nad S
Podnosi do cenę krajową (Pd),
dotąd, aŜ róŜnica między
popytem a podaŜą będzie
równa kwocie
Kwota ograniczająca wielkość
importu do wielkości q3q4 jest
w pełni ekwiwalentna
względem cła
ograniczającego import do tej
samej wielkości:
Powoduje identyczny wzrost
ceny
Powoduje identyczny wzrost
produkcji krajowej
Powoduje identyczny spadek
konsumpcji krajowej

13

09-11-20

Dobrobytowe skutki kwot
Skutki dobrobytowe
ograniczenia ilościowego
są identyczne, jak cła:

P

Wywołuje stratę konsumenta
(A + B + C + D)
Powoduje wzrost nadwyŜki
producenta (A)

S

kwota

Pd
Pw

A

B

C

D

D
q1

q3

q4

q2

q

ALE:
Rząd nie ma wpływów do
budŜetu (jak przy cle)
Pole C to korzyść
importerów, którzy kupują
towar za granicą po cenie
światowej, a sprzedają
wyŜszej cenie krajowej
Strata dobrobytowa netto =
(B + D), czyli dokładnie
tyle, ile w przypadku cła)

Inne metody ograniczania importu:
dobrowolne ograniczenia eksportowe (VERy)
Dobrowolne ograniczenie ilościowe działa jak kwota
importowa, z tym Ŝe kwota nakładana jest przez kraj
eksportujący, a nie kraj importujący
Są one nakładane najczęściej na Ŝądanie kraju
importera
W porównaniu ze zwykłą kwotą VERy przynoszą
zyski zagranicznym rządom i producentom (a nie
krajowym importerom)
Instrument ten po raz pierwszy wprowadziły USA
chcąc ograniczyć import samochodów osobowych
z Japonii w latach osiemdziesiątych

14

09-11-20

Oddziaływanie na eksport
Polityka handlowa obejmuje takŜe instrumenty
mające wpływać na eksport, np. ukierunkowane na
zwiększenie eksportu (w przypadku dóbr, w których
mamy przewagę komparatywną, czyli dóbr
eksportowanych)
Najczęściej stosowanym instrumentem jest
subwencjonowanie eksportu, czyli dopłata rządu do
kaŜdej wyeksportowanej przez krajowego
producenta jednostki dobra

Subwencja eksportowa w kraju małym
Po wprowadzenia subwencji
eksportowej w wysokości S:

P

S

Ceną obowiązującą w tym
kraju jest cena PW + S (nikt
nie sprzedałby tego dobra
na rynku krajowym po cenie
niŜszej niŜ PW + S, skoro
moŜe je wyeksportować po
takiej cenie)

PW+S
Pw

A

B

C

D

D
q3

q1

q2

q4

q

Przy cenie PW + S, wielkość
popytu spada do q3, zaś
krajowi producenci są
skłonni dostarczyć q4
Eksport rośnie i wynosi teraz
q3q4

15

09-11-20

Skutki dobrobytowe subwencji eksportowej
w kraju małym
P

S

PW+S
Pw

A

B

C

D

D
q3

q1

q2

q4

q

Zmiana nadwyŜki
konsumenta:
-(A+B)
Zmiana nadwyŜki
producenta:
+(A+B+C)
Wydatek państwa:
-(B+C+D)
EFEKT NETTO:
- (B+D) < 0
Wprowadzenie
subwencji eksportowej
przez kraj mały obniŜa
dobrobyt społeczny

Subwencja eksportowa w kraju duŜym
P

Skutki ilościowe
wprowadzenia subwencji
w kraju duŜym są podobne
jak w kraju małym:

S

P’W+S
Pw

rośnie krajowa cena, spada
konsumpcja, rośnie produkcja

P’W

D
q3

q1

q2

q4

q

ALE:
Zwiększenie produkcji
(i eksportu) przez kraj duŜy
jest odczuwalny na
światowym rynku danego
dobra i powoduje spadek
światowej ceny tego dobra

16

09-11-20

Subwencja eksportowa w kraju duŜym
P

S

P’W+S
Pw
P’W

A
E

B
F

G

C
H

D
J

I

D
q3

q1

q2

q4

Skutki dobrobytowe:
∆NK= -(A+B)
ΔNP= +(A+B+C)
ΔBS= -(B+C+D+F+G+H+I+J)
Netto =
-(B+D+F+G+H+I+J)

Podobne prace

Do góry