Ocena brak

Polityka bizantyjska na zachodzie

Autor /Lewin Dodano /02.05.2012

 

  • Dzieje zewnętrzne Bizancjum V- VIII w. to nieustanna walka ocalałej części Imperium Romanum, najpierw o odzyskanie utraconych terenów, później o samą egzystencję. Wojny Justyniana na Zachodzie przywróciły cesarstwu Italię, Afrykę, wyspy śródziemnomorskie, a także część Hiszpanii (Betykę). Wstęp do pełnej rewindykacji utraconych obszarów pozostał tylko w sferze planów, a poczynione zdobycze okazały się nietrwałe.

  • Podboje Justyniana mocno nadwerężyły możliwości militarne i finansowe Imperium. Osłabione Bizancjum nie potrafiło poradzić sobie z najazdami nowych wrogów- Słowian i Awarów.

  • W tych warunkach Italię napadli Longobardowie w 568 r. W rezultacie przeciągających się walk, dzięki reorganizacji administracji (władza cywilna i wojskowa w Italii połączona została w rękach egzarchy rezydującego w Rawennie) uratowane zostały południowe krańce półwyspu:

  • Apulia

  • Kalabria

  • Rzym i Lacjum

  • Kampania z Neapolem

  • Rawenna i kilka pobliskich miast, tzw. Pentapolis, wraz z drogą łączącą je z Rzymem

  • Wybrzeże Ligurii z Genuą.

  • Rozbicie terytorialne tych posiadłości utrudniało ich obronę, a samodzielność, jaką posiadali poszczególni dowódcy wojskowi (duces) sprowadzała te obszary do rangi na wpół niezależnych księstewek. Podobnie wyglądała sytuacja w Rzymie, gdzie papież przewyższał autorytetem bizantyjskich urzędników. W 593 r. Grzegorz Wielki zawarł rozejm z Longobardami, nie czekając na decyzję cesarza Maurycego.

  • Katastrofalna sytuacja na Wschodzie w VII w. jeszcze raz zrodziła myśl o przeniesieniu środka ciężkości Cesarstwa na Zachód.

Cesarz Herakliusz, syn egzarchy afrykańskiego, rezydującego w Kartaginie, powziął w 618 r., w chwili zagrożenia Konstantynopola przez Awarów i Persów, plan przeniesienia do Kartaginy ośrodka państwa. Plan Herakliusza nie doszedł do skutku, podjął go jednak jego wnuk, Konstans II.

Konstans II w 653 r. podporządkował sobie Rzym, a papieża Marcina I, który zwalczał popierany przez cesarza monoteletyzm, pozbawił funkcji i uwięził. W 10 lat później Konstans, planując wojnę z Longobardami, wylądował w Italii ze znacznymi siłami. Doznał jednak dotkliwej porażki pod Benewentem. Przyjęcie katolicyzmu przez Longobardów osłabiło niechęć do nich ze strony ludności miejscowej, która za to niechętnie patrzyła na wiarołomnego cesarza i jego obce wojska. Po krótkim pobycie w Rzymie, gdzie Konstans nie zdecydował się założyć nowego ośrodka państwa, ze wzgględu na stałe zagrożenie, przeniósł się na Syrakuzy, gdzie został zamordowany w 668 r.

Jego następca, Konstantyn IV, zajęty obroną Konstantynopola przed Arabami, nie podjął już planów ojca. W 680 r. zawarł oficjalny pokój z Longobardami, a wkrótce pojednał się z papiestwem.

  • Mimo iż 13 spośród papieży tego okresu to Grecy i Syryjczycy, i mimo że w ślad za grecyzacją cesarstwa Rzymskiego szła wyraźnie w VII- VIII w. grecyzacja Rzymu, cesarze coraz bardziej tracili swoją władze nad Italią. Jeszcze cesarz Leon III usiłował przywrócić swoją władzę na Zachodzie, złamał opór papieża Grzegorza II i obsadził Rzym w 728 r., ale jego edykty obrazoburcze przyczyniły się do utraty autorytetu cesarza bizantyjskiego na Półwyspie. Papież, popierający kult obrazów, zaczął wchodzić w coraz ściślejszy kontakt z potężniejszym państwem Franków i przy jego pomocy całkowicie uniezależnił się od cesarstwa, srożącego się na zwolenników kultu obrazów.

  • W 751 r. król Longobardów Aistulf opanował Rawennę i inne posiadłości bizantyjskie w środkowej Italii. Dzięki interwencji sojusznika papiestwa, króla Franków Pepina (751- 68) Aistulf musiał odstąpić od planów zdobycia Rzymu i zrezygnować z poczynionych w Italii nabytków. Pepin, zamiast cesarstwu, przekazał odbite tereny papiestwu. Odtąd niejako papież w zastępstwie egzarchy sprawował w Italii władzę za cesarza. Bizancjum nie uznało tej dwuznacznej sytuacji, która rozwiązanie nastąpiło wraz z rokiem 800, kiedy Rzym i Italia uzyskały własnego cesarza w osobie Karola Wielkiego. Przy Bizancjum pozostały tylko południowe posiadłości w Italii i wyspy: Sycylia, Sardynia i Korsyka.

Do góry