Ocena brak

Politycy europejscy

Autor /motorola Dodano /03.05.2012

Dobrobyt i wspólne instytucje doprowadziły do zbliżenia między krajami europejskimi po II wojnie światowej. Jednak zachowały one odrębne tradycje, także polityczne, a wielu ich przywódców to wybitne, niezależne indywidualności.

Do końca lat 50. Europa Zachodnia zdążyła się już podnieść ze zniszczeń po II wojnie światowej i następował tam ciągły wzrost standardu życia. Powojenna koniunktura gospodarcza trwała aż do 1973 roku, do kryzysu naftowego. W ciągu tego czasu większość mieszkańców Europy Zachodniej wiodła dostatnie życie, które niewiele różniło się od siebie w poszczególnych krajach tego regionu. Sojusze powstałe w okresie zimnej wojny i wspólne instytucje, takie jak Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG), także przyczyniły się do pokonania różnic politycznych. Jednak poszczególne państwa zachowały niezależność. Dużą rolę odgrywała w ówczesnym układzie sił współpraca między dotychczasowymi wrogami - Niemcami i Francją.

Pod rządami kanclerza Konrada Adenauera (1946-63) Republika Federalna Niemiec odcięła się wyraźnie od faszystowskiej przeszłości i stała się poważanym na arenie międzynarodowej państwem demokratycznym. Każda z dwóch głównych partii, Chrześcijańsko-Demokratyczna (CDU) i Socjaldemokratyczna (SPD), miała okazję sprawować rządy w okresie powojennym, gdy kładziono podwaliny pod potęgę niemieckiej gospodarki. W latach 80. największy wpływ na politykę RFN miał kanclerz Helmut Kohl (z CDU, kanclerz od 1982 roku). Chociaż czasem niezręcznie załatwiał delikatne dyplomatyczne problemy, udało się mu wykorzystać siłę gospodarki RFN i w roku 1990, doprowadził do zjednoczenia kraju.

System polityczny powojennej Francji - tzw. IV Republiki - osłabiony był przez fakt, że żadna z partii nie osiągnęła nigdy absolutnej większości w parlamencie - Zgromadzeniu Narodowym. W rezultacie powstawały chwiejne rządy koalicyjne, które nie były w stanie skutecznie sprawować władzy i upadały, zastępowane przez równie kruche koalicje. Wreszcie w 1958 r., w czasie trwania wojny w Algierii, władzę przejął Charles de Gaulle, przywódca Wolnych Francuzów w II wojnie światowej. De Gaulle zmienił konstytucję i został prezydentem V Republiki. Francja pozostała krajem demokratycznym, ale prezydent, wybierany na siedem lat, otrzymał szerokie uprawnienia.

Popierany w parlamencie przez dużą prawicową partię gaullistowską, de Gaulle zdominował politykę francuską na 10 lat (1958-69), choć protesty studenckie i robotnicze w maju 1968 r. zachwiały jego pozycję. W polityce zagranicznej umacniał on niezależność Francji w ramach NATO i wzbudzał kontrowersje, posługując się nieraz demonstracją siły. Z drugiej strony traktował on RFN jako najważniejszego partnera Francji w Europie, potwierdzając fakt, że wrogość z czasów wojny odeszła w przeszłość, i w ten sposób budował podstawy ścisłej współpracy francusko-niemieckiej.

Gaullistowski system rządów trwał w okresie prezydentury Georgesa Pompidou (1969-74). Jednak po jego śmierci prawica podzieliła się, a prezydentem został konserwatywny, lecz nie gaullistowski polityk Valery Giscard d'Estaing (1974-81). Ten podział, w połączeniu z programem oszczędności, przyczynił się do zwycięstwa wyborczego lewicy, długo pozostającej w opozycji.

Aż do lat 70. francuska lewica była podzielona na rywalizujące ze sobą ugrupowania. Połączyły się one, tworząc Partię Socjalistyczną, dzięki wysiłkom Francoisa Mitteranda, który w 1981 roku został wybrany prezydentem. Wybory parlamentarne przyniosły zdecydowane zwycięstwo socjalistom i wprowadzony został szeroko zakrojony program nacjonalizacji i reform społecznych. Jednak recesja gospodarcza zatrzymała reformy społeczne. W roku 1986 zawiedzeni wyborcy oddali głosy w wyborach parlamentarnych na prawicę.

Była to pierwsza próba dla ustroju politycznego V Republiki, ponieważ socjalistyczny prezydent musiał współpracować z konserwatywną większością parlamentarną.

Mitterand powołał na premiera gaullistę, Jacquesa Chiraca, a potem odsunął się na dalszy plan, aby taki układ sił (premier i prezydent z przeciwnych obozów politycznych) nie doprowadził do poważnego kryzysu. Przed rokiem 1988 Chirac stracił popularność, prawica podzieliła się, a Mitterand bez wysiłku utrzymał się na stanowisku prezydenta. Jednakże socjaliści, bez wyraźnej większości w parlamencie, nie zdołali sobie poradzić z pogłębiającym się kryzysem ekonomicznym. Prawica odniosła zdecydowane zwycięstwo w wyborach parlamentarnych w marcu 1993. Mitterand musiał znów współrządzić z opozycją. Chirac zastąpił go na stanowisku prezydenta w roku 1995. Obecnie na spadek popularności rządu wpływa twarda polityka budżetowa, prowadzona ze względu na przygotowanie do unii monetarnej, która ma wejść w życie w roku 1999.

Włoska scena polityczna

Powojenne Włochy rządzone przez ciągle zmieniające się koalicje centroprawicowe i, szczególnie po 1962 roku, centrolewicowe nie zdołały osiągnąć stabilizacji politycznej. Jednakże pomimo wielu okresów kryzysu politycznego i gospodarczego, w kraju skutecznie przeprowadzono program industrializacji. W tym czasie nastąpiła masowa migracja z rolniczego południa do miast na północy. Przez pewien czas postęp gospodarczy odwracał uwagę od faktu, że nie udało się zmodernizować południa, ograniczyć przestępczości i korupcji, ponieważ trudno było przeprowadzić w podzielonym parlamencie ustawy rozwiązujące te problemy w sposób zdecydowany. Po serii skandali na początku lat 90. okazało się, że system jest przeżarty korupcją, a czołowi politycy przyjmowali łapówki w zamian za kontrakty rządowe, a nawet mieli powiązania z mafią.

W innych krajach niełatwa była droga do demokracji. Grecja musiała znosić dyktatorskie rządy tzw. „czarnych pułkowników" w latach 1967-74. W Portugalii obalono dyktaturę i ustanowiono demokrację parlamentarną w roku 1974. W Hiszpanii generał Francisco Franco pozostał dyktatorem aż do śmierci w roku 1975. Swym następcą wyznaczył króla Juana Carlosa, który wziął czynny udział w demokratyzacji życia politycznego w tym kraju.

Z drugiej strony wielu krajom europejskim, w tym państwom skandynawskim, udało się przez ponad 40 lat łączyć demokratyczny ustrój z dobrobytem i rozbudowanym systemem świadczeń społecznych. Jednak i tutaj recesja lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych zagroziła zniszczeniem struktury państwa opiekuńczego.

POSTACI HISTORYCZNE - Francois Mitterand


Francois Mitterand (1916-96) był urzędnikiem w 11 ministerstwach szybko zmieniających się rządów IV Republiki. W roku 1971 został I Sekretarzem Partii Socjalistycznej. Doprowadził do zjednoczenia różnych ugrupowań centrolewicowych i ich zwycięstwa w wyborach, a tym samym do ograniczenia wpływów konkurencyjnej partii komunistycznej. Jako polityk cierpliwy, o silnej osobowości, przetrwał swoją porażkę w 1974 r., aby wygrać wybory prezydenckie w 1981 r. W roku 1988 ponownie pokonał prawicowego kontrkandydata. Na stanowisku prezydenckim w 1995 roku zastąpił go Jacques Chirac. Francois Mitterand zmarł na raka w 1996 r.

Podobne prace

Do góry