Ocena brak

Politologia- System polityczny

Autor /alexis Dodano /25.03.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie ppt Politologia- System polityczny

Transkrypt

System polityczny
Elementy

 

 

System polityczny
Ogół instytucji państwowych,
organizacji, grup społecznych
uczestniczących w działaniach
politycznych i ogół zasad i
norm regulujących wzajemne
stosunki między nimi.
 

 

Zasada podziału władzy
S Locke i Monteskiusz:
 wyodrębnienie władzy ustawodawczej,

wykonawczej i sądowniczej;
 sprawowanie każdej z tych funkcji przez
inny organ władzy;
 wzajemne ograniczanie się władz.

 

 

Organy państwa
S Głowa państwa
S Organy przedstawicielskie
S Organy administracyjne
S Organy sądownicze

 

 

Głowa państwa
Organ jednoosobowy (monarcha w monarchiach i
prezydent w republikach)
lub wieloosobowy (Rada Państwa w NRD i PRL,
Rada Związkowa w Szwajcarii, współksiążęta w
Andorze).
Monarcha zazwyczaj nieusuwalny, funkcja
dożywotnia. Prezydent – wybierany na
kadencję.
 

 

Wybory głowy państwa
S wybory bezpośrednie dokonywane przez
społeczeństwo (Austria, Boliwia, Francja itp.)
S wybory pośrednie – prezydent wybierany przez
kolegium elektorów, którzy są wybierani przez
społeczeństwo (Argentyna, USA)
S wybory pośrednie, w których prezydenta
wybiera parlament (Szwajcaria, Turcja itp.) lub
kolegium elektorskie złożone z
parlamentarzystów i przedstawicieli organów
samorządu lokalnego (Włochy) lub delegatów
parlamentów “krajowych” (RFN).
 

 

Rola głowy państwa
S Różna w różnych systemach polit.
(oczywiście w p. demokratycznych):
w syst. prezydenckim prezydent jest głową
p., szefem rz., najwyższym zwierzchnikiem
sił zbr. i przywódcą swojej partii (USA).
w syst. parl.-gab. jest tylko głową p.
(szefem rz. jest premier, dowódcą sił zbr. MON)(Aut., Wł., RFN).

 

 

Organy przedstawicielskie
S Głównie parlament.
S Jest jedną z 3 wł., na równi z innymi,
ale w systemie parlamentarnokomitetowym jest najwyższym
organem wł.

 

 

Parlament
S W większości p. istnieje
dwuizbowy parlament
(bikameralizm),
S ale są i wyjątki – jednoizbowe
parlamenty: Dania, Finlandia,
Szwecja, Grecja, Portugalia.
 

 

Izby parlamentu
S Izba niższa - pochodzi zazwyczaj z wyborów
bezpośrednich i powszechnych,
S Izba wyższa:

z mianowania (UK),
wyborów pośrednich (Fr.),
bezpośrednich przy podwyższonym
cenzusie (np. wieku - co do np. biernego
pr. wyborczego - USA, Wł., Japonia),
z wyborów i nominacji (mieszany system Wł.).
 
 

Dlaczego dwie izby?
S Różne parlamenty. z różnych
powodów:
np. w USA i RFN wynika to z
federacyjnej struktury p.
(druga izba reprezentuje
regiony w strukturze wł. p.),
a UK czy Fr. - z procesu
formowania się konstytucji
 

 

Rola drugiej izby może być
S niewielka (UK, Fr., RFN),
S siły pomiędzy izbami mogą być
zrównoważone (Wł.),
S lub nawet większa rola drugiej
izby(USA).

 

 

UK - Izba Lordów
S Nie jest wybierana i nie reprezentuje woli
ludu, tylko wolę tych, którzy w niej zasiadają.
Dlatego może się tak zdarzyć, że Izba
Lordów nie będzie popierała polityki rządu
(wybieranego przez niższą izbę parlamentu).
S 1945 - "Salisbury doctrine": Izba Lordów nie
będzie przeszkadzała w prowadzeniu polityki
i sprawowaniu rządów.
 

 

Druga izba - wybory
S W systemach, które
odzwierciedlają federacyjny
charakter p. – izba wyższa
reprezentuje cz. składowe p.:
USA - tyle samo senatorów
wybiera Alaska (400 tys.
mieszkańców) i Kalifornia (24
miliony mieszkańców).
 

 

Druga izba - RFN
S Stricte speaking członkowie Bundesratu nie
są parlamentarzystami, a członkami rządów
regionów (Landów) - kiedy kończą funkcje
rządowe w landzie, kończą też "kadencję" w
Bundesracie.
S Niezależnie od tego, ilu członków Bundesratu
z danego landu jest obecnych, każdy land ma
do dyspozycji określoną liczbę głosów
opartą na liczbie ludności (od 3 do 5).
 

 

Kadencja parlamentu
S Ogólnie od 2 lat – Izba
Reprezentantów USA do 9 lat – Senat
Francji.
S System jest często tak zrobiony, żeby
była ciągłość władzy (np. W Japonii,
Fr, USA) wymienia się np. 1/3 składu
co 2 lata, a ogólna kadencja – 6 lat.
 

 

Organy administracyjne piony
S pion administracji ogólnej z
rządem na czele (w systemach
prezydenckich – z
prezydentem),
S pion adm. gospodarczej i
socjalno-kulturowej,
S pion organów przymusu
bezpośredniego (wojsko,
policja i in. służby
 
bezpieczeństwa).  

Procedury kreowania rządu
S parlamentarna (typowa dla systemu
parl.-gab., głowa p. desygnuje
premiera i na jego wniosek
ministrów, ale faktycznie skład rządu
dyktowany jest przez partyjny skład
parlamentu, który potem musi
wyrazić votum zaufania),
S pozaparlamentarna (parlament nie
bierze udziału w wyborze szefa
rządu, szefa rz. desygnuje prezydent.
Charakterystyczna dla
 
 
prezydenckich form rządu).

Sądownictwo
S = wymiar sprawiedliwości
sprawowany przez niezawisłe i
niezależne sądy.
S Zadania: orzekanie w sprawach
z zakresu pr. cywilnego,
karnego i administracyjnego, a
także kontrola zgodności
działań innych organów p. z
prawem i konstytucją.
 
 

Podział p. ze wzgl. na głowę
p.
S Monarchie
S Republiki (forma rządu, gdzie
głowa p. wyłaniana jest na
określony czas w drodze
wyboru przez ogół obywateli
bądź przez specjalne kolegium
wyborcze). Głowa p.:
S jednoosobowa lub
S kolegialna
 

 

Monarchia
S Forma rządów, w której
reprezentantem władzy suwerennej
jest monarcha (król, cesarz, faraon,
sułtan, szach), sprawujący tę władzę
dożywotnio, samodzielnie lub wraz z
innymi organami p.
S Monarcha może uzyskać władanie
dziedzicznie lub przez wybór
(elekcyjna).
S W większości monarchii: monarchia
konstytucyjna: “król  panuje, ale nie
 
rządzi”.

Podział ze wzgl. na relacje
pomiędzy głową p. a szefem
rządu
S Prezydialny system rządów
S Parlamentarny system rządów

 

 

System prezydialny
 Opiera się na zamkniętej egzekutywie (funkcje
głowy p. i szefa rz. sprawuje ta sama osoba,
albo to samo ciało).
 Zakazane jest łączenie miejsc w rządzie i w
parlamencie (funkcjonowanie rz. jest niezależne
od większości parlamentarnej).
 Głowa p. nie może rozwiązać parlamentu.

 

 

System prezydialny – c.d.
S Może mieć formę monarchistyczną
albo republikańską. W formie
republikańskiej mamy 3 wariacje:

 

S USA – prezydent głową p., szefem rz. i
zwierzchnikiem sił zbrojnych
S Ameryka Łacińska - prezydent głową p.,
szefem rz., ale jest ograniczony przez
gabinet,
S Szwajcaria – prezydentura sprawowana
przez organ kolektywny (7-osobowa
Rada Związkowa), będący również
rządem.
 

System parlamentarny
S Opiera się na tzw. podwójnej
egzekutywie, tj. na rozdzieleniu
funkcji głowy p. i szefa rządu
S Łączenie funkcji parlamentarzysty i
członka rządu jest możliwe, a
czasem nawet konieczne.
S Rząd funkcjonuje tak długo, jak ma
zaufanie parlamentu (ustępuje po
votum nieufności).
 

 

System parlamentarny
S Głowa p. ma prawo do
rozwiązania parlamentu
S bez ograniczeń (UK) albo
S w uzasadnionych przypadkach i
po wypełnieniu odpowiednich
procedur, z ograniczeniami (np.
RFN, RP).

S Także występują w formie
monarchistycznej  i
 
republikańskiej.

Relacje między organami p.
S Parlamentarno-gabinetowy
S Kanclerski
S Prezydencki
S Półprezydencki
S Parlamentarno-komitetowy

 

 

Parlamentarno-gabinetowy
S Głowa p. powołuje szefa rz. (Musi się
liczyć ze zdaniem parlamentu, bo rz.
musi posiadać poparcie większości
deputowanych (votum zaufania).
S Może być rząd mniejszościowy, jeśli
nie uda się powołać
większościowego i jeśli parlament
nie chce zostać rozwiązany przez
głowę p.
S Głowa p. może rozwiązać parlament.
 
 

Parlamentarno-gabinetowy
S Głowa p. ma niewielki wpływ na
tworzenia prawa, ale ma prawo
inicjatywy ustawodawczej i prawo
weta.
S Ma dwie formy:

 

S parlamentarno-gabinetowy (przewaga
parlamentu nad rządem – Europa
kontynentalna) i
S gabinetowo-parlamentarny (przewaga
rządu nad parlamentem – UK).
 

Kanclerski
S Zbliżony do poprzedniego,
czasem uważany za jego
rodzaj.
S Większa niż w typowy systemie
parlamentarnym pozycję szefa
rz.
S Rz. odpowiedzialny jest przez
parlamentem tylko solidarnie
S Tylko konstruktywne wotum
 
 
nieufności

Kanclerski
S O znaczącej pozycji kanclerza
decyduje to, że ministrów może
odwołać tylko prezydent na
wniosek kanclerza.
S Indywidualna
odpowiedzialność ministrów
tylko przed kanclerzem, a nie
przed parlamentem.
 

 

Prezydencki
S Klasyczny tylko w USA.
S Prezydent jest głową p., szefem
władzy wykonawczej (nie
istnieje osobna funkcja
premiera).
S Głowa p. zajmuje się wł.
wykonawcza, a parlament –
ustawodawczą.
 

 

Prezydencki
S Prezydent nie ma wpływu na kadencję
parlamentu, a parlament nie może
odwołać żadnego członka wł.
wykonawczej z przyczyn politycznych,
ani nie może kontrolować wł.
wykonawczej.
S Istnieje wzajemne hamowanie się wł.
S Prezydent wyłaniany jest w wyborach
 
powszechnych (a  nie przez parlament).

Półprezydencki
Np. We Francji wzmocniono
pozycję prezydenta: wybierany
przez naród, jest twórcą polit.
zagranicznej oraz
zwierzchnikiem sił zbrojnych,
ma prawo przewodniczyć
posiedzeniom rz., ale rz. musi
się cieszyć zaufaniem
parlamentu i jest przez
 
 
parlament kontrolowany.

Parlamentarno-komitetowy
S = rządów Zgromadzenia,
konwentu.
S Obecnie występuje w
Szwajcarii.
S Opiera się na zasadzie
jednolitości władzy
państwowej.
S Parlament jest najwyższym
organem p., reprezentuje naród
 
 
i wykonuje władzę w jego

Parlamentarno-komitetowy
S Parlamentowi są
podporządkowane wszystkie
inne organy p.
S Np. rząd jest wybierany przez
parlament i jest komitetem
wykonawczym parlamentu,
politycznie przed nim
odpowiedzialny.
 

 

Struktura terytorialnoadministracyjna państwa
S Dotyczy:
S terytorialno-prawnego podziału p.,
S stosunków między organami centralnymi
a terenowymi,
S stopnia centralizacji i decentralizacji p.

S Pozwala na 2 charakterystyki p:
S p. złożone vs. p. unitarnego i
S p. scentralizowane vs. p.
zdecentralizowane.
 

 

Państwo unitarne
S Jest wewn. jednolite, jego jednostki
administracyjno-terytorialne są
podporządkowane organom
centralnym.
S Jednolity system pr., jednolite
obywatelstwo, jednorodny system
organów sądowych, prawodawczych i
wykonawczych.
 

 

Państwo unitarne
S Pod wzgl. relacji pomiędzy
władzami centralnymi i wł.
niższego stopnia, możemy
podzielić p. unitarne na:
S Scentralizowane
S Zdecentralizowane
 

 

Scentralizowane
S Podporządkowanie organów
regionalnych centralnym.
S Zakres spraw regulowanych
przez władze centralne jest
bardzo rozległy.

 

 

Zdecentralizowane
S Organy regionalne formowane są
niezależnie od organów centralnych –
np. Japonia, Nowa Zelandia, UK.
S Organy centralne nie mogą
decydować o sprawach przekazanych
do kompetencji organów terenowych.
S Zakres spraw pozostawionych w
kompetencji wł. centralnym jest
stosunkowo wąski.
 

 

Państwo złożone
S Części składowe p. zachowują
pełny lub ograniczony zakres
suwerenności.
S Rodzaje p. złożonego:
S unia personalna (związek dwóch
lub więcej p. poprzez osobę
wspólnej głowy p., z zachowaniem
osobnych struktur państwowych –
Commonwealth z Elżbietą II)
 

 

Państwo złożone
S unia realna (poza osobą władcy, p.
połączone są przynajmniej jednym
wspólnym organem p.– np.
Rzeczpospolita Obojga Narodów
pomiędzy Polską i Litwą w XVI w. wspólny władca i wspólny Sejm)
S konfederacja (związek p. powołany w celu
realizacji konkretnych zamierzeń; organy
konfederacji wykonują wł. za pomocą
organów p. członkowskich).
 

 

Państwo złożone
S federacja (p. związkowe, którego części
składowe mają samodzielność prawną i
określony zakres samodzielności
politycznej;
S tworzą się zazwyczaj w przypadku:

 

S ograniczenia uprawnień p.-członków
konfederacji (np. Szwajcaria czy USA),
S wcielenia terytoriów (np. Nowa Funlandia do
Kanady),
S dekoncentracji jednolitego p. (np. Belgia 1988 r.)
 

Podobne prace

Do góry