Ocena brak

Pokój augsburski

Autor /Chrystiano Dodano /23.04.2013

Karol V, zmuszony niepowodzeniem swej wyprawy przeciw Francji, zwołał sejm, lecz opuścił Niemcyna stałe przed jego otwarciem. Wszystkie sprawy religijne i państwowe do załatwienia zostawił swemubratu, Ferdynandowi.

Sejm augsburski (1555) rozpoczął się od odczytania cesarskiego oświadczenia, które z góry odrzucałowszystko, co obraziłoby i osłabiłoby prawdziwą, dawną, chrześcijańską i katolicką religię. Stany jednakpragnęły pokoju i rozumiały potrzebę kompromisu. Na ogół bowiem byli to ludzie drugiego pokolenia powybuchu reformacji, o mniejszym nastawieniu emocjonalnym do niej. Na sejmie zresztą działali juryści,nie podejmowano więc teologicznych zagadnień. Obie strony przyrzekły nie szkodzić sobie nawzajem,lecz zachować obopólną zgodę.

Augsburski pokój religijny (25.09.1555) me objął wszystkich wyznań, lecz tylko katolików i ewangelikówluteran. Wolny wybór wyznania zapewniono panom terytorialnym, a nie poszczególnym poddanym,by zachować wygodną dla panującego zasadę: gdzie jeden pan, tam niech będzie jedna religia (inaczej:cuius regio, eius religio). Kto z poddanych nie chciał zastosować się do tego ustalenia, miał prawo sprzedaćswoją posiadłość i bez uszczerbku na majątku i czci opuścić kraj. Zawieszono wykonywanie katolickiejjurysdykcji duchownej do czasu ostatecznego pojednania religijnego. Mniejszości katolickiej wsprotestantyzowanych miastach Rzeszy zapewniono tolerancję. Majątki kościelne pozostawiono w rękachtych, którzy posiadali je do układu passawskiego. W izbie sądowej Rzeszy, do której uprawnień należałytakże sprawy religijne, mieli odtąd zasiadać przedstawiciele obu wyznań.

Ze względu na brak porozumienia się stanów Ferdynand mocą cesarskiego upoważnienia dał orzeczenie(nazwano to resevatum ecclesiasticum), że arcybiskupi, biskupi, prałaci i opaci, po porzuceniu dawnejwiary, tracą urząd, a kapituły mają wybrać następcę. Wymienione osoby, przyjmując wyznanie ewangelickie,nie mogą narzucić go swoim poddanym. Orzeczenie to wpisano do akt sejmu. Ferdynand orzekłnadto, że pokój religijny obejmuje niezależne rycerstwo, jeżeli zaś w miastach cesarskich istnieją razemoba wyznania, jedno i drugie będzie mogło cieszyć się swobodą religijną i pokojem w sprawach wiary,kultu i majątku. Podobnie należy tolerować ewangelickie miasta i gminy w księstwach duchownych, o ileistnieją od dłuższego czasu. Tej deklaracji Ferdynanda (Declaratio Ferdinanda) nie wciągnięto do aktsejmu, nie miała więc mocy prawa w izbie sądowej Rzeszy.

Pokój religijny posiadał charakter tymczasowych ustaleń. Zaznaczono, że jest ważny do czasu pojednaniasię wyznań na soborze powszechnym, lub soborze narodowym, albo na specjalnym sejmie Faktycznie okazał się trwały, na stałe usankcjonował rozłam religijny i prawną równorzędność obu wyznań. Usankcjonowałteż zasadę cuius regio, eius religio, w której nie było miejsca na indywidualną tolerancję i wolnośćsumienia jednostki ludzkiej. O religii poddanych decydowała władza świecka, mając do dyspozycjiśredniowieczne środki przymusu wobec przeciwników państwowego wyznania (heretyków).

Prawnie ustalony pokój religijny nie oznaczał faktycznego pokoju często łamano jego postanowienia,zresztą nie zawsze jasno interpretowane W środkowych i północnych Niemczech doszło (po 1555 roku)do protestantyzacji znacznej liczby biskupstw, w tym Kamienia Pomorskiego i Lubusza.

Kalwini, nie wymienieni w uchwale o pokoju religijnym, faktycznie z niego korzystali, choć były przeciwtemu protesty. Z nimi bowiem liczono się, szczególnie od przyjęcia ich wyznania (1563) przez palatynaFryderyka III.

Pokój augsburski stał się widomym znakiem odejścia od średniowiecznej koncepcji uniwersalnej władzycesarskiej. Ostatnim jej rzecznikiem był Karol V, który po sejmie augsburskim zadecydował nieodwołalnieo swej abdykacji. Dokonał jej 12.09.1556, przekazując tron cesarski bratu Ferdynandowi, a tron hiszpańskisynowi Filipowi II. Sam osiadł w klasztorze hieronimitów San Yuste (Hiszpania), prowadząc życieascetyczne przez dwa lata, do swojej śmierci.

Podobne prace

Do góry