Ocena brak

Pojęcie umowy i rodzaje umów o pracę

Autor /Achacy Dodano /05.12.2011

Umowa o pracę jest dwustronnym porozumieniem między pracownikiem a pracodawcą. Na mocy tego porozumienia pracownik zobowiązuje się do wykonywania na rzecz pracodawcy określonego rodzaju pracy, a pracodawca do zatrudnienia go za wynagrodzenie. Umowa o pracę - zgodne oświadczenie woli stron, w którym pracownik zobowiązuje się do wykonania pracy określonego rodzaju na rzecz zakładu pracy , a zakład do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem.

Według T. Zielińskiego i L Florka umowa o pracę to zgodne oświadczenie woli, według którego jedna strona zwana pracownikiem , zobowiązuje się do świadczenia w sposób ciągły , powtarzającej się na rzecz drugiej strony, zwanej pracodawcą, pracę określonego rodzaju, a druga – zatrudniać pracownika za wynagrodzeniem. Umowa o pracę odznacza się cechami, które pozwalają zaliczyć ją do kilku rodzajów umów według ogólnej nauki o zobowiązaniach. Umowa jest dwustronnie zobowiązującą , odpłatną i konsensualna ; wynikają z niej prawa i obowiązki dla obu stron stosunku pracy , świadczenia ich są spełnione zasadniczo pod tytułem odpłatnym, a zawarcie umowy następuje zawsze przez samo porozumienie stron.

Rodzaje umów o pracę

Zgodnie z art. 25 Kodeksu pracy wyróżniamy pięć umowy o pracę

1 umowa na okres próbny,

2 na czas określony,

3 w zastępstwie,

4 na czas wykonywania określonej pracy,

5 na czas nie określony.

Pierwsze cztery umowy są umowami terminowymi, ostatnia zaś umową nieterminową. Umowy te różnią się celem i czasem ich trwania, oraz odmienne unormowania sposobu ich rozwiązania.

Kodeks pracy nie przewidział możliwości zawarcia przez pracodawców z przyszłymi pracownikami tzw. umowy przedwstępnej, znanych prawu cywilnemu. Zgodnie jednak z podglądami orzecznictwa SN z 22 czerwca 1977r. I PZP 5/77, OSPiKA z maja 1978r. poz.98: orzeczenie SN z 3 październik 1979r.IPRN 128/79,OSPiKA z grudnia 1980r. poz. 220 i piśmiennictwa , umowy przedwstępne mogą być zawarte z kandydatami na pracowników na podstawie przepisów K.c. ( art.389-390 K.c. ) , które mają odpowiednie zastosowanie w stosunkach pracy

Umowa na okres próbny

Każda z umów może być poprzedzona umową na okres próbny. Przepisy Kodeksu pracy określają maksymalny czas trwania tej umowy na 3 miesiące(art.25§ 2 k.p.) pozostawiając ostatecznie ustalenie trwania próby stronom stosunku pracy. One potrafią najlepiej ustalić ,jaki okres w danym przypadku będzie niezbędny do dokonania oceny możliwości wzajemnego związania się umową na dłuższy czas . Kodeks pracy przewiduję kilkakrotne zawieranie umów na okres próbny pracodawcy z jednym pracownikiem, w przypadku gdy np. pracownik nie sprawdził się na poprzednim stanowisku ,ale jego kwalifikacje i umiejętności są wystarczające do obsadzenia go na innym wolnym stanowisku pracy.

Jeżeli jednak przedmiotem kolejnej umowy na okres próbny , są czynności wykonywane już w czasie trwania pierwszej umowy, to umowa taka ma na celu obejście art. 25 K.p. i jest ona w rzeczywistości umową na czas określony- art.28 K.c. w związku z art. 300 K.pUmowa na okres próbny rozwiązuje się z upływam okresu na który ją zawarto. Gdy jednak kandydat nie sprawdził się można ją rozwiązać wcześniej , za 3-dniowym wypowiedzeniem, gdy okres próbny nie przekroczył 2 tyg. Tygodniowy gdy przekroczył 2 tyg. , dwutygodniowym przy trzymiesięcznym okresie próbnym. Strony mogą rozwiązać umowę w każdej chwili na mocy porozumienia.

Umowa na czas określony

W przypadku zawarcia umowy na czas określony strony zgodnie ze swoją wolą ustalają czas jej trwania. Nie ma określonego maksymalnego czasu trwania tej umowy. Może być ona zawarta na kilka dni, jaki na kilka lat .

Generalnie umowa taka rozwiązuje się z upływem czasu na jaki ją zawarto.

Można ją wypowiedzieć na dwa tygodnie naprzód tylko wtedy gdy opiewa na więcej niż 6 miesięcy i zastrzega możliwość wypowiedzenia. Obecnie od 29 listopada można podpisywać nieograniczoną liczbę takich umów z jedną osobą. Do tej daty art. 25 §1 K.p. przewidywał, że trzecia kolejna umowa na czas określony przekształcała się w umowę na czas nie określony, jeśli przerwa między rozwiązaniem poprzedniej umowy na czas określony a nawiązaniem następnej nie przekraczała miesiąca .Nowela zawiesiła stosowanie tego przepisu do naszej akcesji do Unii Europejskiej.

Dopiero potem problem ilościowego ograniczenia umów na czas określony stanie się aktualny. Przepisy kodeksu pracy nie wskazują jak należy liczyć przerwę między poszczególnymi umowami. W celu obliczenia czy przerwa między umowami nie przekraczała jednego miesiąca, należy poprzez art. 300 K.p. stosować art. 114 K.c. „Przekroczenie jednego miesiąca „ w rozumieniu art. 25 1 K.p. następuje, gdy przerwa między rozwiązaniem poprzedniej umowy a, nawiązaniem kolejnej umowy o pracę trwa co najmij 31 dni W umowie na czas określony konieczne jest określenie czasu na jaki została zawarta ponieważ umowa zawarta bez wskazania jej trwania końcowego nie jest umową na czas określony , nawet gdy została tak nazwana przez strony

Umowa na czas wykonania określonej pracy

Umowę na czas wykonania określonej pracy zawiera się najczęściej w sytuacji, gdy ścisłe oznaczenie czasu jej trwania nie jest możliwe ( nie można określić terminu wykonania pracy), różni się od umowy na czas określony tym, że czas trwania takiej umowy możliwy do dokładnego określenia w dniu jej zawarcia .

Zakończenie tej umowy jest związane z nadejściem zdarzenia przyszłego.

W treści takiej umowy należałoby oprócz zaznaczenia , że jest zawarta na czas wykonania określonej pracy, dodać zapis określający rodzaj pracy, np. " umowa na czas wykonania bilansu". Umowy tego rodzaju nie można rozwiązać za wypowiedzeniem. Z wyjątkiem , gdy nastąpią zwolnienia grupowego, lub upadłość czy likwidacja zakładu. Wówczas umowę można rozwiązać za 2 tyg. Wypowiedzeniem. Rozwiązanie umowy następuje z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta , lub wcześniej- na mocy porozumienia stron bądź też bez wypowiedzenia. Zawsze jednak strony mogą ją rozwiązać , przerwać za porozumieniem .

Umowa czas nie określony

Jest to umowa dająca pracownikowi największe spośród wszystkich umów pewność zatrudnienia , wyrażająca się w wielu przepisach chroniących przed wypowiedzeniem. Długość okresu wypowiedzenia określa Kodeks pracy, uzależniając go od stażu pracy u danego pracodawcy. Umowa o pracę na czas nie określony zostaje zawarta wówczas, gdy strony wyraźnie to ustaliły ( co powinno być regułą) lub gdy brak jest ustalenia, jaką zawarto umowę, a z okoliczności towarzyszących zawarcia umowy nie wynika , że zawarto umowę innego rodzaju

Orzecznictwo dopuszcza także zawierania w umowie o pracę postanowień przewidujących dłuższy okres wypowiedzenia niż wskazuje ogólnie obowiązującymi przepisami. Szczególnym rodzaje umowy o pracę jest umowa z pracownikiem młodocianym. Młodocianym jest osoba, która ukończyła lat15,a nie ukończyła 18. Warunkiem zatrudnienia jest ukończenie przez młodocianego szkoły podstawowej i przedstawienie zaświadczenia lekarskiego, że praca danego rodzaju nie zagraża jego zdrowiu.Wyjątkowo możliwe jest zatrudnienie osoby , która nie ukończyła szkoły podstawowej bądź ukończyła ją , lecz nie ma 18 lat - warunki takiego zatrudnienia określają przepisy rozporządzające Ministra Pracy i polityki Socjalnej z 29 maja 1996r. w sprawie przypadków , w których wyjątkowo jest dopuszczalne zatrudnianie młodocianych, którzy nie ukończyli szkoły podstawowej, oraz osób nie mających 15 lat , którzy ukończyli szkołę podstawową- (Dz. U. Nr 62, poz. 291)

Nawiązanie stosunku pracy z młodocianym może nastąpić jedynie na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. „Dopuszczalne są jednak , za zgodą obu stron, zmiana rodzaju już zawartej umowy o pracę na inny rodzaj takiej umowy z katalogu umów zawartych w K.p. , w szczególności zaś umowy zawartej na czas nieokreślony na umowę na czas określony

Umowa na zastępstwo

Umowa o pracę w zastępstwie to nowy rodzaj umowy na czas określony, którą pracodawcy mogą zawierać od 29 listopada 2002r. w celu zapewnienia zastępstwa pracownika nieobecnego z przyczyn usprawiedliwionych , np. z powodu choroby , urlopu wychowawczego czy bezpłatnego itp. Zastępcę można wcześniej sprawdzić, angażując na maksymalnie trzymiesięczny okres próbny. Przedsiębiorcy nie muszą się też obawiać angażowania kobiet w zastępstwie, bo jeśli w momencie wypowiedzenia lub rozwiązania umowy będą one w ciąży- ich zatrudnienie nie ulega przedłużenia do dnia porodu. Pracodawca nie stanie zatem przed koniecznością utrzymywania na etacie dwóch pracowników: zastępowanego ( powracającego np. ze zwolnienia lekarskiego czy urlopu macierzyńskiego ) i zastępcy.

Umowa w zastępstwie rozwiązuje się –jak każda umowa na czas określony – z upływem terminu, do którego ją zawarto, czyli z chwilą powrotu zastępowanego do pracy bądź w razie przekształcenia jego usprawiedliwionej nieobecności w nieusprawiedliwioną , np. gdy kobieta nie zjawiła się w zakładzie po urlopie wychowawczym. Zdecydowanym minusem tych umów jest brak możliwości ich wypowiedzenia . Gdy pracodawca i zastępca nie przypadną sobie do gustu, mogą ją rozwiązać za porozumieniem stron. Problem pojawia się , gdy na takie rozwiązanie pracownik się nie godzi, albo gdy sam chce odejść.

Wbrew wcześniejszym zapowiedziom nowela nie przewidziała możliwości rozwiązania tego typu umowy za trzymiesięcznym wypowiedzeniem. W takiej sytuacji jest tylko jedno wyjście: stosowanie zasad wypowiedzenia umów na czas określony. Strony mogą zatem przewidzieć w umowie minimum dwutygodniowym wypowiedzenie tylko takiej umowy w zastępstwie , które zawarto na okres dłuższy od 6 miesięcy. Gdy tego nie zrobią lub umowa opiewa na okres krótszy wypowiedzenie nie jest możliwe .

Trzeba czekać na powrót zastępowanego, przekształcenie jego nieobecności w nieusprawiedliwioną , lub dojść z zastępcą do porozumienia . Inaczej pracodawca nie będzie mógł zwolnić niesolidnego zastępcy, a i ten będzie mógł odejść bez zgody chlebodawcy , nawet gdy dostanie lepszą propozycję. Można zatem sądzić ,że w praktyce przedsiębiorcy rzadko będą sięgać po umowę w zastępstwie , która ma trwać krócej niż 6 miesięcy.

Podobne prace

Do góry