Ocena brak

Pojęcie, teorie i modele samorządu terytorialnego

Autor /Olgierd Dodano /30.12.2011

Definicja samorządu wg T. Bigo: Samorząd terytorialny- jest decentralizacją administracji publicznej, której samodzielnymi podmiotami są korporacje powołane do tego przez ustawy.

Teorie samorządu terytorialnego- są trzy podstawowe teorie samorządu:

teoria naturalistyczna

teoria państwowa

teoria polityczna.

Ad 1 wg tej teorii samorząd przeciwstawia się państwu jako czynnik od niego niezależny. Zgodnie z teorią o „wolności gminy”, wyprowadzonej z naturalnego prawa komuny, gmina jest starsza od państwa; to państwo od gminy może wywodzić swe prawa. Gminy są instytucją równą państwu, które jest właściwie federacją gmin. Zgodnie z tą teorią państwo istnieje dla gmin, a nie gminy dla państwa. Istota samorządu polega materialnie na załatwianiu spraw niezmiennych, wynikających z natury jednostki. Sprawy te stanowią własny, nienaruszalny dla państwa zakres działania, w przeciwstawieniu do poruczonego zakresu, polegającego na sprawowaniu spraw obcych, państwowych. Ta najstarsza teoria o naturalnym prawie gminy do samorządu, zrodzona z ideologii rewolucji francuskiej i doktryny prawa natury, obecnie należy już do historii.

Ad 2 ta teoria zakłada, że państwo wykonuje władzę bezpośrednio przez własne organy, ale może część swej władzy przekazać miejscowemu społeczeństwu, jako odrębnemu podmiotowi prawnemu, wchodzącemu w stosunki prawne z państwem. Wg tej teorii istota samorządu polega na wykonywaniu praw zwierzchnich odstąpionych przez państwo korporacjom samorządowym, jako ich własne prawo.

Ad 3 teoria polityczna dopatruje się w urządzeniach samorządowych nie tyle rozwiązań prawnych ile pewnej myśli politycznej. Istotę samorządy widzi się tutaj albo w osobowym składzie organów samorządowych (honorowi urzędnicy) albo w udziale społeczeństwa w administracji publicznej. Główny przedstawiciel tej teorii Gneist identyfikuje samorząd z administracją państwową wykonywaną przy pomocy honorowych urzędników, podkreślając niezależność urzędników samorządowych jako istotny sprawdzian samorządu.

Model samorządu terytorialnego:

wg kryterium zadań:

unitarny- kiedy samorząd wykonuje tylko zadania własne- monistyczny,

dualistyczny- kiedy wykonuje zadania własne i zlecone przez administrację rządową.

wg kryterium organizacyjne:

jednostopniowy

dwustopniowy

trzystopniowy

wg kryterium nadzoru:

nadzór zapobiegawczy- dyrektywny, prewencyjny ex ante (przed podjęciem czynności)

nadzór weryfikacyjny- ex post po podjęciu, podpisaniu czynności.

Podobne prace

Do góry