Ocena brak

Pojęcie strategii i zarządzania strategicznego

Autor /max Dodano /22.03.2011

Rozwój zarządzania strategicznego jako jednej z dziedzin nauk zarządzania jest w rzeczywistości stosunkowo nowym przedsięwzięciem. Zarządzanie strategiczne, jako wyod­ręb­niona dyscyplina, powstało dopiero w latach 50. obecnego stulecia. Należy przy tym za­znaczyć, iż prawdziwą lokomotywą w zakresie rozwoju tej wynikającej z praktyki gospo­dar­czej nauki są Stany Zjednoczone. Licznie powstające tam opraco­wa­nia stanowią inspirację dla naukowców i praktyków z innych kontynentów.

Pojęcie strategii pochodzi od greckiego strategos - przywódca, wódz, kierownik, dowodzący (od stratos - armia, i agein - przewodzić). Przez pojęcie strategii rozumie się dowodzenie armią, zręczne planowanie bitwy i sztukę wojenną.

Strategie w przedsiębiorstwie pokazują, w jaki sposób przedsiębiorstwo wyko­rzystuje swój potencjał w walce konkurencyjnej i jak realizuje założone cele. Pojęcie strategii będzie rozwijane w dalszych punktach tego rozdziału.

Zarządzanie strategiczne to nauka podlegająca ciągłemu rozwojowi, dlatego trudno jest znaleźć jej ujednoliconą definicję, zwłaszcza, że podlegają one modyfika­cjom. Autorzy Gliński, Kuc i Szczepankowski powołują się na definicję z podręcznika podstaw zarządzania Ricky W. Griffina:

„Strategiczne zarządzanie to proces zarządzania nastawiony na formułowanie i wdrażanie strategii, które zapewniają doskonałe dostosowanie organizacji do otocze­nia i osiąganie jej strategicznych celów”.

Uzupełnieniem powyższej definicji jest sformułowanie przedstawione w pracy M. Romanowskiej: „Zarządzanie strategiczne to kierowanie rozwojem organizacji w długim okresie, nastawione na wykorzystanie szans i zagrożeń pojawiających się w jej otoczeniu.” Autorka kładzie silny nacisk nie tyle na długi horyzont czasowy plano­wania, co na koncen­trację zainteresowań kadry menedżerskiej na otoczeniu przedsię­biorstwa, badaniu zmian w procesach makroekonomicznych, technologii, prawie, po­stępowaniu konsumentów, konku­ren­tach, dostawcach czyli krótko mówiąc - na analizie strategicznej sytuacji zewnętrznej i we­wnętrznej przedsiębiorstwa. Podkreśla fakt zmienności i nieprzewidywalności otoczenia. Dlatego konieczne jest tworzenie wielu wariantów planów strategicznych, aby łatwiej można było dostosować działania do tych zmian.

Gliński i Kuc powołują się także na innych znanych amerykańskich autorów i ich defi­nicje. Tak np. według C. W. L. Hilla rolę definicji spełnia schemat noszący tytuł Składniki procesu

H. Kreikebaum, Strategiczne planowanie w przedsiębiorstwie, PWN, Warszawa 1996,

B. Gliński, B. Kuc, P. Szczepankowski, Zarządzanie strategiczne, geneza, rozwój, priorytety, Wydawnictwo Key Text, Warszawa 1996,

M. Romanowska, Zarządzanie strategiczne firmą, Wydawnictwo CIM, Warszawa 1995,

strategicznego zarządzania1. Jego elementy stanowią w pewnym stopniu pot­wierdze­nie słuszności tezy M. Romanowskiej:

  • misja i główne cele korporacji,

  • analiza otoczenia, szans, zagrożeń,

  • mocne i słabe strony,

  • strategie branż zgrupowanych w firmie,

  • strategie w skali całej korporacji,

  • zmiany portfela inwestycyjnego korporacji, strategie przegrupowań (nowych wejść i rezy­gnacji),

  • korekty w strukturze organizacyjnej,

  • wybór form kontroli,

  • wzajemne dostosowanie strategii, struktury i kontroli.

Przytaczając próby zdefiniowania zagadnienia nie należy jednak zapominać o dorobku innych polskich naukowców i praktyków gospodarczych analizujących ten problem. Kon­struk­tywne, acz nieco odmienne podejście prezentuje Z. Pierścionek, twierdząc, iż Zarządzanie strategiczne obejmuje problematykę natury ekonomicznej oraz organizacyj­nej, ale także sferę problemów informacyjnych i informatycznych oraz metod analitycznych i podejmowania decyzji." Podkreśla on więc interdyscyplinar­ność omawianej dziedziny, która korzysta zarówno z dorobku ekonomii czy teorii za­rządzania, jak i cybernetyki.

J. Penc z kolei podkreśla istotę planowania długookresowego, definiując zarzą­dzanie strategiczne, jako „całościowe i perspektywiczne spojrzenie na problematykę zarzą­dzania w aspekcie kształtowania korzystnych związków między przedsiębior­stwem a otocze­niem.” Zaznacza przy tym, że zarządzanie tego typu to technika kształtowania potencjału przedsiębiorstwa i sterowania jego rozwojem zgodnie z zało­żeniami strategicznymi. Umożli­wia ona także kształtowanie wizji przyszłych stanów otoczenia i poszukiwanie możliwie najlepszych pomysłów na przeżycie i rozwój firmy, czyli dążenie do optymalnego wykorzy­sta­nia posiadanych przez firmę sił i środków odpowiednio do efektywności oddziału­jących na nią czynników tego otoczenia. Wa­runkiem prawidłowego zarządzania strategicz­nego jest tzw. świadomość strategiczna firmy - bycie konkurencyjnym, sprytnym, szybko reagującym na zmiany i wykorzystu­jącym szanse płynące z otoczenia.

M. Marchesnay opisując strategię przedstawia szereg wątków charakteryzują­cych po­stępo­wanie strategiczne

1 B. Gliński, B. Kuc, P. Szczepankowski, Zarządzanie strategiczne, geneza, rozwój, priorytety j.w.,

2 Z. Pierścionek, Strategie rozwoju firmy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997,

3 J. Penc, Perspektywy strategiczne w zarządzaniu, „Życie Gospodarcze”, nr 21, 1997.

4 M. Marchesnay, Zarządzanie strategiczne. Geneza i rozwój, Poltext, Warszawa 1994,

  • Cel - działania strategiczne opierają się na formułowaniu celów długookresowych,

  • Plan - działania te polegają także na planowaniu alokacji zasobów w określonym ho­ry­zoncie czasowym,

  • Otoczenie - decyzje strategiczne mają na celu podwyższenie konkurencyjności przed­się­biorstwa w długim okresie, można więc tutaj mówić o marketingu strate­gicznym,

  • Zmiany - strategiczne decyzje pociągają za sobą istotne zmiany strukturalne firmy.

Podsumowując powyższe rozważania strategię można określić jako proces, w którym najpierw definiuje się cele i politykę ogólną, następnie określa elementy dia­gnozy otocze­nia i organizacji, planuje się środki realizacji strategii działalności i w końcu kontroluje ich sku­teczność. Są to, wydaje mi się, wspólne elementy dla powyżej przedstawionych określeń i definicji.

Zarządzanie przedsiębiorstwem staje się coraz trudniejsze z uwagi na burzliwe zmiany zachodzące dzisiaj w jego otoczeniu. Rosnące wymagania rynku, zwiększające się ryzyko, coraz trudniej przewidywalna przyszłość zmusza managerów do stosowania podejścia strate­gicznego, wybiegania myślami dalej, wkomponowywania firmy wraz z jej mocnymi i słabymi stronami w przeróżne, acz możliwe do zaistnienia sytuacje, zmu­sza do tworzenia wizji przy­szłych stanów otoczenia i szukania najlepszych pomysłów na przeżycie i rozwój firmy.

Podobne prace

Do góry