Ocena brak

Pojęcie stosunków międzynarodowych, ich geneza i typy

Autor /Wacek Dodano /24.07.2011

I Pojęcie stosunków międzynarodowych jako dziedziny stosunków społecznych.

Pojecie stosunków międzynarodowych. Stosunki międzynarodowe zajmują się wzajemnymi oddziaływaniami systemów społecznych, jak oddziaływają na nasz system. Tak więc są to; transgraniczne interakcje podmiotów polityki w środowisku poliarchicznym (zdecentralizowanym przy założeniu równości występujących podmiotów). Inna definicja mówi, że s. m. To wypadkowa polityk zagranicznych państw lub też są to relacje pomiędzy państwami, narodami, organizacjami czy ruchami międzynarodowymi.

Trzy elementy ; --podmiotem są suwerenne państwa i uczestnicy niesuwerenni,--przedmiotem są działania wykraczające poza granice jednego państwa,--środowisko poliarchiczne jest zdecentralizowane.

Geneza stosunków międzynarodowych. Kiedy zaczęły się naprawdę stosunki międzynarodowe jest rzeczą umowną. Naukowcy mają na tę kwestię różne spojrzenia (Bieżanek, prof. Kukułka, prof. Kużniar). Jedna z hipotez: Powstają państwa, pomiędzy nimi zachodzą interakcje gospodarcze, polityczne, kulturalne. Następnie zaczyna współpracować ze sobą więcej niż dwa podmioty. Pomiędzy 500 r.p.n.e. – 200 n.e. powstał krąg państwa współpracujących ze sobą (Euro – Azjatyckie stosunki). Prof. Kukułka uważa, ze zaczęły się w średniowieczu (feudalizm). Bieżanek dołącza myśl starożytną. Wyróżnia typy: grecki, rzymski, rodziny chrześcijańskiej, klasyczny, współczesny. Dowody: typ grecki - nie byłoby Europy gdyby nie Grecja . Wszystko zaczęło się od Grecji – dyplomacja instytucja poselstwa , listy uwierzytelniające (tabliczki z wyrytym nazwiskiem). Później posłem zostawał kapłan, którego nie można było zabić (bali się zemsty Bogów), umowy międzynarodowe, instytucje sojuszy milit- pokojowych np. wojna peloponeska, równowaga sił. Przeciwnicy - wszyscy mieszańcy państwa – miasta byli Grekami, język grecki, traktowali się jako wspólnota, bili się z barbarzyńcami, a normy prawne stosowano tylko w stosunku do Greków. Jednak zostawili wiele wzorów zachowań. typ rzymski . Ludzie nie wiedzieli jak duży jest świat. Krąg Grecko – Azjatycki był obcy i wrogi. Imperium (Maroko, Tunezja, Grecja, Izrael, Francja, Belgia, do granic Szkocji). Rzym – hegemon. Imperium miało kontakty z Egiptem, Indiami. Jedwabny szlak wielkie interesy, bogactwo. Przewaga ekonomiczna i militarna Imperium. To był tylko Rzym i plemiona, stosunki nie były równoprawne. Umieli jednak Rzymianie podpisywać umowy międzynarodowe np. z Germanami (kupowali oddziały germańskie – najemnicy).

Okres rodziny chrześcijańskiej to już okres bezdyskusyjny. Są to prawdziwe stosunki międzynarodowe bo podmiotami są nie plemiona, ale prawdziwe państwa – p. narodowe. Powstają narody o dużym poczuciu wspólnoty i odrębności. (Imperium Karola Wielkiego się rozpadło na 3 jednostki, które jednak do dziś funkcjonują). Wspólnoty łączy wartość chrześcijańska. Stosunki mają miejsce tylko pomiędzy nimi, reszta to barbarzyńcy. Aby być podmiotem stosunków międz. Należy przyjąć chrześcijaństwo i płacić świętopietrze. Wojny cywilizowane oparte na kodeksie rycerskim i regułach aby nie wyniszczyć się nawzajem (potrzebni byli ludzie do płacenia świętopietrza i zagrażał islam). Mechanizm władzy opierał się na Papieżu i Cesarzu. Poszczególne państwa nie miały suwerenności (po koronę władcy jechali do Rzymu).

Sytuacje mocno zmieniła wojna 30 letnia. Zniszczyła pozycję papieża i cesarza. Pokój westfalski (1648) utrwala prawnie nowy system państw – zalążek obecnego światowego systemu stosunków międzynarodowych. Nowe państwa z własnymi Kościołami. (Jaka religia, takie państwo).Zaczyna liczyć się interes państwa, a nie rodziny chrześcijańskiej. Rośnie ilość państw. Okres wielkich odkryć geograficznych – okres zachodnioeuropejskiej dominacji – tzw. „Kolumbowa era”. Po 1500 r. cztery wieki dominacji europejskiej. Morskie mocarstwa Zachodu kontrolować oceaniczne szlaki handlowe. Religia zaczyna coraz mniej znaczyć. XVII w. uczestnikami stosunków międzynarodowych są państwa świeckie.

Europejska ekspansja, handel, kolonialna rywalizacja, rozwój nauki i technologii. Zasada zdobywania bogactw przez wojnę i podbój. Wojna wymyka się spod racjonalnej kontroli. Zdolność prowadzenia wojny w XVII zależy od zysków czerpanych poza Europą. Naród może osiągnąć bogactwo rujnując rywali – handel rodzi bogactwo, które można przeznaczyć na flotę i armię i zwiększyć siłę państwa. Wojny – Francja Rosja, Prusy, Austria Rosja. W nowożytnym systemie międzynarodowym 5 razy zmienia się równowaga. XVI - najbogatsza jest Portugalia, obecna na 4 kontynentach. Konsolidacja Francji za Ludwika XIV. Rozwój Anglii za czasów Cromwella. Walki o przywództwo między Anglią i Francją (1688-1713). Wychodzi zwycięsko Anglia – panowanie na morzach, utrzymanie równowagi sil w Europie, polityka kolonialna i merkantyliczny handel. Mocarstwa to też Szwecja, w XVIII w. wkracza w roli mocarstwa na scenę polityczną Rosja (reformy wewnętrzne i zagraniczne Piotra I) Anglia odzyskuje mocną pozycje po Rewolucji Francuskiej i wojnach napoleońskich. Kongres wiedeński 1815. Po nim Święte Przymierze. Rozwijają się organizacje międzynarodowe. Nie wystarczą już porozumienia dwustronne. XVIII-XIX rozwój dyplomacji, zwłaszcza tajnej (stąd po I wojnie jawność informacji). Koniec XIX w. nowe centra siły tez gospodarczej USA, Japonia. Na kontynencie europejskim gwałtowny rozwój Niemiec zakłócił tradycyjną równowagę sił.

Wojna 1914 -nowy typ stosunków międzyn. – duża ilość uczestników, duża liczba państw (1918 r. 38 państw, 39 r. – 69 i 75 dominiów, dziś 190 państw), proces dekolonizacji, zróżnicowanie uczestników (państwa, organizacje, narody, przedsiębiorstwa transnarodowe, ruchy o znaczeniu światowym, np. narodowo-wyzwoleńcze, rywalizacja ekonomiczna, kulturowa, centra cywilizacyjne, wojny przekształciły się w konflikty zbrojne (zakaz używania siły w stosunkach międzynarodowych), problemy globalne, broń masowego rażenia, spadek znaczenia siły militarnej na rzecz siły ekonomicznej, globalizacja – wytwór postępu technicznego, zmiana pojmowania bezpieczeństwa (dobrobyt ważniejszy niż suwerenność i potencjał militarny).

Podobne prace

Do góry