Ocena brak

Pojęcie negocjacji zbiorowych

Autor /Aloma Dodano /31.03.2011

 

Negocjacjami zbiorowymi nazywamy wszelkie negocjacje, które mają miejsce między pracodawcą (ich grupą lub organizacją) i co najmniej jedną organizacją pracowników, w celu:

  • Określenia warunków pracy i zatrudnienia

  • Uregulowania stosunków między pracodawcami i pracownikami

  • Uregulowania stosunków miedzy pracodawcami lub ich organizacjami a organizacją lub organizacjami pracowników

W tak rozumianych negocjacjach zbiorowych występuje w znacznym stopniu dążenie do:

  • Osiągnięcia kompromisu

  • Budowy klimatu współpracy i wzajemnego zaufania

Negocjacje zbiorowe regulowane są przez normy prawne. Konstytucja RP jest najwyższym aktem prawnym w Polsce, określającym podstawowe zasady ustroju państwa. Art. 20 mówi, że: podstawę ustroju gospodarczego RP stanowi: „społeczna gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych”. Z kolei art. 59 stanowi podstawę funkcjonowania systemu negocjacyjnego. Zgodnie z tym artykułem zapewnia się wolność zrzeszania się w związkach zawodowych, organizacjach społeczno- zawodowych rolników oraz w organizacjach pracodawców. Związki zawodowe oraz pracodawcy i ich organizacje mają prawo do rokowań, w szczególności w celu rozwiązywania sporów zbiorowych, oraz do zawierania układów zbiorowych pracy i innych porozumień. Związkom zawodowym przysługuje prawo do organizowania strajków pracowniczych i innych form protestu w granicach określonych w ustawie. Ze względu na dobro publiczne ustawa może ograniczyć prowadzenie strajku lub zakazać go w odniesieniu do określonych kategorii pracowników lub w określonych dziedzinach. Zakres wolności zrzeszania się w związkach zawodowych i organizacjach pracodawców oraz innych wolności związkowych może podlegać tylko takim ograniczeniom ustawowym, jakie są dopuszczalne przez wiążące Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowe.

Zalety negocjacji zbiorowych powodują, że są promowane również przez prawodawstwo międzynarodowe. Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych w art. 22 gwarantuje prawo do swobodnego stowarzyszania się i dla obrony swych interesów prawo do tworzenia i przystępowania do związków zawodowych. Na wykonywanie tych praw nie mogą być nakładane żadne ograniczenia, poza tymi, które przewidziane są przez ustawę i konieczne są w interesie bezpieczeństwa państwowego i publicznego, oraz utrzymania porządku publicznego, albo praw i wolności innych osób.

Prawo pracowników i pracodawców do rokowań jest chronione także w art. 6 Europejskiej Karty Społecznej. Zobowiązuje ona państwa do popierania wspólnych konsultacji pomiędzy pracownikami i pracodawcami, jak również mechanizmu dobrowolnych negocjacji między pracodawcami lub organizacjami pracodawców a organizacjami pracowników w celu regulowania warunków zatrudnienia za pomocą układów zbiorowych. Popierała również ustanowienie i wykorzystanie do rozstrzygania sporów za tytułu pracy odpowiednich mechanizmów pojednawczych i dobrowolnego arbitrażu. Zgodnie z tą Kartą pracownicy i pracodawcy mają prawo do zbiorowego działania w przypadku konfliktu interesów, w tym prawo do strajku.

Europejska Karta Społeczna wraz z Konwencjami Międzynarodowej Organizacji Pracy stanowią pewną kompleksową regulację europejskiego prawa socjalnego dotyczącego osób zatrudnionych w krajach Wspólnoty Europejskiej. Ma to istotne znaczenie dla Polski ponieważ od maja 2004 jest ona członkiem Unii Europejskiej.

Krajowa regulacja negocjacji zbiorowych jest bardzo urozmaicona. Jedną z niewątpliwie najistotniejszych ustaw zawierającą normy prawne dotyczące negocjacji zbiorowych jest Kodeks Pracy. Zawiera on zbiór przepisów określających prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, zasady i tryb prowadzenia rokowań w celu zawarcia układu zbiorowego pracy, jak również niektóre zasady nadzoru związków zawodowych nad warunkami pracy. Zawarte są w nim również regulacje określające zasady współpracy pracodawców ze związkami zawodowymi, oraz zasady szczególnej ochrony stosunków pracy, warunków pracy i wynagrodzenia.

Równie istotna jest ustawa z dnia 23 maja 1991 roku o związkach zawodowych konkretyzująca zawartą w konstytucji zasadę wolności zrzeszania się w związkach zawodowych, oraz określająca zasady i tryb tworzenia oraz działania związków zawodowych, oraz zakres ich uprawnień. Niewątpliwie ważna jest także ustawa z dnia 23 maja 1991 o organizacji pracodawców konkretyzująca konstytucyjną zasadę wolności zrzeszania się w organizacjach pracodawców, oraz określająca zasady i tryb tworzenia, działania oraz uprawnienia tych organizacji.

Kolejną bardzo ważną ustawą zawierającą normy prawne dotyczące negocjacji zbiorowych jest ustawa z 23 maja 1991 roku o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Określa ona co może być przedmiotem takiego sporu, oraz tryb postępowania w razie jego zaistnienia. Ustanawia rokowania i mediacje jako obligatoryjne metody rozwiązywania sporu zbiorowego, oraz jako metodę fakultatywną- arbitraż. Szczegółowo reguluje pojęcie ogłoszenia, przebiegu oraz skutków strajku. Podkreśla również, że strajk jest środkiem ostatecznym i może być ogłoszony dopiero po wyczerpaniu innych form rozwiązywania sporu zbiorowego.

 

Podobne prace

Do góry