Ocena brak

Pojęcie monopolu

Autor /Paige Dodano /15.04.2011

 

Pojęcie monopolu, pomimo bogatej literatury na ten temat, nie doczekało się jasnej i prostej definicji. Potocznie go określając można powiedzieć, iż jest to wyłączne prawo do produkcji czegoś lub handlu czymś, przysługujące osobie, grupie osób lub państwu. Tak więc monopol jest ściśle kojarzony z pojęciem wyłączności - formalnym lub faktycznym przywilejem, który polega na wyłącznym dostępie do czegoś i tym samym stanowi czynnik zagrażający konkurencji. Co ciekawe, pojęcie monopolu nie występuje w ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, która określa jedynie co należy rozumieć przez pojęcie praktyk ograniczających konkurencję czy pozycji dominującej.

Przeprowadzane przez wiele lat badania, nasilające się wraz ze zwiększaniem się roli tego zjawiska oraz jego oddziaływanie na coraz większą grupę obszarów życia, a także wynikających z niego niebezpieczeństw i zagrożeń, doprowadziły do wyodrębnienia się dwóch głównych nurtów spojrzenia na to zjawisko - nurtu ekonomicznego oraz prawnego. Zainteresowania ekonomistów koncentrują się przede wszystkim na wszelkich istniejących zależnościach związanych z posiadaniem siły rynkowej prawników zaś, stosunki wynikające z posiadanej siły rynkowej wśród sprzedawców lub nabywców towarów oraz sposobem, w jaki stosunki te mogą wpływać na wolność konkurencji. Identyfikacja prawna monopolu następuje zaś poprzez ujawnienie dwóch kształtujących go czynników - posiadania siły monopolowej na odpowiednim rynku, a także świadomego wykorzystania tej siły. Jednak dopiero w 1937 r. E. Mason wskazał na odrębności cechujące prawo i ekonomię w zakresie definicji monopolu i zasugerował wprowadzenie kryteriów ekonomicznych, które stałyby się podstawą ustaw antymonopolowych. W jego ujęciu monopol w ekonomii jest narzędziem analiz ekonomicznych odnoszącym się do sytuacji rynkowej a prawo odpowiada na pytanie, kiedy ta kontrola lub siła ma na celu ograniczenie konkurencji.

Dalsze badania doprowadziły do sformowania tezy, iż istnienie siły rynkowej nie stanowi już problemu, a prawo winno tylko ograniczać jej nadużywanie. Tak wypowiadane poglądy zaczęły torować drogę kolejnej, najbardziej aktualnej tezie, która głosi, że celem prawodawstwa antymonopolowego winno być nie zwalczanie pozycji monopolistycznej lecz jej nadużywanie, co pozostaje w ścisłym związku z pojęciem praktyk monopolistycznych, ich istnieniem na odpowiednim rynku oraz świadomym wykorzystywaniem siły powstałej wskutek takiego działania.

Podobne prace

Do góry