Ocena brak

Poezja wobec religii - Liryka zwątpienia

Autor /Edek55 Dodano /29.04.2011

Przygnębienie spowodowane zanikiem uczuć religijnych we współczesnym świecie go-ściło często w utworach Władysława Sebyły (1902 – 1940). Miejscem Boga, dowodził poeta,nie jest już teraz świat ani kościół, lecz antykwariat, gabinet figur woskowych.

Wiersz SebyłyPanopticum (z tomu Pieśni szczurołapa, 1930) opisuje składnicę wartości zwietrzałych, takichjak wiara, patriotyzm, poezja, a znakami tych wartości okazują się tandetne figurki woskowe-go boga (przez małe „b”): zmalał tak, jak pierwsza litera jego imienia.Kto zawinił? Historia. Czas okazał się dla Boga niełaskawy:

Zestarzałeś się, mój Boże, zestarzałeś,

Opuściły cię anioły i szatany.

Siwobrody kiwasz głową za kryształem,

Głuchy jesteś, ślepy jesteś, zapomniany.,

Tak zaczyna się Jehowa* Sebyły. W pierwszej chwili może dziwić owo „za kryształem”.Ale zakończenie wiersza rozwiązuje zagadkę. To ten sam, co w Panopticum, magazyn staroci,pełen kryształów, szkieł, marmurów:

W malowanym na niebiesko siedzisz niebie,

W szklanej szafce, zasunięty w kąt lamusa,

„Świat współczesny zapomniał o Bogu i nie potrzebuje Boga. Bóg został zdetronizowany– pisze Artur Hutnikiewicz. – Tak właśnie w Jehowie Sebyły z Pieśni szczurołapa (1930) Bógopuszczony przez aniołów i przez szatanów, przez ludzi i cały świat. Bóg wzgardzony i wy-śmiany, którego imieniem osłaniają się bluźnierczo wszyscy zbrodniarze i kłamcy. Bóg wy-rzucony do rupieciarni niepotrzebnych rekwizytów, kamienieje w nierozumnej rozpaczy.

”W innych wierszach Sebyły wyrzeka się Boga nie tylko współczesność – zewnętrzna wo-bec poety. Zwątpienie wkrada się także do świadomości podmiotu jego liryków, które sytuująsię  n a  g r a n i c y  z w ą t p i e n i a  i  p r a g n i e n i a  B o g a. Czy to znaczy: na granicywiary i niewiary? W tej kwestii krytyka nie wypowiada sądów jednoznacznych, gdyż dalekood jednoznaczności jest bieg myśli poety.

Dla wielu interpretatorów liryki Sebyły najważniej-sze w niej są wahania i rozterki; presja pytań jest silniejsza niż gotowość udzielania odpowie-dzi zgodnej z nakazami Kościoła. „Ambiwalencja wobec religii i  idei Boga widoczna jesttakże w najbardziej »katolickim« cyklu wierszy Sebyły Ojcze nasz”, pisze Andrzej Z. Mako-wiecki, podkreślając, iż utwory te, poszukujące rozwiązań metafizycznych, „wykraczają dale-ko poza potoczną religijność”.Można wszak utrzymywać, iż to właśnie poza religijnością potoczną zaczyna się poezjareligijna wysokiego lotu (jeżeli zgodzimy się z poglądem, że wszelka poezja stanowi przekro-czenie potoczności).

Podobne prace

Do góry