Ocena brak

Poezja kabaretowa (skamandryci i inni) - Potomstwo czarnego kota

Autor /Waldek9999 Dodano /28.04.2011

Na początku był „Czarny Kot”. Tak nazywał się pierwszy kabaret  artystyczny, który po-wstał w 1881 roku na peryferiach Paryża, w dzielnicy Montmartre. Kabaret literacki to jednaz wielu przygód sztuki nowoczesnej, którą zainicjowali Francuzi. Nazwa jest więc francuska:pierwotnie oznaczała szynk, winiarnię, tawernę.Kabaret nie stałby się po 1881 roku „przebojem” kultury europejskiej, gdyby nie miał ko-rzeni wielonarodowych.

Był otwarty na  d i a l o g  k u l t u r  i  n a c j i, w o j o w a ł  z  k s en o f o b i ą (czyli z wrogością wobec cudzoziemców i mniejszości narodowych), przeciwsta-wiał się s z o w i n i z m o w i. Kto wie, czy w dniu narodzin „Czarnego Kota” – jego nazwanie okazała się trafnym przeczuciem przesłania moralnego wszystkich kabaretów później-szych? Ów czarny kot – panoszący się hardo na plakatach – to „mieszaniec”, tyleż paryżanin,co i cudzoziemiec: do Paryża przywędrował z poezji Amerykanina – Edgara Allana Poego...

W końcu XIX i w pierwszych dekadach XX wieku kabarety stały się prężnymi ośrodkamiżycia kulturalnego stolic i większych miast Europy: najpierw Paryża, a później Berlina, Mo-nachium, Wiednia, Zurychu, Pragi, Krakowa, Warszawy, Petersburga, Moskwy. Z tą formąsztuki – nadzwyczaj pojemną, wielbioną przez jednych i wyklinaną przez innych, rozwijającąsię brawurowo i kalejdoskopowo wielokształtną – wiązał nadzieje na sukces niejeden kieru-nek przedwojennej moderny oraz powojennej awangardy europejskiej. W dziejach niektórychz nich, np. w historii dadaizmu, kabaret okazał się najważniejszą formą działania.

Żywiołem kabaretowym byli urzeczeni malarze tej klasy co Henri Toulouse – Lautrec, Pa-blo Picasso, Georges Braque, Oscar Kokoszka, George Grosch. Komponowali dla kabaretu,koncertowali w jego wypełnionych dymem i rozgwarem wnętrzach Maurice Ravel i Artur Ru-binstein. W kabaretowych repertuarach Europy pojawiały się utwory wybitnych poetów (MaxJacob, Włodzimierz Majakowski, Sergiusz Jesienin, Julian Tuwim, Konstanty Ildefons Gal-czyński), dramatopisarzy (Jean Cocteau, Bertolt Brecht, Adolf Nowaczyński, August Kisie-lewski), a także krytyków, tłumaczy, reporterów (Egon Erwin Kisch, Tadeusz Boy – Żeleński).Związek kabaretu z poezją był tak silny, że na przykład w Rosji kabaret artystyczny bywałnazywany „kawiarnią poetów” lub „klubem poetów”.

Pisarze sami wygłaszali swoje teksty,parodiowali cudze style, raz po raz improwizowali. Niektórzy z  nich, jak choćby  JarosławHaszek, autor słynnych  Przygód dobrego wojaka Szwejka, wsławili się jako utalentowanikonferansjerzy. Dla niejednego z ówczesnych debiutantów kabaret stał się pierwszym do-świadczeniem, które wyznaczyło kierunek dalszych poszukiwań artystycznych. Gdyby w ży-ciu młodego Brechta nie doszło do spotkania z kabaretem, to w dorobku Brechta dojrzałegozabrakłoby wielu charakterystycznych cech (takich jak luźny układ scen, songi, napisy,zwroty do publiczności, a nawet słynna „gra z dystansem”).

Podobne prace

Do góry