Ocena brak

Poezja filozoficzna - Kto jest człowiekiem, a kto młotem?

Autor /Edek55 Dodano /29.04.2011

Podstawowy problem, o którym Leśmian każe nam pamiętać, należy  do klasycznych dy-lematów filozofii: k i m  j e s t  c z ł o w i e k  w  o b l i c z u  p r z y r o d y? Bytujemy nagranicy dwóch rzeczywistości: tej, która nas stworzyła, i tej, którą stwarzamy sami. Czy przy-roda jest jedynie materiałem do budowy sztucznych światów? a może jest miejscem, z które-go homo sapiens został wygnany – bez możliwości powrotu?Poeta wie, że wniknięcie w tę problematykę wymaga wielkiej czułości w stosunku do by-tów przyrody, wrażliwości na ich życie i zagadki, ale wie także, że świat człowieka nie zamy-ka się w samej przyrodzie.

W Leśmianowych antropomorfizacjach  z a c i e r a j ą  s i ę  g r an i c e  m i ę d z y  m a t e r i ą  ż y w ą  a  m a r t w ą. Przyroda poszerza własne granice – oprzedmioty, zwłaszcza pochodzące z krajobrazu wsi, z rzemiosła, z rękodzieła. W świadomo-ści podmiotu Leśmianowych utworów architektura wiejska i sztuka ludowa są tak stare, odniepamiętnych czasów stopione z naturą, że stały się jej częścią. Dzieje się tak, jak w Dziewczynie:

Porwali młoty w twardą dłoń i jęli w mury tłuc z łoskotem!

i nie wiedziała ślepa noc, kto jest człowiekiem, a kto młotem?

Zmysłem wzroku zostają obdarowane rzeczy, wytwory ludzkiej pracy. Tu nie dziwi udu-chowiona stodoła, jej duszą (istotą, sensem) jest w balladowym  świecie ciekawska nimfa,Majka, która –

Ze stu światów na przedświat wyszła sama jedna

i patrzyła w to zboże, co szumi ode dna.

Poeta pyta wiatraka: „Gdybyś się uczłowieczył – jakie miałbyś lica?”. Cokolwiek istnieje,jest zagadką. Zagadkami są dzieła człowieka, gdyż wymknęły się  ludzkiej wszechwładzy.Swych tajemnic strzegą chałupy, karczmy, płoty, świątki, cmentarze, trumny, trupięgi, zwier-ciadła, dzbany, piły, lalki. Człowiek potrafi stawiać stodoły, zmuszać do pracy wiatraki, szyćbuty, robić drewniane kule. Ale nie on stwarza ich istotę.

Tyś pociosał stodołę w cztery dni bez mała,

Ale kto ją stodolił, by – czym jest – wiedziała?

Istota rzeczy, czyli to, co wyróżniają spośród mnogości innych  bytów, pozostaje nie-uchwytna – zarówno w odniesieniu do człowieka, jak otaczających go rzeczy. Tajemnicaczłowieka to człowieczeństwo. Zagadka wiosny to „wiosnowanie”,  topoli – „roztopolenie”,stodoły – „stodolność”.

Podobne prace

Do góry