Ocena brak

Poezja awangardowa - „Uścisk z teraźniejszością”

Autor /Bronislaw444 Dodano /28.04.2011

Program artystyczny Tadeusza Peipera nie był (mówiąc potocznie) „oderwany od życia”.Przeciwnie: jego  r o z u m i e n i e  z a d a ń  N o w e j  S z t u k i  w y n i k a ł o  z e  s p o s ob u  r o z u m i e n i a  ż y c i a – oglądanego z różnych punktów widzenia, a więc w perspek-tywie dziejów ludzkości, historii Polski, w ujęciu socjologicznym i psychologicznym.

Abydać trafną odpowiedź na pytanie o kształt poezji XX wieku, redaktor „Zwrotnicy” chciał naj-pierw ustalić, czym jest (czym być powinien) wiek XX.Otóż powinien to być  w i e k  p o z y t y w n y  i  o p t y m i s t y c z n y, czyli taki, którysam siebie umie stworzyć i zaakceptować. Nie warto przywiązywać się do ideałów, któreumarły. Ale nie mają też większego sensu futurystyczne – inspirowane tradycjami utopijnegosocjalizmu – wspinaczki wyobraźni w zbyt odległą przyszłość. Przyszłość jako cel systema-tycznej, świadomej budowy jest wartością istotną, jednakże aby ten cel osiągnąć, trzeba usza-nować (ukochać!) realność dnia dzisiejszego.„Rozpoczyna się nowa epoka: e p o k a  u ś c i s k u  z  t e r a ź n i e j s z o ś c i ą” –oznajmiał Tadeusz Peiper w artykule pt. 

Punkt wyjścia, otwierającym pierwszy numer„Zwrotnicy” (1922).Odrodzona Polska to, wedle Peipera, coś więcej niż spełnienie romantycznych marzeń o wolnościpaństwa. To zmiana psychiki spowodowana zmianą więzi między człowiekiem a społeczeństwem,człowiekiem a historią, człowiekiem a materią. Świat współczesny to  m i a s t o, m a s a, m a s z y n a.Dawna sztuka gardziła miastem, nowa będzie odkryciem jego piękna. Natchnieniem daw-nych artystów była kontemplacja problemów jednostki samotnej; nowi znajdą własne miejscew twórczym ruchu mas (w masowych widowiskach, które zacierają granicę między aktorem awidzem).

Skończył się lęk przed maszyną, skończył się czas dziecinnego podziwu dla niej.„Maszyna powinna stać się sługą sztuki. (...) Świat dziesiątej  muzy, świat kinematografu,dźwigany jest całkowicie przez maszynę”, pisał Peiper w drugim  numerze „Zwrotnicy”(1922), a przedrukowując ten tekst w książce pt. Tędy (1929), zwracał uwagę na nowe rezul-taty współdziałania maszyny i sztuki, jak słuchowisko radiowe czy fotomontaż.

Jakie znasz inne przykłady postulowanego przez Peipera „odnowienia sztuki przez maszynę”.

Podobne prace

Do góry