Ocena brak

Poezja awangardowa - Tylko liryka

Autor /Bronislaw444 Dodano /28.04.2011

Budując własną teorię poezji – Przyboś przeciwstawił się koncepcji „rozkwitania” Niemógł pogodzić się z tym, by schemat wyrażający uniwersalne prawa postrzegania światamożna było mieć w pogotowiu – na każdą okazję liryczną Jego zdaniem w poezji zawsze jestnajpierw przeżycie, pomysł konstrukcyjny pojawia się później. Najlepsza konstrukcja jestnieprzewidywalna, najcelniej oddająca  w z r u s z e n i e  p r z e d s ł o w n e„Rzetelnemu lirykowi me wolno poddać się choćby najbardziej kuszącym konstrukcjomformalnym, jeśli one piętrzą się na przekór jego przeżyciu – pisał w 1935 roku. – Gdy bo-wiem ulegnie ambicjom wyłącznie formalnym, powstawać będą utwory logiczne w konstruk-cji, może nawet ładne, ale martwe”.

W latach trzydziestych poezja Peipera zaczęła zbliżać się do epiki, do prozy zdarzeniowej,operującej stylem reporterskim (poemat Na przykład). Lecz fakt, że (były) „papież awangar-dy” w nowych tekstach poetyckich coraz rzadziej korzystał z układu rozkwitającego, nie za-łagodził konfliktu. Przyboś nie akceptował łączenia liryki z epiką. Utwierdzał się w przeko-naniu, że  p o e z j a  w  X X  w i e k u  m o ż e  b y ć  t y l k o  l i r y k ą.„Prawie każdy mój utwór jest autobiograficzny, tzn. taki, co wyniknął z mojego życia:każdy jest okolicznościowy, związany z jakimś ważnym dla mnie wydarzeniem”. Te słowa,wypowiedziane na krótko przed śmiercią poety, trafnie charakteryzują jego utwory ze Spo-nad, W głąb las i Równania serca.

L i r y k a, j a k  j ą  p o j m o w a ł  i  u p r a w i a ł  P r z y b o ś, j e s t  u n o s z e n i e m  p r y w a t n o ś c i  k u  d o ś w i a d c z e n i o m  w s z e c h lu d z k i m. Liryk to twórca, który przemawia językiem spotęgowanych napięć między praw-dą autobiografii twórcy a prawdą ludzkości (jej kultury, historii, antropologii, metafizyki).Chodzi o to, by prawdy ogólne nie pozostawały w nowych wierszach oczywistościami, leczstanowiły odkrycia poety.

Doznanie zmiany w odczuwaniu świata – doświadczone przez autora osobiście i w sposóbnowatorski przekazane w wierszu – Przyboś nazwie później  o d k r y c i e m  n o w e j  s y t ua c j i  l i r y c z n e j. Sens tego pojęcia wyjaśnił w esejach napisanych już po drugiej wojnieświatowej, ale w Dwudziestoleciu do idei sytuacji lirycznej stopniowo docierał: przeczuwałją, sprawdzał w praktyce wierszopisarskiej, precyzował w wypowiedziach programowych.

Podobne prace

Do góry