Ocena brak

Podział pracy w przedsiębiorstwie

Autor /Sophia Dodano /25.04.2011

 

Polega na dzieleniu procesu produkcyjnego na wydziały, oddziały, linie produkcyjne i inne.

Formy podziału: koncentracja, specjalizacja, dywersyfikacji.

Podział pracy w przedsiębiorstwie kształtuje się pod wpływem innowacji technologicznych, organizacyjnych i społecznych.

Innowacje technologiczne i organizacyjne mają wpływ na społeczno-zawodowy podział pracy w przedsiębiorstwie tj. kształtują one proporcje między kadrą kierowniczą i jej strukturą a kadrą wykonawczą i jej strukturą.

Przekształcenia w podziale pracy w obrębie przedsiębiorstwa znajdują wyraz w zmianach relacji między stadiami, fazami, operacjami, czynnościami, chwytami, funkcjami przedsiębiorstwa.

Specyficznymi formami podziału pracy są:

1. Koncentracja – odnosi się do produkcji, wyróżniamy jej 2 rodzaje: koncentracja sensu stricto – polega na poszerzeniu działalności produkcyjnej, co powoduje wzrost wydziałów, oddziałów, zakładów i samego przedsiębiorstwa i oznacza zwiększeni skali produkcji, które odbywa się przez przeznaczenie akumulacji tzw. zysku netto przedsiębiorstwa na zwiększenie skali produkcji; koncentracja sensu largo – polega na fuzjach (łączeniach), które mogą być dwojakiego rodzaju – dobrowolne lub przymusowe; 2. Specjalizacja – wyróżniamy: specjalizację przedmiotową – polega na zmniejszeniu: liczby wytwarzanych towarów i ich różnorodności, liczby usług, liczby kupowanych i sprzedawanych towarów, specjalizowanie się w obsłudze węższego segmentu rynku; specjalizację technologiczną – polega na tym, że zamiast stosowania wielkiej liczby technik i technologii decydujemy się na coraz węższą liczbę technik i technologii. Żeby można był przejść od mieszanych technologii do jednej trzeba przejść od produkcji wieloasortymentowej do jednoasortymentowej. Produkcja masowa jest najbardziej korzystna z punktu widzenia wyboru technik.; specjalizacja mieszana – polega na tym, że przedsiębiorstwo specjalizuje się tylko w wytwarzaniu pewnych części, zespołów, materiałów i w związku w tym wiąże się z kooperantami, czyli z innymi przedsiębiorstwami , w związki kooperacyjne – może to być: kooperacja czynna (oznaczająca, że przedsiębiorstwo ma porozumienie z innymi i w ramach umowy dostarcza mu określoną część, określone części lub zespoły), kooperacja bierna (występuje, jeżeli producent korzysta z usług innych przedsiębiorstw), kooperacja przedmiotowa (oznacza, że dostarcza się (czynna) lub otrzymuje (bierna) materiały, surowce, półfabrykaty), kooperacja technologiczna (polega na tym, że dostarcza się (czynna) lub otrzymuje (bierna) metody produkcji, projekty produktów, wynalazki, „know how”), kooperacja równoległa (występuje, jeżeli ta sama część, ten sam detal lub zespół jest dostarczany lub otrzymywany od wielu kooperantów), kooperacja łańcuchowa – występuje, gdy do wytworzenia danego zespołu używa się różnych elementów dostarczanych przez różnych kooperantów), 3. Dywersyfikacja proces przeciwny do specjalizacji, oznacza: rozszerzenie asortymentu wykonywanych towarów, rozszerzenie zestawu różnych technik i technologii zastosowanych w produkcji, rozszerzenie metod zarządzania (mieszane metody). Wyróżniamy: dywersyfikację poziomą – oznacza odejście od specjalizacji przedmiotowej i zwiększenie liczby produkowanych wyrobów, wyróżniamy: koncentryczną (ma miejsce wtedy, gdy nowe dziedziny działalności przedsiębiorstwa są związane z dotychczasową), konglomeratową (ma miejsce, gdy dotychczasowa dziedzina działalności przedsiębiorstwa nie jest związana z nową dziedziną uruchamianą przez przedsiębiorstwo); dywersyfikację pionową – oznacza zwiększenie liczby stosowanych technik, technologii, przechodzenie od czystych procesów technicznych do coraz bardziej mieszanych.

Podejmowanie decyzji co do rodzaju formy specjalizacji w obrębie przedsiębiorstwa (jej zastosowanie) musi wynikać z rachunku ekonomicznego, trzeba brać pod uwagę korzyści i niekorzyści każdej z wymienionych form specjalizacji.

Korzyści z koncentracji: można zmniejszyć nakłady inwestycyjne na jednostkę produktu; większe możliwości wykorzystania nowoczesnych maszyn, urządzeń, automatów, manipulatorów; można rozłożyć koszty badań i rozwoju na większą ilość wyrobów i osiągnąć ich wyższą jakość; przez specjalizację wymusić lepszą robotę kooperantów; umożliwia lepsze wykorzystanie wysokowykwalifikowanych specjalistów; daje lepsze warunki konkurowania: jakością, ceną, warunkami dostaw; zwiększa udziały w określonym segmencie rynku; daje podstawy do prowadzenia własnej sieci dystrybucyjnej i serwisowej.

Niekorzyści z koncentracji: długie cykle inwestycyjne, co powoduje zamrożenie nakładów inwestycyjnych; duże straty w czasie awarii i przerw remontowych; trudności wprowadzania zmian; zwiększenie promienia odległości od kooperantów, dostawców, odbiorców, rynku; ani kadra kierownicza ani wykonawcza nie docenia małych korzyści i małych strat, jeżeli występują one ciągle to się sumują i dają poważny efekt; bardzo duża uciążliwość dla środowiska; istnieje wielki potencjał pracowników wykonawczych mogący powodować z nim kłopoty.

Korzyści dywersyfikacji: możliwość trwania i rozwoju przedsiębiorstwa mimo, że niektóre produkty osiągają granice śmierci ekonomicznej (nikt się nimi nie interesuje); możliwość przetrwania dekoniunktury w jednej dziedzinie, gdy są dochody w innej; możliwość osiągnięcia obniżki kosztów pośrednich dzięki lepszemu wykorzystaniu potencjału; możliwość szerokiej oferty rynkowej; pozwala na uniknięcie restrykcji monopolowych; możliwość wykorzystania własnych sieci redystrybucji, sieci handlowych i renomy.

Wady dywersyfikacji: trudności w zarządzaniu; łatwość przekroczenia progu kompetencji; trudność osiągnięcia korzyści jakie daje koncentracja i specyfikacja.

Podobne prace

Do góry