Ocena brak

Podział dochodu narodowego

Autor /Carmen Dodano /14.04.2011

 

  1. pierwotny – odbywa się w miejscu wytworzenia dochodu, np. w przedsiębiorstwie; nie dzieli się między pracowników i przedsiębiorców. W wyniku pierwotnego podziału tworzą się płace pracowników najemnych i zyski przedsiębiorstwa;

  2. wtórny – tworzony poprzez rynek (mechanizm rynkowy) i budżet państwa. Tworzony poprzez system cen i system podatków. Co się tworzy w wyniku wtórnego podziału dochodów? Tworzy się dochody właścicieli przedsiębiorstw i jednostek usługowych, pracowników sfery nieprodukcyjnej i państwa. Mamy trzy grupy podmiotów, które otrzymują dochody w wyniku wtórnego podziału dochodów.

Jeżeli państwo dysponuje własnymi dochodami, to realizuje zadania polityki gospodarczej i społecznej:

  • finansuje administracje państwową, wymiar sprawiedliwości, ochronę porządku publicznego;

  • obronę narodową, powszechną i publiczną oświatę, naukę i kulturę;

  • obciążenia z tytułów kredytów zagranicznych, publiczną ochronę zdrowia i opiekę społeczną.

Zadania te wynikają z koncepcji państwa dobrobytu, które przychodzi z pomocą swoim obywatelom.

  1. ostateczny – tworzy się fundusz konsumpcji i akumulacji, który tworzy się za pomocą redystrybucji dochodów, podatków i kredytów.

Fundusz konsumpcji – dzieli się na konsumpcję indywidualną i grupową (administracja, oświata, służba zdrowia, nauka, kultura – zaspokajają potrzeby społeczności). Podmioty sfery realnej: konsumpcji, produkcji, wymiany,

Fundusz akumulacji – powiększanie zasobów kapitałowych w gospodarce jako całości. Wydatki finansowane z funduszu akumulacji: inwestycje powiększające zdolności produkcyjne gospodarki, inwestycje w sferze usług nieprodukcyjnych, wydatki powiększające zapasy i rezerwy w gospodarce, wydatki na powiększenie środków obrotowych w gospodarce i finansowanie ujemnego salda bilansu płatniczego. To są wydatki, które możemy sfinansować w gospodarce dzięki akumulacji. (Mamy środki, aby sfinansować ujemny wynik salda, gdy wypływy są większe od obrotów. Jeżeli będziemy finansować inwestycje powiększające zdolności produkcyjne i inwestycje w sferze usług nieprodukcyjnych to będziemy sprzyjali rozwojowi produkcji eksportowej i wtedy możemy doprowadzić do zmian w saldzie bilansu płatniczego kraju).

PKB per capitoprodukt krajowy brutto podzielony przez liczbę mieszkańców danego kraju, świadczy on o jakości życia danego społeczeństwa, nie jest to obiektywny miernik, bo podaje średni dochód na jedną osobę. (w Polsce około 4500 $, jest to trzykrotnie mniej niż w najbiedniejszym kraje UE).

Okazuje się, że ekonomiczne pomiary jakości życia są niedoskonałe.

GNP (PNB) – Produkt Narodowy Brutto, miernik niedoskonały, wady:

  • nie ujmuje efektów pracy, które nie znalazły się w obiegu rynkowym ( pracy w gosp. domowym, na własnej działce etc.);

  • nie ujmują rezultatów gospodarki cienia (szarej i czarnej strefy);

  • nie ujmuje czasu wolnego jako dobra istotnego i będącego istotnym elementem dobrobytu społecznego;

  • nie obejmuje korzyści z bogactwa nabytego przez gospodarstwa domowe w poprzednich okresach;

  • ujmuje tzw. antydobra (broń, tytoń, alkohol, narkotyki), które nie służą człowiekowi, wobec tego nie powiększają dobrobytu społecznego.

 

Alternatywne metody, które uwzględniają te elementy które nie są brane pod uwagę w analizie ekonomicznej:

Metoda genewska poziomu życia – wyróżnia zmienne endogeniczne i egzogeniczne (wewnętrzne i zewnętrzne).

  • endogeniczne (wew.) – opisują społeczne aspekty poziomu życia, uwzględniając poziom zaspokojenia potrzeb materialnych i kulturalnych w danym okresie,

  • egzogeniczne (zew.) – zmienne losowe i nielosowe wyjaśniające przyczyny zmienności stopnia zaspokojenia potrzeb.

Głównie uwzględnia się czynniki endogeniczne. Pierwszą ich wersję w 1966r. opracował Drewnowski i Scott i do zmiennych endogenicznych zaliczyli wówczas: wyżywienie, osłonę (czyli mieszkanie, odzież i obuwie), ochronę zdrowia, wykształcenie, rekreacje, zabezpieczenie społecznie i zagospodarowanie mapy kraju.

Druga wersja została sformułowana w 1974r. przez Drewnowskiego. Rozszerzył on klasyfikację tworząc 3 segmenty (agregaty) potrzeb, które warunkują samoocenę poziomu życia:

  • potrzeby konsumpcyjne,

  • potrzeby ochrony,

  • potrzeby środowiska (socjalnego i przyrodniczego)

 

W latach ’90 agendy ONZ opracowały nowego miernika poziomu życia:

HDI – wskaźnik ludzkiego rozwoju, oceny poziomu życia przez człowieka. Wskaźnik ten ocenia poziom życia mieszkańców krajów zrzeszonych w ONZ, opracowany przez uczonych z Oxfordu. Wskaźnik ten nie uwzględnia stanu jakości środowiska przyrodniczego (jego wada). Stanowi on kombinacje 3 wskaźników:

Na podstawie tych wskaźników opracowuje się ranking krajów pod względem rozwoju.

Miernik NEW – najbardziej znana próba modyfikacji wskaźnika PNB w sensie dobrobytu ekonomicznego netto. Uwzględnia przy obliczaniu NEW nierynkowe dobra i straty. Modyfikuje PNB w następujący sposób:

Miernik NEW jest szeroko wykorzystywany w krajach rozwiniętych i w Japonii. Ma on też szereg wad, wynikających z tego iż koncentruje się wyłącznie na pomiarze dobrobytu ekonomicznego, eliminując tak istotne dla spokoju społecznego usługi jak policyjne, czy przeciwpożarowe.

Nie ma idealnego wskaźnika w sensie ekonomicznym ani w sensie społecznym. Uwzględniając jedne aspekty musimy pominąć inne.

Jeżeli dochód narodowy jest wyrażony w formie pieniężnej, to podlega on zjawiskom aprecjacji lub deprecjacji. Jeżeli mówimy o aprecjacji lub deprecjacji to zyskuje na wartości lub traci w wyniku wystąpienia zjawiska inflacji.

NPNB – normalny PNB, ujęty w cenach bieżących, uwzględnia wpływ inflacji,

RPNB – realny PNB, ujęty w cenach stałych, koryguje nominalny PNB o wpływ inflacji, przyjmuje, że ceny z pewnego okresu są cenami bazowymi, i na podstawie tych cen śledzi się zmiany wskaźnika w czasie.

Podobne prace

Do góry