Ocena brak

Podział cukrzycy

Autor /demetrio Dodano /13.06.2014

Cukrzyca typu I - insulinozależna

Cukrzyca typu I ma postać choroby uwarunkowanej genetycznie, związanej z zaburzeniami zgodności tkankowej w wytwarzaniu przeciwciał przeciwko komórkom wysp trzustkowych, jak również cząsteczkom insuliny. Wymaga bezwzględnie leczenia insuliną, najczęściej dotyka ona dzieci i ludzi młodych, którzy stanowią około 15-20% chorych, rzadziej pojawia się u osób w wieku podeszłym.

Cukrzyca typu II - insulinoniezaieżna

Cechą charakterystyczną cukrzycy typu II jest niedobór insuliny lub oporność na jej działanie. Dotyczy najczęściej osób starszych, otyłych chorujących na nadciśnienie tętnicze. Na cukrzycę typu II choruje około 80-85% wszystkich pacjentów, u których rozpoznano to schorzenie.

Cukrzyca wtórna

Stanowi 2-3% wszystkich postaci. Dla tego typu cukrzycy charakterystyczne są współistniejące zespoły chorobowe i zaburzenia. Najczęściej dotyczy zaburzeń po lekach stosowanych w chorobach krążenia (tiazydach, lekach moczopędnych w połączeniu z (3-blokerami czy lekami steroidowymi), jak również endokrynopatii (zespół i choroba Cushinga, nadczynność tarczycy, akromegalia), hemochromatozy i chorób trzustki.

Cukrzyca stanowi jedną z najczęstszych chorób przewlekłych prowadzących do wielu powikłań. Istotnie wpływa ona na długość i jakość życia. Głównymi czynnikami ryzyka rozwoju cukrzycy u osób w wieku podeszłym są: wiek, płeć oraz obciążenia rodzinne. Do czynników, które zwiększają ryzyko rozwoju cukrzycy u osób w wieku podeszłym, zaliczyć należy: otyłość

- zwłaszcza typu brzusznego, palenie tytoniu, zaburzenia lipidowe, chorobę niedokrwienną serca, nadciśnienie tętnicze, niewydolność naczyń obwodowych, przyjmowanie leków diabetogennych.

Cukrzyca jest potwierdzona kliniczne u 7-10% osób w podeszłym wieku. Nierozpoznana lub niewłaściwie leczona stanowi jedną z głównych przyczyn niesamodzielności, jak również wczesnej umieralności. Długotrwały okres hiperglikemii prowadzi do wielu powikłań mikronaczyniowych (mikroangiopatii) oraz uszkodzenia dużych naczyń krwionośnych (makro-angiopatii).

Mikroangiopatia dotyczy:

-*■ uszkodzenia siatkówki oka, jak również zmętnienia soczewki prowadzącego do ślepoty (retinopatii);

uszkodzenia nerek prowadzącego do niewydolności (nefropatii);

•+ zmian zachodzących we włóknach nerwowych, określanych jako uczucie drętwienia, tzw. objawy rękawiczkowe i skarpetkowe (polineuropatia).

Neuropatia cukrzycowa dotyczy również zaburzeń układu autonomicznego pod postacią wahań ciśnienia krwi, biegunek, zaburzeń pracy serca, impotencji u mężczyzn, zaburzeń w oddawaniu moczu.

Uszkodzenia naczyń krwionośnych o większym przekroju (makroan-giopatie) wiążą się z ryzykiem udaru mózgu, chorobą naczyń obwodowych oraz chorobą wieńcową prowadzącą do zawału serca.

Pacjent objęty opieką długoterminową najczęściej uskarża się na wiele dolegliwości wynikających z polipatologii. Tylko wnikliwa obserwacja pozwala rozpoznać objawy cukrzycy, które dość często są niespecyficzne i mylnie interpretowane. Problemy dotyczące zaburzeń mikcji kojarzone są z przyjmowaniem nadmiernej ilości płynów, a zmęczenie i senność tłumaczone są stresem, przemęczeniem lub starzeniem się.

Prowadzona przez pielęgniarki i zespół opiekuńczy ciągła i systematyczna obserwacja powinna być ukierunkowana szczególnie na następujące objawy kliniczne:

-► problemy z nietrzymaniem moczu;

-* wzmożone pragnienie;

•+ zmniejszenie masy ciała w pewnej mierze związane z odwodnieniem, jednak przede wszystkim z ubytkiem tkanki tłuszczowej wskutek lipolizy oraz rozpadu tkanki mięśniowej;

* osłabienie, złe samopoczucie, drażliwość, zmęczenie, symptomy depresji;

świąd skóry, a zwłaszcza sromu lub napletka związany z infekcją grzybiczą;

•+ stan zapalny skóry, nawracające zakażenia grzybicze, infekcje dróg moczowych, zakażenia dróg oddechowych;

-+ opóźniony proces gojenia się ran;

■+ zaburzenia wzroku, zamazane widzenie;

■* parestezje, uczucie mrowienia w kończynach;

■+ obniżony próg odczuwania bólu;

■* opóźniony powrót do zdrowia po incydentach udarowych.

Działania pielęgnacyjno-opiekuńcze zgodnie z postawioną diagnozą pielęgniarską wobec pacjenta z cukrzycą mają na celu zapewnienie optymalnego funkcjonowania podopiecznego w warunkach domowych lub instytucjonalnych. Określenie stopnia deficytów za pomocą skali Barthel polega na przeprowadzeniu oceny stanu funkcjonalnego podopiecznego w zakresie: higieny osobistej, przechodzenia z wózka na łóżko i z powrotem, spożywania posiłków, korzystania z toalety, kąpieli, poruszania się po płaskim terenie, wchodzenia i schodzenia po schodach, ubierania się, kontroli oddawania stolca, kontroli czynności pęcherza.

Za pomocą tej skali określa się obszar i zakres deficytu, co pozwala ocenić poziom naszych interwencji w zakresie działań wspomagających, częściowo lub całkowicie kompensacyjnych, jakie pielęgniarka lub osoba sprawująca opiekę musi podjąć w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb biopsychospołecznych. Działania te są uzależnione od ogólnego stanu fizycznego i psychicznego pacjenta określonego na podstawie arkusza kategoryzacji opieki pielęgniarskiej (tab. 3.3), rodzaju cukrzycy oraz współistniejących powikłań.

Kategorie pacjentów:

■+ Kategoria I (44-39) - niewielkie deficyty w samopielęgnacji, wymaga umiarkowanej opieki pielęgniarskiej i rehabilitacji.

-> Kategoria II (38^28) - średnie deficyty w samopielęgnacji, wymaga systematycznej opieki pielęgniarskiej, pomocy i motywacji.

Kategoria DI (27-17) - duże deficyty w samopielęgnacji, wymaga wzmożonej pielęgnacji, pomocy i aktywizacji.

-* Kategoria IV (16-11) - całkowity brak samopielęgnacji, wymaga stałej intensywnej opieki i pielęgnacji.

Opieka długoterminowa przeznaczona jest dla osób obłożnie i przewlekle chorych, które najczęściej wymagają stałych lub okresowych interwencji pielęgnacyjno-opiekuńczych. Określenie stopnia niesamodzielności, jak również zachowanego kontaktu słowno-logicznego pozwala na opracowanie planu pielęgnacji i działań edukacyjnych indywidualnie dla każdego podopiecznego. Realizowane działania mają na celu zapewnienie:

1.    Higieny ciała - przestrzeganie podstawowych zasad pielęgnacji u pacj enta z cukrzycą:

-* codzienna toaleta ciała ze szczególnym uwzględnieniem pielęgnacji skóry, stosowanie łagodnych środków myjących o pH 5,5, środków zmniejszających świąd skóry, delikatne i dokładne osuszanie, nawilżanie i natłuszczanie skóry, po każdorazowej mikcji i defekacji mycie okolicy krocza (stosowanie chusteczek nasączonych lanoliną);

■+ paznokcie krótko obcięte w celu zabezpieczenia przed uszkodzeniem skóry;

■+ pielęgnacja stóp — natłuszczanie, stosowanie zasypek, dokładne osuszanie, szczególnie w przestrzeniach między palcami; zalecana ostrożność podczas pielęgnacji stóp - ważne, aby nie doprowadzać do przerwania ciągłości skóry, paznokcie krótko i prosto obcięte;

-> toaleta jamy ustnej, stosowanie środków ziołowych, szczoteczek do zębów z delikatnym, miękkim włosem.

2.    Poruszania się:

■+ podczas samodzielnego poruszania się zapewnienie nadzoru (podłogi antypoślizgowe, obuwie sznurowane, dopasowane, likwidacja barier architektonicznych), pomoc podczas przemieszczania się z łóżka na wózek i z powrotem (stabilne łóżko, przy wózku uchylny bok);

-+ u chorych poruszających się na wózkach i wymagających częściowej pomocy stosowanie sprzętu wspomagającego typu balkoniki, kule;

■+ pozostawienie w łóżku osób ze skłonnościami do nagłych spadków glikemii, jak również osłabionych i z całkowitą zależnością od osób trzecich, zabezpieczenie łóżka drabinkami zapobiegającymi wypadnięciu.

3.    Odżywiania:

-» w przypadku samodzielnego podopiecznego - przygotowanie posiłku oraz kontrola jego spożycia;

w przypadku osoby wymagającej częściowej pomocy - pokrojenie na mniejsze porcje, rozdrobnienie, zmiksowanie oraz nadzór; w przypadku całkowitej zależności - nakarmienie.

4.    Wydalania i kontroli diurezy:

-* w przypadku pacjenta samodzielnego, z zachowaną kontrolą czynności zwieraczy należy poinformować o lokalizacji toalety, nauczyć obsługi sprzętu pomocniczego, prowadzić kontrolę regularnych wypróżnień, udzielać wsparcia, aktywizować, nakłaniać do działań samopielęgnacyj-nych;

u pacjenta, u którego stwierdzono częściowe nietrzymanie moczu, należy zastosować działania poprawiające komfort (wkładki urologiczne, podkłady, pieluchomajtki);

-> pacjent wymagający całkowitych działań kompensacyjnych wykonywanych przez pielęgniarkę, która kontroluje częstość i rodzaj wypróżnień oraz decyduje o rodzaju zastosowanego sprzętu do pielęgnacji.

5.    Aktywności fizycznej:

-* osoba samodzielna ma przez fizjoterapeutę opracowany program aktywności fizycznej dostosowany do jej obecnego stanu zdrowia. Podejmowane działania mają na celu aktywizowanie (spacery, ćwiczenia rekreacyjne, ogólnousprawniające) i przygotowanie do samoopieki;

-> podopieczny częściowo niesamodzielny wymaga pomocy przy przemieszczaniu się z łóżka na wózek za pomocą sprzętu rehabilitacyjnego (podnośniki, łatwoślizgi). Chory bierze udział w ćwiczeniach czynno--biemych pod kierunkiem rehabilitanta;

■+ u pacjenta niesamodzielnego wszystkie działania rehabilitacyjne oparte są na ćwiczeniach biernych, wykonywanych przez rehabilitanta, mają one na celu zapobieganie powikłaniom wynikającym z unieruchomienia.

 

Podobne prace

Do góry