Ocena brak

Podstawy Thatcheryzmu

Autor /Ziemowit95 Dodano /14.12.2011

Thatcheryzm, poglądy i będąca ich wynikiem polityka M. Thatcher, wieloletniego premiera Wielkiej Brytanii. Potem również nazwa podobnej linii w programach prezentowanych przez polityków z innych państw. Termin thatcheryzm został ukuty przez krytyków z lewej strony brytyjskiej sceny politycznej ("Partia Pracy) i początkowo ani konserwatyści, ani sama Thatcher nie posługiwali się nim ponieważ implikowałoby to, iż idee, które ona prezentuje są jej wysoce osobistą wizją świata. Tymczasem "Żelazna Dama" realizowała w praktyce elementy teoretyczne zaczerpnięte z ideologii konserwatyzmu, neoliberalizmu i monetaryzmu.

W publicystyce najczęściej podkreśla się jej liberalne cechy, określając samą Thatcher, jako przedstawicielkę dokładnie i precyzyjnie realizowanego kapitalistycznego indywidualizmu. Thatcher wskazywała na to, iż rozrośnięte państwo opiekuńcze w formie proponowanej przez Partię Pracy prowadzi do demoralizacji obywateli, utraty motywacji i chęci do działania, a nadmierny interwencjonizm państwowy prowadzi do ograniczania wolności osobistej jednostki. Społeczeństwo ma być zbudowane na zasadzie hierarchicznej, której podstawąjest rodzina, wspólnota gminna, jedność narodowa i patriotyzm. Wolność ekonomiczna musi być sprzężona z odpowiedzialnościąjednostki za własne czyny i odnową moralną społeczeństwa w duchu religii anglikańskiej, której podstawę stanowi Biblia.

Podstawą, wolności ekonomicznej jest własność prywatna, która musi być prawnie zagwarantowana, a wolny rynek jest podstawowym mechanizmem rozdziału bogactwa. Wolny rynek implikuje równość szans i wolną konkurencję. Wolny rynek, to także wolność wyboru, co oznacza redukcję interwencjonizmu państwowego oraz zlikwidowanie monopolistycznej pozycji związków zawodowych, która zagraża także pozycji i autorytetowi rządu, który powinien być "rządem silnym i minimalnym" ingerującym w mniej sfer życia obywateli niż dotychczas oraz wolnym od innych form monopolu władzy. Rola państwa zostaje więc ograniczona do minimum, interwencjonizm państwowy i idee państwa dobrobytu - odrzucone.

Państwo ma natomiast zadanie utrzymać w ryzach finanse publiczne (walka z inflacją, utrzymanie równowagi budżetowej, czego teoretyczne podstawy daje monetaryzm), uwolnić mechanizmy rynkowe, zapewnić wszelkimi środkami porządek publiczny. Doktryna thatcheryzmu mówi również o działalności państwa na zewnątrz wskazując, iż polityka zagraniczna Wielkiej Brytanii powinna prowadzić do umocnienia jej pozycji na arenie międzynarodowej i odrodzenia się jej jako mocarstwa. Rezultatem tych poglądów było przeprowadzenie denacjonalizacji kluczowych gałęzi gospodarki, co uwolniło budżet od obciążeń dotacjami i subsydiami, a całą gospodarkę od tradycyjnych i nienowoczesnych gałęzi - górnictwa i przemysłu stoczniowego, co też zwielokrotniło w pierwszej fazie bezrobocie i wywołało falę bankructw.

Protesty związków zawodowych, strajki płacowe zdławiono przez zmianę ustawodawstwa ograniczającego prawo do strajków i obciążającego odpowiedzialnością finansową strajkujących. Polityka finansowa i podatkowa zredukowała inflacje oraz pobudziła rozwój kraju, który zaczął być też konkurencyjny w nowoczesnych działach produkcji przemysłowej. Niskie ceny podstawowych produktów pozwoliły na zabezpieczenie potrzeb najuboższych grup społecznych, podtrzymując tezę o solidarności i harmonii narodowej.

W polityce zagranicznej thatcheryzm oznaczał opowiadanie się za strefą wolnego handlu w całej Europie, ograniczaniem ponadnarodowych funkcji Wspólnot Europejskich, budowaniem wpływu Wielkiej Brytanii na politykę światową poprzez ścisłe więzi ze Stanami Zjednoczonymi oraz próbę odegrania znaczącej roli w nawiązywaniu dialogu z ZSRR. Thatcheryzm był jednym z nurtów tzw. neokonserwatyzmu (obok tzw. reaganomiki prezydenta Stanów Zjednoczonych R. Reagana), który łączył nowoczesny liberalizm gospodarczy z konserwatywnym systemem wartości.

Podobne prace

Do góry