Ocena brak

PODSTAWY PRAWA BUDŻETOWEGO I GOSPODARKI FINANSOWEJ PAŃSTWA.

Autor /majka Dodano /28.03.2011

 

1 Pojęcie Budżetu

Budżet to podst instytucja finansowopr, zbudowana jako zespół prawnie określ zasad:

- planowania dochodów i wydatków oraz

- postępowania ze zgromadzonymi zasobami pieniężnymi i

-kompetencji do decyzji planistycznych i realizacyjnych.

 

1-To podstawowy plan finansowy państwa/ Samorządu uchwalany przez parlament.

-podstawowy bo obejmuje zasadniczą część dochodów i wydatków Państwa/ Samorządu.

2-O char dyrektywnym

Stanowi wiążące polecenie od parlamentu do Rządu i Ministrów. Treścią polecenia jest gromadzenie wskazanych w Budżecie kwot oraz wydatk. na wskazany cel. Dyrektywność wyraża się w formie prawnej tj ustawy oraz procedury absolutorium -tj kontroli wykonania.

3-obejmujący dochody i wydatki o char bezzwrotnym

4-na okres przyszły, zwykle roczny

 

2. Geneza i funkcje budżetu.----

 

3 Zasady budżetowe:

Wynikają z obserwacji praktyki budżetowej kt jest podłożem dla tworzenia jako postulatów doktryn. Nie ma char normatywnego, więc nie wiążą pr. Mogą być przejmowane do rozwiązań pr i wyrażane w przep.

 

1 Zupełności budżetu

To postulat by Bu obejmował wszystkie doch i wydatki państwa. Pozwala Parlamentowi wpłynąć na całość gosp fin państwa.

 

2 Jedności budżetu

To postulat ujęcia całości doch i wydatków w jednym akcie Budżetowym. Pozwala na całościową ocenę zamierzeń Rządu i ułatwia kontrolę.

 

3 Szczegółowości Bu.

To postulat uchwalania Bu nie tylko w kwotach globalnych doch & wydatk tak by ustalić

a) prognozowaną wydajność źródeł

b) kierunki i proporcje wydatków Bu

Uzewnętrznieniem jest klasyfikacja Bu tzn określ prawnie zas podziału dochodów i wydatków. Ma to aspekt polityczny bo im bardziej szczeg Bu tym większe jest związanie wykonawczej od parlamentu. Parlament rozpatruje projekty i uchwala Bu w szczegółowości ograniczonej do głównych podziałek. Zapobiega to utracie przejrzystości.

W aspekcie ekonomicznym pozwala na prowadzenie gosp planowej

 

4 Jawnosci Bu.

To postulat otwartości obrad parlamentu w uchwalaniu projektu Bu i publikacji ust Bu w massmediach. Służy kontroli fin

 

5 Jasności Bu

To postulat klasyfikowania i grupowania doch i wyd by z Budżetu wynikał kierunek gosp finansowej i wydatkowania śr oraz proporcje planowanych wpływów ze źródeł z kt gromadzone są zasoby Bu.

 

6 Równowagi Bu

To postulat by dochody budżetu były chociaż równe wydatkom, ale nie niższe. Uchwalenie niezrównoważonego Bu, gdzie planowane dochody są niższe od wydatków powoduje niemożliwość wykonania wszystkich wydatków i zmusza do tworzenia nowych źródeł dochodów albo sięgania do pożyczki wewn (źródeł zwrotnych) a w ostateczności do emisji Bu tj ze śr emitowanych przez państwo.

Naruszenie zas równowagi to uchwalania Bu deficytowych i ujemnych skutków dla gosp np inflacji

 

Charakter prawny budżetu

Bu. jest aktem pr o char normatywnym

-postanowienia mają określonych ściśle wykonawców

-mogą być wykonane tylko 1 raz.

Kwestia mocy wiążącej postanowień Bu jest taka że umieszczenie doch z określ źródeł & wydatk na określ cele nie jest podstawą do roszczeń wobec państwa lub Samorządu. Wyjątek dot tylko subwencji dla Samorządu-bo stanowi podstawę dla jej wypłacenia.

Rodzaje budżetów:

Każdy jest planem dochodów i wydatków związku publ pr

a) państwa i Samorz. Państwa obejmuje doch i wydatki instytucji i org państwa, Samorządu -jedn sam

b) zwyczajne i nadzwyczajne. Zwyczajne dot prognozowane zgodnie ze stanem pr i syt gosp,

Nadzwyczajne dot wynikłych w trakcie roku budżetowego dla kt pokrycia planuje się dodatk dochody

c) bieżących wydatków i inwestycyjne. Bieżące na utrzymanie państwa i instytucji, Inwestycyjne na operacje majątkowe i rozwojowe.

 

Planowanie budżetowe -horyzont czasowy.

Za długi horyzont czasowy to plan nieodpowiada potrzebom. Wybór ma znaczenie dla użyteczności planu. Za krótki nieobejmie gosp fin w razie zmian. W Pol jako rok Bu przyjęto -kalendarzowy, wywodzący się z tradycji cyklu przyrody, gdy roczny horyzont planowania za krótki stosuje się albo wydłużenie albo "planowanie kroczące"

a) kroczący polega na corocznym uchwalaniu budżetu na następny rok i założeń ogóln na jeszcze kolejny

b) wieloletnie-towarzyszy rocznemu, ale to ramowe plany doch i wydatk na okresy 5 letnie.

W ich ramach Coroczne realizują Wieloletnie. Przeciwdział.dla wydłużania są limity wydatków na programy wieloletnie, limity są ujmowane w załącznikach do ust budżetowej.

 

Źródła pr budżetowego

W konstytucji określono procedury budżetowe: przygotowania, uchwalania i kontroli wykonania. Świadczy to o wielkiej wadze regulacji

1) właściwość ustawu budżetowej do określania doch & wydatk Państwa.

2) stosowanie prowizorium bu.

3) wyłączność inicjatywy R Min do ustawy bu.

 

Instytucje Pr Budżetowego

Klasyfikacja budżetowa to prawnie określ zas grupowania doch & wydatków-[ściśle związ z zas szczegółowości i jasności bu]

Dokonywana w sposób zhierarchiz. tzn że określone kryt uznaje się za główne i z niego klasyfikuje się I rzędu, a zniego II rzędu.

Bu składa się z części odpowiadających organom władzy, poza tym w odrębnych częściach są subwencje i rezerwy oraz obsł długu i fin deficytu. Częściami dysponują Dysponenci tj kierownicy organów: ministrowie, prezesi, wojewodowie. Części dzielone na Działy, te na rozdziały, a te na paragraf. Szczeg zas klasyfikacji określa rozporządzenie Min Fin. Podziałki klasyfikacyjne tworzą strukturę formalną budżetu. Strukturę materialną tworzą zaplanowane kwoty .

2) Dochody

-90% stanowią wpływy z podatków i 7% z ceł

-wpłaty z zysku NBP

-wpływy od zysku przedsiębiorstw państwowych i jednoosob sp. Sk P

-dywidendy z udziałów w sp handlowych

-dochód z najmu, dzierżawy, pożyczek, spadków, darowizn. (prywatnopr)

Nie są nimi już wpływy z prywatyzacji majątku Sk P.

3) Wydatki

Dążąc do uporządkowania i zracjonalizowania podzielono na:

a) bieżące-dot stałego funkcjonowania instytucji państwowych. Są to subwencje ogólne dla Samorz. dotacje, wynagrodzenia i składki oraz świadczenia na rzecz os fiz i zakupy towarów i usług, takze wydatki na funkcjonowanie jednostek budżetowych.

-dotacje celowe finansują konkretne zadania np zlecone

-dotacje podmiotowe dofinansowują bieżące dział. podmiotu, niezwiązane świadczeniem zwrotnym.

-dotacje przedmiotowe doplacają do określ rodzaju towaru lub usługi

-dotacje do oprocentowania kredytów bankowych np na zakup produktów rolnych.

Mniejsze. znaczenie dotacji na pierwsze wyposażenie.

b) majątkowe

-na zakup i objęcie akcji lub ns wkład w sp handlowej

-na inwestycje i dotacje celowe dofinansowania inwestycji-przyznawane także jedn spoza SJFP. (wspieranie ochr środ i infrastruktury).

c) obsługi długu Sk P

-to wydatki z oprocentowania i dyskonta od Skarbowych pap wart. Oprocentowania zaciągniętych

kredytów, pożyczek i poręczeń Sk P albo definitywne i transferowe. Definitywne służą nabywaniu

dóbr i usług. Transferowe powodują wzrost zasobow pieniężnych podmiotów publicznopr.

d) programy wieloletnie -dla realizacji grup powiązanych zadań gdy łąćzne koszty powyżej 100 milionów zł (inwestycje, edukacja, obrony)

 

4) Nadwyzka i niedobór Budżetowy

Mogą być rezultatem planowania albo wykonania. Ust o fin publ dopuszcza obie sytuacje, ale Ust Bu określać źródła pokrycia niedoboru

Źródła te to: 1) sprzedaż Skarb. pap wart, 2) kredyt i pożyczka w banku, 3) prywatyzacja, 4) nadwyżka z lat ubiegłych.

Nadwyżka to dodatnia różnica między dochod i wydatk. Wyraża się w pozostałości zgromadzonych środków pieniężnych i nie wydanych.

-środki te mogą być wydane w następnych latach budżetowych

NIedobór to sytuacja w kt wydatki są większe od dochodów. Wyraża je zadłużenie jednostek wydatkujących wobec ich dostawców,

Niedobór winien być pokryty z zasobów gromadzonych na podstawie budżetów uchwalonych i wykonywanych w następnych latach.

Niedobór budżetowy w trakcie roku budżetowego pojawić się może na skutek nierównomiernego tempa gromadzenia doch i wydatkowania

 

5) Rezerwy Bu

To środki zaplanowane w budżecie po stronie wydatków a kt przeznaczenia nie określono w chwili uchwalania BU. Mają pomóc w wykonaniu Bu w syt nieprzewidzianych, gdy zaplanowane środki okazały się niewystarczające. Zapewniają elastyczność w wykonaniu.

Rezerwy nie mają char kasowego bo dot chwili uchwalania Bu kiedy nie ma jeszcze żadnych zgromadzonych doch. Dopiero ich zgromadzenie umożliwia wykorzystanie.

-r. ogólna -dot planowania wydatków na cele nieprzewidziane. W chwili uchwalania znana kwota ale nie przeznaczenie. Do 2% wydatków Bu. Dysponuje nią Rada Min

-r celowe-dot 2 wypadków

1) na wydatki kt umieszczenie w podziałce klasyfikacji było niemożliwe w chwili opracowywania Bu. Nieznane przeznaczenie ale znany podmiot, blo na odwrót

2) gdy źródłem finansowania są środki z zagranicy. Suma nie moze przekroczyć 5% wydatków Bu.

Dysponuje celowymi Min Fin z dysponentami, celową na wzrost wynagrodzeń R Min.

Uruchamianie rezerw tzn przeznaczenie na cel wymaga uprzedniej zminy w Bu przez obniżenie kwoty rezerwy w jednej podziałce ze zwiększeniem jej w innej kt ma finansować wydatki. W rezultacie nie powoduje zmiany ogólnej kwoty wydatków. Generalnie uruchomienie to czynność w sferze planowania tj zmianie treści budżetu nie towarzyszy żaden transfer.

 

Wykonywanie to pobieranie dochodów ze źródeł i wydatkowanie ustalonych kwot na ustalone w Bu cele

Zasady wykonywania: Szczeg zas i tryb wyk budżetu określa rozporządzenie Min fin.

1 terminowości pobierania i wydatkowania

2 zlecanie zadań wg najkorzystniejszej oferty z uwzgl przep o zamówieniach publ

3 pierwszeństwa wydatków na obsługę Sk P

4 niezależne od wielkości środków na płatności z tyt egzekucyjnych i wyroków sądowych.

Wykonawcy Bu.

To podmioty uczestniczące w wykonywaniu Bu: bezpośredni i pośredni.

1 Pośredni to organy nadzoru i kontroli nad wykonywaniem budżetu państwa: R Min kieruje

wykonywaniem budżetu a Min Fin kontroluje.

-kontrolują i nadzorują całość gosp fin podległych im jednostek Następstwem stwierdzenia

nieprawidłowości winni działać dla zapewnienia prawidłowości.

2 Bezpośrednimi wykonawcami są organy państwowe kt same gromadzą i wydatkują i podległe im jednostki Są to urzędy skarbowe i celne.

-zwykle świadczą usługi niematerialne i nieodpłatnie.

3 Banki sprawujące obsługę kasową budżetu przez prowadzenie rachunków bankowych. Najważniejsze to Centralny rachunek bieżący Bu

Stosunki między bankami a Sk P opierają się na umowie rach bankowego.

Zasady dysponowania środkami budżetowymi

Zasoby gromadzone są na rachunkach bankowych Bu i wydatkowane wg procedur [uregulowanych w ust o fin publ] Procedury te to:

Uruchamianie przez przekaz śr z Central Rachunku bieżącego Bu. Przekazuje Min Fin dyspon. głównym. Dysponenci wydatkują w granicach planów fin, albo przekazują dysponentom II stopnia, ci mogą przekazać III stopnia. Granice wydatków dysponentów określone są w Budżecie.

Blokowanie to zakaz dysponowania częścią planowanych wydatków, albo wstrzymanie przekazania środków na realizacje zadań finansow.

-w ust o finansach publ uregulowano blokowanie w razie przesłanek: stwierdzenia niegospodarności jednostek albo opóźnień realizacji zadań

Decyzje o blokadzie podejmuje Min Fin albo dysponent części. Różnica w tym że Min Fin może blokować w zakresie całego Bu prócz tych kt musi włączyć w "wysokościach proponowanych". Decyzję Min Fin może uchylić Rada Min. Blokowanie jest aktem pr

Wyjątkowo zablokowane wydatki Min Fin może przenieść do nowej rezerwy celowej na finansowanie zobowiązań Sk P, ale dopiero po opinii Sejmowej Komisji ds budżetu. Skutkiem tego jest zmiana w Bu po stronie wydatków.

Decyzje o blokadzie podejmuje też R Min tylko przy zagrozeniu realizacji ustawy Bu. [zaś Min Fin dla korekty oddziaływania organów]

-zagrożenie realizacji ust budżetowej zachodzi gdy tempo wydatków jest wyższe od gromadzenia. R Min blokuje rozporządzeniem.

 

Nie zrealizowane wydatki z upływem roku budżetowego wygasają tzn że jednostka nie może kontynuować wydatkowania w kolejnym roku budżetowym. Wyjątkowo nie wygasają wydatki kt źródłem są planowane przychody ze źródeł zagranicznych. Rada Min musi ustalić plan wykorzystania wydatków kt nie wygasają z końcem roku. Są one gromadzone na sub koncie, na kt Min Fin musi przekazać śr. Gdy nie zostaną one wykorzystane w term wskazanym przez R Min -ostatecznie wygasają

 

Zmiany w toku wykonywania budżetu.

Parlament ma możność zmian ust budżetowej, jedynym ograniczeniem jest inicjatywa Rady Min. Zmiany polegają na przeniesieniu planowanych wydatków między rozdziałami i paragrafami. Gdy wnosi zmianę wysokości wydatków -to wymaga zgody Min Finansów.

Niedopuszczalne przeniesienia zwiększające wydatki o 5% w podziałce, ani wywołujące zwiększenie wydatków na wynagrodzenia.

Wyjątki przy stanie nadzwyczajnym, wtedy Rada Min może przenosić planowane wydatki między częściami i działami Przeniesienia następują rozporządzeniem Rady Min.

Szczeg rodzajem przeniesienia jest wykorzystanie rezerwy budżetowej

 

Kontrola wykonania

1 Sprawozdanie Sejmu

Wykonanie podlega kontroli Sejmu. Min Fin zobowiązany przedkładać Sejmowej Komisji i NIK dane o przebiegu wykonania.

Właściwe prace nad sprawozdaniem po zakończeniu roku budżetowego. Rada MIn -5 mis po zakończeniu przedkłada sprawozdanie do Sejmu z informacją o stanie zadłużenia państwa. Sprawozdanie ma przedstawiać stan całości fin publ wraz z ocenami sytuacji gosp .

2 Rozpatrywanie sprawozdania - to Sejm rozpatruje po zapoznaniu sie z opinią NIK i w 90 dni od przedłożenia uchwala udzielenie lub odmowę absolutorium dla R Ministrów

Absolutorium to akt aprobaty Sejmu dla wykonania i jego rezultatów. Oznacza zamknięcie tej kwestii i nie rozpatrywanie jej później

-nie udzielenie nie zostało określone w konstytucji

 

Podobne prace

Do góry