Ocena brak

PODSTAWOWE MIERNIKI STOPNIA ZAANGAŻOWANIA W MIĘDZYNARODOWYM PODZIALE PRACY I ICH OCENA

Autor /Zachary Dodano /05.01.2012

Międzynarodowy podział pracy – uczestnicy wymiany znajdują się w więcej niż 1 kraju i wykazują trwałe zainteresowanie rozwojem produkcji pod kątem potrzeb obrotu międzynarodowego.

Czynniki określające rodzaj pracy:

STRUKTURALNE - podstawowa grupa czynników determinująca podział pracy. Jest związana z niejednolitym wyposażeniem krajów w zasoby bogactw naturalnych, kapitału i pracy.

1. Różnice w zasobach bogactw naturalnych początkowo odgrywały zasadniczą rolę w kształtowaniu kierunków międzynarodowego podziału pracy. Potem ich znaczenie uległo zmianie. Przyczyną było postępujące uprzemysłowienie. Kraje, które zrezygnowały ze specjalizacji rolniczej, surowcowej rozwinęły się gospodarczo. Inne – utrwaliły swoje zacofanie gospodarcze.

2.Różnice w zasobach pracy Kraje bogate w ten czynnik specjalizowały się w produkcji i eksporcie wyrobów pracochłonnych; kraje mające jego niedobór – w produkcji i eksporcie wyrobów pracooszczędnych. Przepływ zasobów pracy wpłynął na deformację tej zależności, czego wyrazem jest narastająca emigracja z krajów o znacznych zasobach pracy oraz imigracja do krajów cierpiących na niedobory tych zasobów. Czynnikiem kształtującym podział pracy są różnice w wydajności pracy. Kraje zatrudniające bardziej wydajnych pracowników uzyskały w handlu międzynarodowym przewagę nad krajami posiadającymi większe zasoby, ale mniej wydajne. Preferowana jest produkcja wysoko wydajna i pracooszczędna.

3.Różnice w zasobach kapitału Obecnie jest to jeden z najważniejszych czynników determinujących strukturę międzynarodowego podziału pracy. Dominuje bowiem produkcja kapitałochłonna; kapitałochłonny postęp techniczny. Nie ma więc alternatywy na konieczność zastosowania kapitału. Kraje ubogie w kapitał muszą specjalizować się w produkcji kapitałooszczędnej co pogłębia ich specjalizację przemysłową – należą tu więc kraje zaawansowane gospodarczo, o rozwiniętym przemyśle. Kraje bogate – słabo uprzemysłowione. Różnice w zasobie kapitału pogłębiają specjalizację krajów z I grupy i zacofanie gospodarcze – II grupy. Międzynarodowy przepływ kapitału nowelizuje tylko częściowo tradycyjnie ukształtowane kierunki międzynarodowego podziału pracy. W efekcie przepływ kapitału nie prowadzi do przemian zasadniczych w strukturze międzynarodowego podziału pracy.

TECHNICZNE - wpływ czynników strukturalnych zmniejsza się z biegiem lat. Rośnie rola czynników technicznych. Przyczyną tego jest m. in. rewolucja naukowo-techniczna.

1. Skutki rewolucji naukowo-technicznej dla międzynarodowego podziału pracy. W wyniku tej rewolucji wyraźnie zmniejszyła się rola krajów, które miały przewagę w zasobach czynników produkcji, wzrosła zaś rola krajów aktywnie uczestniczących w rozwoju nauki i techniki. W efekcie tylko kraje bogate, o rozwiniętej infrastrukturze naukowo-technicznej mogą brać udział w przeobrażeniach naukowo-technicznych, ze względu na wysokie koszty.

2. Formy współpracy naukowo-technicznej:

a) Wymiana informacji naukowo-technicznej – to są konsultacje naukowe i techniczne, praktyki specjalistyczne, wzajemne kształcenie kadr naukowych, delegowanie specjalistów oraz zakupy licencji.

b) Specjalizacja i kooperacja w badaniach naukowo-technicznych

c) Wspólne badania naukowo-techniczne – umożliwiają kształtowanie komplementarnej struktury nauki i techniki w skali współpracujących krajów. Badania te mogą być prowadzone w narodowych lub międzynarodowych ośrodkach naukowo-badawczych.

INSTYTUCJONALNE

1. Ustrój polityczny – podstawowy czynnik determinujący udział kraju w międzynarodowym podziale pracy. Demokratyczny ustrój polityczny sprzyja zwiększaniu zaangażowania kraju w międzynarodowym podziale pracy, głównie dlatego, że gospodarka z nim związana jest otwarta. Ustrój niedemokratyczny rodzi skłonności do ograniczenia wolnorynkowych mechanizmów funkcjonowania gospodarki oraz prowadzi do „zamykania” kraju wobec zagranicy, a więc do uniezależnienia się od specjalizacji międzynarodowej.

2. Polityka gospodarcza w ustroju demokratycznym podporządkowana jest ona aktywnemu uczestnictwu w międzynarodowym podziale pracy, a w ustroju niedemokratycznym służy uniezależnianiu się od tego podziału. Polityka gospodarcza jest narzędziem zmiennym i może być wykorzystywana dwukierunkowo:

- do zwiększania udziału w międzynarodowym podziale pracy – w warunkach niedemokratycznych, gdy gospodarka jest konkurencyjna wobec zagranicy, bilans płatniczy zrównoważony i nie wymaga ochrony.

- do ograniczania udziału – w systemie demokratycznym, gdy bilans płatniczy wykazuje tendencje do długotrwałej nierównowagi, produkcja krajowa wymaga ochrony, a rynek musi być zabezpieczony przed nieuczciwą konkurencją.

3. Traktaty i umowy międzynarodowe – Mają charakter:

a) dwustronny: zobowiązują one dwa kraje do rozwoju powiązań międzynarodowych o charakterze długookresowym. Są podstawą działania organizacji międzynarodowych, np. WTO, MFW, Bank Światowy. Organizacje te są zorientowane na zwiększenie skali międzynarodowego podziału pracy.

b) wielostronny: zobowiązanie takie obejmuje wiele krajów. Mają ograniczony zakres działania podmiotowy i przedmiotowy. Na ogół dotyczą wybranych zagadnień współpracy międzynarodowej, np. wymiany towarowej. Ich wpływ na międzynarodowy podział pracy jest mniejszy niż umów wielostronnych.

KONIUNKTURALNE – mają charakter krótkookresowy i są związane z wahaniami relacji popyt-podaż na rynku międzynarodowym. Przy dobrej koniunkturze (szybko rosnący popyt) pojawiają się tendencje do rozwoju handlu międzynarodowego i innych form współpracy międzynarodowej. Zmniejszają się bariery w handlu międzynarodowym, co zwiększa jego opłacalność i w związku z tym dynamikę. Przy złej koniunkturze(malejący popyt) pojawiają się tendencje do zmniejszania dynamiki handlu międzynarodowego. Zwiększa się ochrona rynku krajowego, ograniczając dostęp do niego eksporterom zagranicznym.

Podobne prace

Do góry