Ocena brak

Pływy morskie

Autor /Sebek123 Dodano /28.05.2011

Pływy morskie to podnoszenie się - przypływ - i opadanie - odpływ - po­ziomu wody na skutek przyciągania Ziemi przez Księżyc i Słońce. Siła przyciągania przez ciała niebieskie zależy od ich masy - im większa masa tym przyciąganie silniejsze, oraz od odległości - zmniejsza się wraz z kwadra­tem odległości. Niewielka odległość powoduje, że siła przyciągania Księżyca, mimo jego małej masy, jest znacznie większa niż Słońca. Wynika stąd, że wpływ Księżyca na powstawanie pływów jest zdecydowanie większy. Jego przyciąganie wywołuje spiętrzenie wody - przypływ, ściągając ją z innych miejsc, w których poziom wody obniża się - odpływ. Na powierzchni Ziemi przypływ rozchodzi się z prędkością ok. 900 km/godz. W danym miejscu Ziemi dwa razy w ciągu doby księżycowej (24 godz. 54 min.) występuje zjawisko przypływu, rozdzielone dwukrotnie odpływem. Czas, który upływa między dwoma kolejnymi przypływami lub dwoma kolejnymi odpływami wynosi 12 godz. 27 min.

Zjawisko przypływu występuje równocześnie na dwóch obszarach, tj. w miejscach położonych na Ziemi od strony Księżyca oraz na terenach znajdujących się dokładnie po przeciwnej stronie globu. Wyjaśnienie tego faktu wymaga następującego uzupełnienia. Każda cząsteczka położona na powierzchni Ziemi znajduje się pod wpływem działania dwóch sił - siły przyciągania (omówionej wyżej) i siły odśrodkowej spowodowanej obrotem układu Ziemia-Księżyc dookoła wspólnego środka masy. Gdy punkt położony na powierzchni Ziemi znajduje się od strony Księżyca, jest pod bezpośred­nim wpływem siły jego przyciągania. W efekcie woda odciągana jest od Ziemi, podnosi się jej poziom, czyli powstaje przypływ. W tym samym momencie po przeciwnej stronie globu siła przyciągania jest niewielka, gdyż odległość od Księżyca zwiększyła się o ponad 12 000 km (2 x promień Zie­mi). W sumie woda przyciągana jest słabiej niż sama Ziemia, faktycznie Ziemia odciągana jest od wody. Ponadto przy minimalnej sile przyciągania za­czyna przeważać siła odśrodkowa, która powoduje „odrzucanie" wody od Ziemi, tak jak pasażera środka lokomocji na zakręcie, co wywołuje efekt przypływu. Należy również pamiętać, że to nie spiętrzone przypływem wo­dy „obiegają" dookoła Ziemię, która wiruje wokół własnej osi, lecz Ziemia obraca się niejako pod nimi. Podniesione przypływem wody są bowiem „przytrzymywane" przez przyciąganie Księżyca. Prostopadle do linii przy­pływu notowany jest odpływ.

Największe przypływy i odpływy występują wtedy, gdy siła przy­ciągania Księżyca i Słońca sumują się, tzn. kiedy Księżyc i Słońce położo­ne są wzdłuż jednej linii. Do takiego położenia dochodzi w czasie nowiu i pełni Księżyca. Tworzą się wtedy tzw. pływy syzygijne. Znacznie mniejsze są plywy kwadrowe powstające, gdy siły przyciągania Księżyca i Słońca działaj ą w dwóch różnych kierunkach.

Na otwartym oceanie wysokość pływów jest niewielka i wynosi 0,5 - l m. Natomiast w strefach przybrzeżnych, szczególnie w przewężeniach (tj. cie­śninach i kanałach morskich), notuje się znacznie większe różnice poziomu wód - dochodzące do kilku metrów. Najwyższe pływy występują w Zatoce Fundy w Kanadzie, gdzie dochodzą do 20 m.

Podobne prace

Do góry