Ocena brak

Pluszcz

Autor /Natan Dodano /26.01.2012

Wygląd: Wielkości szpaka; długość ciała 18 cm. Podobny z sylwetki do strzyżyka, ale bardziej krępy, z zaokrąglonymi skrzydłami i krótkim, zadartym ogonem, Nogi ma długie i silne. Ubarwiony ciemnobrą-zowo do czarnobrązowego z białym „ślimakiem" na piersi i podbródku. Młode ptaki do jesiennego pierzenia są brązowoszare z ciemniejszym wierzchem i jaśniejszym spodem, niewyraźnie plamkowane, Lata z furkotem skrzydeł tuż nad wodą trzymając się dokładnie zakrętów strumienia. W locie woła często „szrett szrett", poza tym wabi krótkim „citt".

Środowisko: Potoki górskie, bystre rzeczki z zimną wodą i kamienistym dnem, z porozrzucanymi odłamkami skał i zalesionymi brzegami. Mając takie wymagania nie występuje na nizinach; w wielu podgatunkach powszechny w Azji. W Europie Środkowej wiele miejsc lęgowych pluszcza przepadło na skutek zagospodarowania brzegów potoków.

Jest odporny na zimno: w górach i w północnej Europie jego areał sięga poza strefę drzew. Jeśli w jego środowisku woda nie zamarza cały rok, jest ptakiem osiadłym. Wślizguje się nawet przez otwory pod lód, jeżeli spadająca woda utworzyła małe przeręble i poluje w takich „akwariach". Na Syberii wytrzymuje jeszcze przy minus 40 stopniach: dopiero gdy wody całkowicie zamarzną, musi odlecieć, ale na niewielkie odległości. W Polsce najczęstszy w Karpatach.

Lęgi: W potokach życie owadów nie zamiera nawet zimą i pluszcze mogą zaczynać lęgi o wczesnej porze roku. W słoneczne dni już w środku zimy można usłyszeć ich terkoczący śpiew podobny nieco do brzęczącego śpiewu strzyżyka. Samiec rozpoczyna budowę gniazda w lutym i tym samym pokazuje, że jest posiadaczem terytorium. Jeżeli znajdzie samicę dalej budują już oboje. Samiec przynosi materiał na gniazdo: mech na zewnętrzne ścianki, liście wierzby do wewnątrz; buduje samica.

Gniazdo w kształcie kuli jest duże, z wejściem z boku. Umieszczone zawsze blisko wody w ciemnym, ukrytym miejscu: na przykład między podmytymi korzeniami w szczelinie skalnej, pod nawisami brzegów, pod mostami, czasami za ścianą wodospadu, tak że ptaki muszą lecieć do gniazda przez spadającą wodę.

Nad uregulowanymi potokami pluszcze nie mogą znaleźć miejsc na gniazda: można im pomóc zawieszając pod mostami w najwyższych i najciemniejszych miejscach półotwarte budki lęgowe. Wysiaduje tylko samica; w zniesieniu 4-6 białych jaj. Okres lęgowy od marca do czerwca; na północy jeden, na południu 2 lęgi w ciągu roku. W okresie wysiadywania samiec przebywa w pobliżu gniazda i często ogłasza swoją obecność śpiewem; milknie po wykluciu się młodych. Czas wysiadywania 16 dni, młode pozostają w gnieździe 19-25 dni. Zdarzają się lęgi „na zakładkę", tzn. jeden z partnerów wychowuje pisklęta z pierwszego lęgu, drugi siedzi na jajach z następnego zniesienia. Po wylocie z gniazda młode potrafią od razu pływać i nurkować.

Pożywienie: Owady wodne. Pluszcz jest jedynym ptakiem śpiewającym, którego można określić jako prawdziwego ptaka wodnego: jego upierzenie jest wyjątkowo gęste, gruczoł kuprowy bardzo duży, otwory nosowe i uszne zamykają się, a oczy, osadzone płasko jak okulary nurka, nadają się do patrzenia nad i pod wodą. Szukając pożywienia biegają po dnie, pływają pod wodą machając skrzydłami; odwracają małe kamienie, a większe przesuwają na bok. Nurkowanie pluszcza trwa wprawdzie sekundy, ale ponieważ ten ruchliwy ptaszek przebywa nad wodą od rana do nocy, w sumie może on spędzić pod wodą całe godziny.

Podobne prace

Do góry