Ocena brak

PLATON

Autor /Ksenofont Dodano /10.04.2012

Właśc. Aristokles, nazwany Platonem dla szerokich ramion, gr, platys 'szeroki', 427-347 pne., wielki filozof, uczony i nauczyciel ateński, uczeń Sokratesa, założyciel szkoły filoz., która przetrwała do VI w., zwanej Akademią (zob.) Platońską, twórca pierwszego systemu idealizmu obiektywnego występującego w formie skrystalizowanej. Wg niego świat idei, choć nie dany nam bezpośrednio, jest wszakże realny i bardziej nasycony bytem niż świat materialny czy zakres doznań psychicznych, które są tylko odbiciem i cieniem (zob. niżej Jaskinia Platona) owego doskonałego świata.

Istotą moralności jest dążenie dp dobra; idea dobra jest bowiem pierwszą zasadą, wg której demiurg (boski budowniczy) zbudował świat. Platon stworzył też teorię idealnego ustroju państwowego, którą wyłożył w Republice i Prawach; zob. też Demiurg; Król (Jeżeli filozofowie...); Śmiech (homeryczny).

Bryły Platona pięć wielościanów foremnych: czworościan, sześcian, ośmiościan, dwunastościan i dwudziestościan; nazwane tak, gdyż Platon w dialogu Timajos przyporządkował je podstawowym elementom świata: sześcian ziemi, ośmiościan powietrzu, piramidę (czworościan) ogniowi, dwudziestościan wodzie. Stwórca świata zbudował go w formie dwunastościanu.

Cnoty podstawowe. Wg teorii Platona cztery cnoty podstawowe rządzą działaniem trzech „części" duszy: mądrość rządzi częścią rozumną; męstwo - impulsywną; umiarkowanie i panowanie nad sobą - pożądliwą; a sprawiedliwość utrzymuje ład wśród wszystkich części duszy; zob. też Cnota.

Cykl platoński a. Wielki Rok, łac. Annus Magnus, okres czasu, wg wyobrażeń niektórych astronomów starożytnych, w którym ciała niebieskie powracają na swe pierwotne pozycje, po czym, jak sądzono, wypadki rozgrywać się będą ponownie w dawnej kolejności. Niekiedy identyfikowany z okresem, nazywanym rokiem platońskim, w ciągu którego oś Ziemi zakreśla pełny stożek precesyjny (26 000 lat).

Dialogi Platona. Pisma Platona przechowały się w całości; obejmują 35 dialogów i grupę listów. We wszystkich dialogach jako gł. postać występuje Sokrates, który przeważnie wypowiada poglądy autora. Dialogi mają formę potocznej rozmowy, pełnej dygresji i epizodów ubocznych, gdzie sprawy poważne mieszają się z żartem; z małymi wyjątkami każdy dialog jest oddzielną całością.

Jaskinia Platona symbol znikomości wiedzy ludzkiej, mizernych perspektyw poznania; Platon pisze w Republice, 7,514: „Wyobraź sobie ludzi żyjących w [...] jaskini [...] od dzieciństwa przykutych do miejsca [...] nie mogących obejrzeć się za siebie [,..] daleko za nimi płonie ogień, na którego tle porusząją się postacie [...] więźniowie widzą tylko ich cienie na ścianie przed sobą." Kamień z Heraklei zob. Kamień. Lepiej z Platonem błądzić niż z nimi (pitagorejczykami) mieć rację z Tuskulanek, 1, 17, 39, Cicerona.

Miłość platoniczna wg Platona miłość zmysłowa do pięknego ciała jako szczebel do miłości nadzmysłowej tio pięknej duszy, do piękna wiecznego, do idei piękna; pot. miłość oparta na skłonności wyłącznie duchowej, pozbawiona pierwiastka zmysłowego.

Miłuję Platona, lecz... zob. Prawda. Pierścienia Platona zob. Pierścień. Platońska konstrukcja geometryczna, przy której dozwolone jest użycie tylko liniału i cyrkla. Pszczoła ateńska zob. Pszczoła. Rok platoński zob. wyżej Cykl platoński.

Podobne prace

Do góry