Ocena brak

PITIRIM A. SOROKIN (1889 - 1968)

Autor /Gerwazy Dodano /29.07.2011

Socjolog rosyjski, który zrobił wielką karierę akademicką w USA. Najważniejsze dzieła: The Sociology of Revolution [Socjologia rewolucji] (1928), Social Mobility [Ruchliwość społeczna] (1927), Society, Culture and Personality [Społeczeństwo, kultura i osobowość (1947) oraz czterotomowa Social and Cultural Dynamics [Dynamika społeczna i kulturowa] (1937-1941).

Socjologia winna przyjąć podejśde „integralistyczne", w którym obok badań empirycznych musi być miejsce na racjonalną spekulację, a także ponadracjonalny czynnik intuicji, emocji, geniuszu. Źródłem inspiracji, a zarazem materiałem dowodowym dla socjologa, musi być szeroka erudycja historyczna; wiedza o społeczeństwach minionych oraz porównawcza analiza społeczeństw współczesnych.

Świat społeczny ma dwoistą naturę - społeczno-kulturową. Tę dwoistość przejawiają już najprostsze elementy społeczeństwa - obdarzone znaczeniem interakcje międzyludzkie. Społeczeństwo to sieć interakcji, kultura to znaczenia, normy, wartości i ich materialne nośniki. Bez regulacji kulturowej życie społeczne byłoby niemożliwe.

Kultura nie jest zbiorem elementów, lecz stanowi zintegrowaną całość. Charakter kultury wpływa na cechy instytucji ekonomicznych, politycznych, religijnych, formy rozrywki, style sztuki, kształt prawa itp. W historii da się wyróżnić kilka „supersystemów kulturowych", które różni przede wszystkim pogląd na istotę rzeczywistości: zmysłową, materialną, lub duchową, idealną. Wynika z tego odrębna „mentalność kulturowa": ideacyjna lub zmysłowa. Mentalność ideacyjna akcentuje potrzeby duchowe, silne i niezmienne imperatywy moralne, samokontrolę i ascetyczne tłumienie ego, mistyczne doświadczenie wewnętrzne - wiarę, objawienie -jako źródło prawdy. Mentalność zmysłowa kładzie nacisk na hedonistyczne gratyfikacje potrzeb fizycznych, komfort i przyjemności, relatywistyczną i permisywną moralność, panowanie nad otoczeniem i innymi ludźmi, naukową metodę dochodzenia do prawdy poprzez obserwację, pomiar i eksperyment.

Supersystemy kulturowe następują po sobie cyklicznie w bardzo długiej skali czasowej. Rytm zmian ulega przy tym przyśpieszeniu, a fazy skróceniu w społeczeństwie nowoczesnym. Powodem powtarzalnych zmian jest każdorazowe wyczerpywanie się kreatywnego potencjału systemu, niezdolnego do generowania oryginalnych, innowacyjnych treści. System napotyka granicę, barierę rozwoju i zaczyna zmierzać w przeciwnym kierunku. Od czasu Odrodzenia kultura europejska znajduje się w fazie zmysłowej. Ale kryzys mentalności zmysłowej, wyrażający się w anarchii moralnej i estetycznej, chaosie opinii, panoszeniu się przemocy i oszustwa, niepewności codziennego żyda, niestabilności rządów, rozpadzie rodziny - zwiastuje nadchodzący zwrot w stronę mentalności ideacyjnej, przez fazę pośrednią - mentalność idealistyczną.

Podobne prace

Do góry