Ocena brak

"Pieśń świętojańska o sobótce" - streszczenie

Autor /jopek Dodano /08.03.2011

Panna XII: "Wsi spokojna, wsi wesoła" - Jan Kochanowski

        BUDOWA UTWORU: Utwór ten jest pochwałą życia na wsi. Wieś jest miejscem, gdzie człowiek może spokojnie i wesoło spędzić czas. Może tam żyć uczciwie "bez wszelakiej lichwy" (lichwa - pożyczenie pieniędzy na bardzo wysoki procent) - dzięki swoim staraniom i zabiegom. Praca na roli daje człowiekowi utrzymanie i dostatek:

"Inszy się ciągną przy dworze Albo żeglują przez morze, Gdzie człowieka wicher pędzi A śmierć bliżej niż na piędzi".

        Może on żyć z dala od królewskiego dworu, gdzie byłby zależny od wielu osób. Tu jest wolny - nie musi szukać niebezpiecznej pracy na morzu, która może skończyć się rychłą śmiercią. Są ludzie, na przykład adwokaci, którzy zarabiają "językiem" i sprzedają swoje porady:

"Najdziesz, kto w płat język dawa A radę na funt przedawa".

        Człowiek uprawiający ziemię daje utrzymanie sobie, "swojemu plemieniu" i "czeladzi". Zbiera plony swojej pracy:

"Jemu sady obradzają, Jemu pszczoły miód dawają, Nań przychodzi z owiec wełna I zagroda jagnięt pełna".

        Po ciężkim dniu pracy ludzie uprawiający ziemię spotykają się, by śpiewać, bawić się zagadkami i tańczyć "cenara" czy "gonionego" (tańce staropolskie). Kochanowski rozpoczyna każdy wers zwrotki ósmej tym samym wyrazem:

"Tam już pieśni rozmaite Tam będą gatki pokryte, Tam trefne plęsy z ukłony, Tam cenar [tam] i goniony".

        Taki zabieg poetycki nosi nazwę anafory (powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na początku wersów i strof. Służy ona tutaj wyliczeniu licznych zalet pobytu na wsi).

        Przyroda jest dla mieszkańca wsi przyjazna i pożyteczna, można tu mile spędzić czas, zająć się ulubionymi rozrywkami, upolować w lesie zwierzynę:

"A gospodarz wziąwszy siatkę Idzie mrokiem na usadkę Albo sidła stawia w lesie; Jednak zawżdy co przyniesie".

        Rzeka dostarcza mu ryb, łowiąc je może słuchać śpiewu ptaków. Pasterz, który pasie stada "siedzi w chłodzie" i pięknie gra na piszczałce "proste pieśni". "Sprzętna gospodyni" zajmuje się przyrządzaniem wieczerzy, wykorzystując produkty pochodzące z własnego gospodarstwa:

"Ona samo bydło liczy, Kiedy z pola idąc ryczy, Ona i spuszczać pomoże; Męża wzmaga, jako może".

        Żona wspomaga swojego męża, wraz z nim tworząc harmonijne, szczęśliwe małżeństwo. "Niedorośli wnukowie" wychowywani są w duchu szacunku wobec ludzi starszych. Pielęgnuje się w nich przymioty duchowe i umiejętność życia w cnocie:

"Wykną przestawać na male, Wstyd i cnotę chować w cale".

        Są przyzwyczajeni do życia skromnego, pełnego harmonii i dostatku. Wieś opisana przez Jana Kochanowskiego jest miejscem sielankowego życia, gdzie wszyscy są pogodni i szczęśliwi. Mamy tu do czynienia z opisem arkadyjskim (Arkadia - kraina szczęścia).

        Podobnie jak poprzednie pieśni i ta pisana jest wierszem sylabicznym ośmiozgłoskowym, ze średniówką po 4 sylabie. Sprawia to, że tekst jest bardzo rytmiczny i łatwo można go przystosować do śpiewu:

"Wsi spokojna, wsi wesoła" ---- / ---- 4 sylaby średniówka

Do góry