Ocena brak

PIEŚŃ O ŻOŁNIERZU TUŁACZU

Autor /ebbm89 Dodano /14.03.2012

PIEŚŃ O ŻOŁNIERZU TUŁACZU (inc. „Idzie żołnierz borem, lasem"), popularna pieśń żołnierska, złożona z parzyście rymowanych 8-zgłoskowców. Tekst niestabilny, zachowany w szeregu przekazów wariantowych (najstarsze z XVI w.), które od XIX w. tworzą cykl repertuarowy, zapoczątkowany omawianą pieśnią tułaczą. Formuły cyklu pojawiają się po raz pierwszy w zapisanej po 1584 Pieśni o kole rycerskim, nast. w Dumie ukrainnej A. Czahrowskiego (inc. „Powiedz, wdzięczna kobzo moja", sprzed 1597) oraz w jej parodii - Dumie sowiźrzalskiej (1614) Jana z Kijan. Na cykl składają się ponad; to: pieśń o Kamieńcu (inc. „Pod Kamieńcem, pod Podoi -skiem"), motyw antywojenny (inc. „Lepsza w domu groch, kapusta"), pieśń o wieży (inc. „Stoi wieża malowana"), pieśń o wiernym koniu (inc. „W kotły, bębny uderzyli"). Utwór wykazuje analogie do staropol. lamentów żołnierskich (np. do Pieśni po potrzebie z Naliwajkiem r. 1597, inc. „Ukrwawiona zbroja moja..."), opowiadających o niedolach żołnierskiego żywota. Od pocz. XIX w. pieśń wiązano powszechnie z tradycją legionową. W tym okresie rozpoczęła się jej kariera literacka. Wprowadzona została przez Mickiewicza do Pana Tadeusza w koncercie Jankiela, umieścił ją Żeromski w Popiołach, Sułkowskim i w opowiadaniu O żołnierzu tułaczu, z kolei tytułem Rozdzióbią nas kruki, wrony nawiązał do formuły pieśni o wiernym koniu omawianego cyklu.

SFP (J. Krzyżanowski); J. TRETIAK Dawna pieśń żołnierska, w: Szkice literackie, S. II, Kr. 1901; S. WASYLEWSKI P. o ż. t., „Lud" 1.16 (1910); K. HRYCYK P. o ż. t. (Fragment monografii folklorystycznej), Acta UWr. Prace Lit. 14 (1972).

Andrzej Litwornia

Podobne prace

Do góry