Ocena brak

Pierwszy kręg szyjny

Autor /wiktoria Dodano /30.12.2011

Charakterystyczną właściwością pierwszego kręgu szyjnego, czyli kręgu szczytowego (atlas), jest brak trzonu, który złączył się z powierzchnią górną trzonu następnego kręgu. Drugą jego odrębnością jest brak właściwego wyrostka kolczystego. Kręg ten ma kształt pierścieniowaty i składa się z łuku przedniego i tylnego oraz dwóch części bocznych. Luk przedni (arcus anterior) stanowi jedyną pozostałość trzonu; jest on znacznie krótszy niż łuk tylny, do przodu wypukły, pośrodkowo ma na swej powierzchni przedniej mały guzek przedni (tuberculum anterius), na powierzchni tylnej okrągłą powierzchnię stawową, zwaną dołkiem zębowym (fovea dentis), dla połączenia z zębem kręgu obrotowego. Właściwym łukiem kręgu jest łuk tylny (arcus posterior), który dźwiga szczątek wyrostka kolczystego w postaci małego guzka tylnego (tuberculum posterius); dzięki takiemu ukształtowaniu możemy swobodnie wykonywać ruchy zgięcia głowy do tyłu, nie hamowane wyrostkiem kolczystym. Na powierzchni górnej łuku tylnego, tuż u jego nasady, znajduje się dość głęboka bruzda, przez którą przebiega tętnica kręgowa (wraz z żyłą i pierwszym nerwem szyjnym), dążąc od otworu wyrostka poprzecznego pierwszego kręgu do otworu wielkiego kości potylicznej. Czasem bruzdę tę, zwaną bruzdą tętnicy kręgowej (sulcus arteriae ver-tebralis), zamyka mostek kostny, tworząc krótki kanalik.

Między obu łukami leżą części boczne (massae laterales), najbardziej masywne odcinki kręgu szczytowego, przystosowane do dźwigania głowy. Właściwych wyrostków stawowych brak, natomiast na stronie górnej i dolnej obu części bocznych spoczywają powierzchnie stawowe górne i dolne. Obie powierzchnie górne, zwane dołkami stawowymi górnymi (foveae articulares superiores), służą do połączenia z powierzchniami stawowymi kości potylicznej (kłykcie potyliczne, condyli occipitales). Mają one kształt owalny, ich długie osie zbiegają się do przodu; czasem są poprzecznie przedzielone; są one wklęsłe zarówno w kierunku strzałkowym, jak i czołowym, i znakomicie dostosowane do ruchów przytakiwania. Dołki stawowe dolne (foveae articulares inferiores), zwrócone do kręgu obrotowego, służą do stawowego połączenia z nim; są okrągławe, płaskie albo słabo wypukłe, szersze od górnych, tak że dźwigające je odcinki części bocznych wpuklają się nieco w obręb otworu kręgowego, zaznaczając jego podział na część tylną — znacznie większych rozmiarów — odpowiadającą właściwemu otworowi kręgowemu i obejmującą rdzeń przedłużony mózgowia wraz z jego najbardziej żywotnymi ośrodkami nerwowymi, oraz część przednią, znacznie mniejszą, obejmującą ząb kręgu obrotowego. Granice między obiema tymi częściami otworu kręgowego tworzy silne więzadło poprzeczne kręgu szczy to w eg o, biegnące od przyśrodkowego brzegu części bocznej jednej strony do drugiej. Obejmuje więc ono od tyłu ząb kręgu obrotowego, oddzielając go od kanału kręgowego i chroniąc tym samym rdzeń przedłużony przed uszkodzeniem. Jeżeli pomimo to w ciężkich uszkodzeniach więzadło to zostanie zerwane i ząb przesunie się ku tyłowi, następuje zmiażdżenie rdzenia przedłużonego i śmierć człowieka („złamanie karku'). Wyrostki poprzeczne są dłuższe, mocniejsze i znacznie bardziej bocznie rozstawione niż innych kręgów szyjnych, ponieważ służą za miejsce przyczepu mięśni obracających głowę, stanowiąc długie ramię dźwigni tych mięśni. Wyrostki te nie mają bruzdy nerwu rdzeniowego, ani też — przeważnie — obu guzków. Wolny koniec wyrostka znajduje się nieco poniżej, przyśrodkowo i do przodu od koniuszka wyrostka sutkowatego kości skroniowej; z łatwością wyczuwamy go w dołku do tyłu od małżowiny usznej.

Podobne prace

Do góry