Ocena brak

Pierwsi mistrzowie franciszkańscy w Paryżu - Aleksander z Hales

Autor /Faustyna Dodano /03.01.2013

Urodził się około 1185 r. w Hales Owen, a zmarł 21 sierpnia 1245 r. Studiowałw Paryżu na wydziale sztuk, a p o t em teologii. Został magistrem UniwersytetuParyskiego i jako profesor wstąpił w 1230 r. do franciszkanów. W ten sposóbfranciszkanie zyskali w Paryżu katedrę. Aleksander w chwili wstąpienia do zakonubył magister regens.

Obok coraz to potężniejszego rozrostu arystotelizmu pogańskiegoi „ochrzczonego", o którym już była mowa, mamy w szkole franciszkańskiejw Oksfordzie początki nowego przyrodoznawstwa, a w Paryżu odrodzenie augustynizmu.Aleksander był wybitnym nauczycielem i cieszył się powagą, z tegowzględu otrzymał też przydomek Doctor Irrefragibilis, tzn. Niezłomny. Jest onautorem wysoko cenionej Summa theologiae pisanej stosownie do zasady sic et non.

Roger Bacon odmawia Aleksandrowi autorstwa tej summy, zresztą niesłusznie:

Bracia przypisali mu ową wielką summę, która waży więcej niż koń,której on j e d n a k nie sporządził, lecz inni. Została mu ona przypisana zewzględu na szacunek i zwie się ją Summa brata Aleksandra.

Fratres adscripserunt ei magnam summam illam, quae est plus quampondus unius equi, q u am ipse non fecit, sed alii. Ei tamen propter reverentiamadscripta fuit et vocatur Summa fratris Alexandrislx.

Wiemy już, jak bardzo Bacon nie lubił Paryża i krytykował Aleksandra,jednak, pominąwszy stronniczość, opinia ta ma pewne uzasadnienie, gdy chodzio drugą część Summy, w której są liczne zapożyczenia, i trudno ustalić, w jakimstopniu Aleksander jest jej autorem.

Niemniej Summa Aleksandra jest bardzo typowa dla ówczesnego paryskiegokierunku szkoły franciszkańskiej. Zawiera ona tezy znamienne potem dla całego kierunku franciszkańskiego: wszystkie stworzenia (również i dusza)stwarzane są bezpośrednio przez Boga; świat został stworzony w czasie; wewszystkich bytach występuje materia, która razem z formą jest pierwszym binarium.Wprawdzie poprzedza j e złożenie z ąuodest i quo est, j e d n a k nie jest onojeszcze zespoleniem istoty i istnienia. To samo złożenie zachodzi również w duszyludzkiej:

Powiada się, że dusza ludzka składa się z formy i materii duchowej.

Anima humana dicitur composita ex forma et materia i n t e l l e c t u a l i.

Poza tym jest ona, w czym widać wpływ Awicenny, drugą obok ciałasubstancją:

Dusza jest substancją oprócz substancji ciała.

[Anima] est substantia praeter substantiam corporis.

Z tego twierdzenia wynika wielość form substancjalnych. W teorii poznaniaAleksander próbuje dokonać syntezy arystotelesowskiej teorii abstrakcjiz augustyńską teorią iluminacji. Intelekt czynny uważa za część duszy. Powtarzasię tu motyw podziału duszy na część wyższą i niższą. Jeżeli chodzi o opisowej części niższej, to rację ma, według Aleksandra, Arystoteles. Z tym wątkiemwiąże się też ciekawa uwaga, że dowód ontologiczny św. Anzelma jestuzasadniony o tyle, że w wyższej części duszy mamy habitus, dzięki któremuistnienie Boga jest dla nas samo przez się oczywiste (resperse nota).

Summa teologii cieszyła się w wiekach średnich wielkim uznaniem i wywarładuży wpływ na św. Tomasza.

Podobne prace

Do góry