Ocena brak

Pierwotniaki (Protozoa)

Autor /Leszek123 Dodano /19.06.2013

Pierwotniaki (Protozoa) są to drobne jed-j nokomórkowe organizmy wolno żyjącej w środowisku wodnym, występujące we i wszystkich powierzchniowych i podziemnych wodach, w glebie, w mchu itp. Wśród pierwotniaków jest także wiele gatunków s pasożytniczych. Ciało pierwotniaków morfologicznie odpowiada pojedynczej komórce, która jest jednocześnie samodzielnym ; organizmem spełniającym wszystkie funkcje życiowe i w której skład wchodzą wyspecjalizowane struktury, tzw. organelle, odpowiadające narządom zwierząt wie-yiokomórkowych.

Aparatem ruchu są, np. wici, nibynóżki, błonka falująca itp., pokarm pobierany jest przez gębę (cytostom) i trawiony w wodniczce odżywczej (pokar-imowej), nie strawione cząstki pokarmowe i są wyrzucane przez specjalny otwór (cyto-Ipyge). Ciśnienie osmotyczne reguluje wodniczka tętniąca. Najczęściej dało pierwotniaka otacza denka błona (cytolemma) bądź bardziej złożona i sztywniejsza otocz-jj ka (pellikula), a bezpośrednio pod nią znajduje się sieć włókienek przewodzących bodźce i kurczliwych umożliwiających ruch i zmiany kształtu dała.

Niektóre pierwotniaki odkładają na powierzchni ciała ochronne skorupki. Skorupki mogą być zbudowane z pseudochityny, węglanu wapnia, płytek celulozowych, związków krzemu, niekiedy z dodatkiem ziarenek piasku, cząstek mułu itd.

Spośród pierwotniaków prostsze widowce stanowią ogniwo pośrednie łączące świat zwierzęcy z roślinnym; liczne gatunki widowców umieszczane są zarówno w zoolo-: gicznym, jak i botanicznym układzie systematycznym. Spotykamy się tu zarówno z autotrofami (organizmami samożywnymi, mającymi zdolność fotosyntezy lub chemosyntezy), jak i heterotrofami (organizmami cudzożywnymi, pobierającymi gotowe substancje organiczne). Istnieją wreszde i takie gatunki, które mogą łączyć te dwa sposoby odżywiania.

Ciało pierwotniaka zawiera jedno lub więcej jąder; jądro duże nazywane jest makro-nukleusem (reguluje procesy przemiany i materii i ruchu), a małe mlkronukleusem (odgrywa główną rolę w procesie rozmnażania płciowego).

Protozoa rozmnażają się płciowo (najczęściej przez wytwarzanie komórek płciowych — gamet, które łącząc się garami tworzą zygotę) oraz bezpłciowo — przez podział.

Pierwotniaki, których ogólna liczba gatunków przekracza 15 000, dzielimy na 6 typów: wiciowce (Flagellata) korzenionóżki (Rhizopoda) sporowce (Sporozoa = Apicomplexa) knidosporidie (Cnidosporidia) opaliny (Opalinida) orzęski (Ciliata)

Wiciowce poruszają się za pomocą wici. Prostsze wiciowce stanowią ogniwo pośredni nie między światem roślinnym (Phytoflatm gellata) a światem zwierzęcym (Zooflagel-lata). Wiciowce zwierzęce w odróżnieniu od wiciowców roślinnych nie mają chromato-forów, czyli organelli zawierających barwniki umożliwiające fotosyntezę. Korzenionóżki poruszają się za pomocą nibynóżek. Należą tutaj morskie formy planktonowe, jaknp. otwomice (Foramini-fera) i promienieć (Radiolaria) wytwarzające piękne szkieleciki. W wodach Słodkich żyją pełzaki nagie (Amoedina), pełzaki skorupkowe (Testacea) i słonecznice (HeWk liozoa).

Sporowce są to pierwotniaki prowadzące bez wyjątku pasożytniczy tryb życia. Pa-S sożytują one w jelicie, we krwi, w jamie ciała itp. różnych zwierząt. Wywołują niebezpieczne choroby, jak np. malarię i inne.

W ich cyklu życiowym występuje przemiana pokoleń, której wynikiem jest rozmnażanie prowadzące zawsze do powstania licznych, pochodzących od jednej komórki macierzystej, zarodników, czyli spor. Knidosporidie — wszystkie gatunki należą-ce do tego typu, podobnie jak sporowce, są pasożytami. Mają złożony cykl rozwojowy w którym występują kolejno: rozmnażanie bezpłciowe i płciowe. Niektóre wyżej uorH ganizowane gatunki tworzą wielokomórkowe spory.

Opaliny są to wifelkie, zazwyczaj wielojąjglj drowe (niekiedy dwu jądro we), pasożytnicze pierwotniaki występujące w tylnym odcinku jelita płazów, przede wszystkim żab. Ciało opalin jest gęsto pokryte rzęska-Sl mi równomiernie rozmieszczonymi na całej powierzchni. 

Rozmnażanie bezpłciowe odfl bywa się przez podział organizmu na dwie części, przy czyni płaszczyzna podziału przebiega poprzecznie do osi ciała zwierzęcia. Opaliny rozmnażają się także płciowo. 

Orzęski są to wolno żyjące, rzadko pasożytnicze pierwotniaki. Wśród pierwotniaków orzęski odznaczają się najbardziej skomplikowaną budową. Organellami ruchu są rzęski. Rozmnażanie płciowe ze względu na swoisty charakter jest nazywane koniuga-j cją. Pierwotniaki te są ważnymi organizmM mi biorącymi udział w procesach samooczyszczania wody.

Jednokomórkowce są pod względem filogenetycznym najstarszymi organizmami na Ziemi. Są podstawą rozwoju zarówno świata roślinnego, jak i zwierzęcego. Niektóre jednokomórkowce przejawiają skłonności do zwiększania liczby organelli lub tworzenia jednostek wyższego rzędu BSkolonii, toteż można przypuszczać, że tą drogą następowało w toku ewolucji przejście od jednokomórkowców do organizmów wielokomórkowych .

Podobne prace

Do góry